6 topics
#staatsschuld

Overheid harkt door ING-boete maar ook bij belastingbetaler: overschot naar €12 miljard

Goed nieuws voor de liefhebbers van een groeiend bbp en tegenstanders van procyclisch beleid: het begrotingsoverschot van de overheid is vergeleken met vorig jaar met liefst €7 miljard toegenomen, waardoor de overheidsinkomsten de uitgaven in de eerste drie kwartalen van 2018 met bijna €12 miljard overtreffen. 'Dat is op jaarbasis 2,1% van het bruto binnenlands product', aldus het CBS vandaag. Dat is meer dan de raming in de Miljoenennota, waarin het kabinet voor heel 2018 een begrotingsoverschot van 0,8% (wat neerkomt op een kleine €6 miljard) verwachtte, en voor 2019 uitkwam op 1,0%. Toen klonk men al bijzonder verguld: 'Daarmee zou 2019 het vierde opeenvolgende jaar worden met een overschot. Dat is zeldzaam: zo veel overschotten op een rij heeft Nederland in de afgelopen 45 jaar niet gehad'. Nu verhoogde minister Hoekstra de raming van het begrotingssaldo in de Najaarsnota naar 0,9% met een staatsschuld per 31 december van €407 miljard, ofwel 52,7% van het bbp. Het CBS komt na drie kwartalen dus op een flink grotere plus uit, waardoor de overheid in het laatste kwartaal van het jaar van een boel extra uitgaven of fiks minder ontvangsten uit moet gaan. Dat is opvallend, aangezien het de laatste tijd 'meevallers' regende. Denk hierbij aan de megaboete van ING, minder uitgaven en meer belastingen (schenk- en erf, dividend), maar ook de boete van én voor de belastingdienst die niet doorging. Nu benoemen de rekenmeesters van het CBS dezelfde factoren. Er werd meer geïnd aan belastingen en premies en ING maakte een leuk bedragje over, waardoor de uitgavenquote (uitgaven als percentage van het bbp) een laagterecord noteert: die nam met 0,6%-punt af en kwam daarmee uit op 41,9% van het bbp.

Lees verder

Hopsa! Staatsschuld knalt nog harder omlaag dan verwacht

In het bovenstaande plaatje ziet u het voordeel van een overheid die weinig uitgeeft, de belastingen verhoogt en ING een boete van €775 mio oplegt voor witwassen. De staatsschuld daalt in harde euro's met €12 miljard om op een schitterende €407 miljard te eindigen per 31 december. Het bbp komt volgens de gloednieuwste ramingen in de Najaarsnota uit op €773 miljard,  ertoe leidend dat de staatsschuld daalt naar 52,7% van het bbp. In september werd bij de Miljoenennota nog uitgegaan van 53,1%. De staat geeft €3,7 miljard minder uit dan gepland voor dit jaar. Reden: 'Deze onderuitputting wordt deels verklaard door de ambitieuze investeringsagenda voor het eerste kabinetsjaar in combinatie met de positieve economische situatie'. Kan een mens veel van vinden, maar laat zien dat extra geld pompen in wegen, zorg en scholen lastiger is dan verwacht. De grootste wel geplande, maar niet gedane uitgaven zitten bij de zorg, of in begrotingstaal: 'Bij Najaarsnota 2018 is er een verwachte onderschrijding van het uitgavenplafond Zorg van 1,5 miljard euro in 2018'. Daarnaast gaat er €400 mio minder naar uitkeringen, en zo zijn er links en rechts nog wat minnen. Ten opzichte van afgelopen september blijkt er ook nog eens €370 miljoen meer aan belastingen binnen te zijn gekomen. Om redelijk precies te zijn, komen de totale belasting- en premie-inkomensten uit op €285,1 miljard. Aan schenk- en erfbelasting €237 mio minder dan verwacht wegens de bekende puinhoopjes bij de Belastingdienst (maar de achterstanden zijn bijna ingelopen. Jeej!). Aan dividendbelasting kwam €350 mio meer binnen dan verwacht (hele belastingoverzicht met positief extrasaldo hiero). Maar goed. Wat gaan we met al dat geld doen? Een deel van het geld dat ministeries dit jaar niet weten te spenderen gaat mee naar volgend jaar. De incidentele meevallers worden, u zag het, gebruikt om de staatsschuld mee af te lossen. Want: 'De begroting kent de nodige neerwaartse risico’s zoals de huidige onzekerheden rondom brexit, een dreigende handelsoorlog en een tegenvallende economische conjunctuur'. Daarmee wil minfin Hoekstra maar zeggen dat we een buffertje moeten opbouwen voor de volgende crisis. Over een crisis gesproken: voordat de vorige uitbrak stond de staatsschuld nog op 43,1% van het bbp, in 2015 tijdens het uitbuiken van het crisisfeest bijna op 70%.

