8 topics
#rutte-iii

Ja, u wilt! Kilometerheffing is voor u geen taboe

Eén van de politieke taboes in dit mooie land is de kilometerheffing, ook wel bekend als rekeningrijden of gewoon het betalen per gereden kilometer. Het zijn met name coalitiepartijen VVD en CDA die de automobilist tegen iedere vorm van kilometerbeprijzing beschermen. De Volkskrant vond het wel tijd om weer eens een tikje tegen dat heilige huisje te geven en vroeg zelf een onderzoek aan bij I&O Research onder 3.263 Nederlanders. De uitkomst daarvan, die het onderwerp trending maakt op Twitter: 58% is het eens met de stelling 'In plaats van een vast bedrag per auto (motorrijtuigenbelasting), moeten automobilisten per gereden kilometer belasting gaan betalen'. U moet weten dat het bureau bewust niet de woorden rekeningrijden danwel kilometerheffing gebruikte om de respondent zo slechts over de inhoud te laten oordelen. Zoals u in de grafiek hierboven ziet is in de achterban van elke partij, dus ook bij de kliek op rechts, een meerderheid daarvoor te vinden. Overigens is 20% het oneens en staat een kwart neutraal in de oorlog. Vooral de vlaktaks wordt nogal gewaardeerd (59% steun) als nieuwe vorm van heffing. Dan wel meteen de motorrijtuigenbelasting afschaffen, al gelooft niet iedereen (27% is sceptisch) dat de overheid dit ook echt gaat doen. Enfin, dan nu wat kanttekeningen. Allereerst, en dat is een bekende in de klimaatproblematiek, vroegen de onderzoekers slechts meningen over algemene concepten en komen daadwerkelijke bedragen niet op tafel. Daarbij is Nederland wat verdeeld over de vraag of kilometerdokken nu eerlijker is dan de huidige situatie. Ja, zegt 60%, terwijl 38% dat lullig vindt voor de mensen die vastgeroest zitten aan hun auto en gewoon veel meer gaan betalen. Daarover gesproken, wie zijn die slachtoffers eigenlijk? Het gaat volgens I&O om 6% van de Hollanders (750.000 forenzen), en dat zijn 'overwegend mannen, met een beroepsopleiding (mbo of hbo)', die vooral werkzaam zijn bij de overheid danwel in de zorg, welzijn of onderwijs en die in 2017 gingen voor PVV, VVD of het CDA. Weten die partijen ook weer voor wie ze het allemaal doen.

Rutte III heeft het weer eens lastig. Nu met de vliegtaks

Naast het d-woord was er nóg een maatregel die in geen van de programma's van de coalitiepartijen stond maar wel in het regeerakkoord van Rutte III belandde: de vliegtaks. Die moet per 2021 al van kracht zijn en de schatkist dan €200 miljoen per jaar gaan opleveren, zo is de bedoeling. Maar echt vlekkeloos gaat de voorbereiding nog niet. Omdat Brussel moeilijk doet - geen controversiële maatregelen voor de EU-verkiezingen van 2019 alstublieft - heeft staatssecretaris Menno Snel (Belastingen) onlangs maar besloten om zélf al aan de gang te gaan. Het laatste nieuws is echter dat hij toch maar in gesprek met buurlanden gaat, weet De Telegraaf (). Dat doet hij omdat CDA en VVD gegrepen zijn door de luchtvaartlobby en spreken over het gevaar dat Nederlanders dan maar net over de grens goedkoper gaan vliegen. Die lobby is sowieso lekker bezig: KLM kwam al met het onheilsverhaal dat Schiphol door de taks ook overstappende reizigers gaat kwijtraken, en dat moeten we natuurlijk niet willen. Tegenover dat argument staan de bevindingen van een onderzoeksbureau uit Delft, dat stelt dat minder dan 5% van de reizigers pleite gaan naar een luchthaven buiten