Das Kapital legt uit! De staatsschuld is niet gauw te hoog

Wij pollden, u koos en daarom probeert DK-redacteur J. van Wensen in onderstaand filmpje uit te leggen hoe het zit met de staatsschuld. Die van Italië gaat al een tijdje over de €2,3 biljoen en 130% van het bbp heen. In Japan staat de schuld op afgerond $10 biljoen, wat neerkomt op 253% van het bbp. Maar waarom is iedereen doodsbenauwd voor de Italianen en niemand voor de Japanners? Meer over de gefilmde weduwen leest u hier, over gedebunkte grenzen aan de schuld een samenvatting daar en naar de problemen in Italië linken we niet. Kijkers zonder koptelefoon kunnen de ondertiteling aanzetten.  



Hoppa, de VS is $521 miljard per jaar kwijt aan rentelasten. Maar geen paniek

Het is allemaal wat met die Italiaanse staatsschuld van dik €2,5 biljoen - 131% van het bbp - en de plannen van de populistische coalitie om met een begrotingstekort van 2,4% van datzelfde bbp te gaan werken in 2019. Dat is echter kinderspel vergeleken bij de cijfers van de Amerikaase nationale schuldenberg. Tegelijkertijd is daar dan juist weer een stuk minder paniek over, maar daar komen we zo op. Het Amerikaanse ministerie van Financiën laat weten dat in belastingjaar 2018 (dat liep tot 30 september) het begrotingstekort neerkwam op $779 miljard, ofwel 3,9% van het bbp. Da's $113 miljard meer dan in taxjaar 2017, toen de weegschaal een tekort van $666 (!!) miljard aantikte. Nog een feitje: in de afgelopen veertig jaar stond het gemiddelde begrotingstekort op 3,2%. Het nieuwe tekort is bijvoorbeeld het gevolg van de Trumpiaanse belastingverlagingen, waardoor $92 miljard minder binnenkwam aan vennootschapsbelasting (inkomsten-pdf). Maar we moeten niet vergeten dat Amerikanen daar wel 'incredible economic strength that stands in stark contrast with the policies of the previous administration' voor terugkrijgen, lezen we in het persbericht. Daarnaast is de VS juist veel meer kwijt aan rentelasten: in belastingjaar 2018 bedroegen die in totaal $521 miljard, een jaarlijkse stijging van $64 miljard (uitgaven-pdf). De Amerikaanse staat tapte meer uit de obligatiemarkt, want het geld moet natuurlijk ergens vandaan komen. Dat zorgt dan weer voor een hoop kritiek: terwijl de Amerikaanse economie lekker blijft groeien runt president Trump majestueuze begrotingstekorten, hoe groot moeten die dan wel niet worden in slecht weer? En hoeveel ruimte is er over om dan fiscaal te stimuleren?

Lees verder

Yes! We doen officieel wat Brussel zegt

Kijk, zo doe je dat dus. Dat kan onze premier de eerstvolgende keer in Brussel zeggen als hij weer een poging doet om een verdere verdieping van de eurozone tegen te houden. Het meest recente bewijs van de Nederlandse begrotingsdiscipline komt van het CBS en is kort en goed dat we helemaal hartstikke officieel voldoen aan de Europese normen voor staatsschulden. Dat zagen we al van heinde en verre aankomen, maar nu mogen we dan écht zeggen dat onze staatsschuld over heel 2017 onder de gevreesde grens van 60% van het bruto binnenlands product dook. En da's voor het eerst sinds 2008. Om precies te zijn bedroeg de overheidsschuld (€416 miljard in totaal) eind vorig jaar 56,7% van het bbp, terwijl dat in 2016 nog 61,8% was. Aan die andere EU-norm - die van een maximaal begrotingstekort van 3% - voldoen we al sinds 2013, en ditmaal met een begrotingsoverschot van 1,1% van het bbp. Maar kwam dit succes nou eigenlijk tot stand? Zaken als onder meer de verkoop van aandelen ABN Amro drukten bijvoorbeeld de schuldquote met één procentpunt omlaag. De motor was echter vooral de groei van ons bbp, dat verantwoordelijk is voor drie verdwenen procentpunten. En dat betekent concreet: veel meer belasting- en premieopbrengsten (stijging van €13 miljard op jaarbasis, zie boven). Met name de loon- en inkomstenbelasting (€61 miljard) is een snelle stijger. Enfin, om onze begrotingsdiscipline nog maar even in eurozoniaans perspectief te zetten: Frankrijk is vandaag al dolblij dat het eindelijk eens een begrotingstekort van minder dan 3% heeft. Over de Franse staatsschuld gaan we het maar niet hebben, die vindt u hier. Een alarmerende column over Italië is vervolgens daar te lezen voor de liefhebber. Nu maar hopen dat men in Brussel een luisterend oor heeft voor Rutte.

Hup Wopke go! Minfin Hoekstra tegen de schuldendeeleconomie van Zuid-Europa

De minfins van de EU vergaderden de afgelopen dagen over de 'ever closer union'. Op de agenda stond onder meer het het invoeren van een gezamenlijk depostiogarantiestelsel, de mogelijkheden om een Europees IMF op te richten en dan speelt nog ergens op de achtergrond de idee om staatsobligaties van de afzonderlijke lidstaten te bundelen om te komen tot een soort van euro-obligaties. In de Financial Times staat vandaag een mooi artikel over onze minfin Wopke Hoekstra die als een Don Quichot (met Ooostenrijk en Finland gezamenlijk in de rol van Sancho Panza) probeert te voorkomen dat we op een goede dag mogen opdraaien voor de schulden van Italië en Frankrijk. Zijn voorstel (en zo staat het ook in het regeerakkoord waar de weerzin tegen schuldendelen vanaf druipt): als een land in de eurozone bankroet gaat, dan volgt eerst een haircut voor beleggers en pas daarna draait de belastingbetaler op voor de schade. Zo'n 'sovereign debt restructuring mechanism' is nu nog niet opgenomen in de financiële bijsluiter van staatsobligaties, maar dat zou volgens Hoekstra dus wel moeten. Uiteraard zijn Italië (met een schuld van 135% bbp) en Frankrijk (99%) mordicus tegen. Die begrijpen dat beleggers hun obligaties links laten liggen als de belastingbetalers van de (noordelijke) lidstaten niet meer volautomatisch als onderpand dienen voor hun schuldenberg. Duitsland hangt nog een beetje in het midden en de FT voorziet daarom dat de Eurogroep uit gaat komen op het volgende compromis: als een land een Griekenlandje doet, dan hoeven de obligatiehouders niet meteen hun verlies te pakken, maar volgt wel automatisch een bemiddelingsgesprek met de ECB en de EC (dat dan moet leiden tot enige uitstel van betaling). Meer over de (benarde) onderhandelingspositie van Nederland in de EU las u eerder hier.

Naschrift plaatje:
Dit is
de voorpagina van de Telegraaf van woensdag 21 februari 2018. Toelichting hoofdredactie: 'We hebben besloten om de inhoud van onze krant voortaan naadloos aan te laten sluiten op het IQ van onze lezers'.

Linktip: Energie vergelijken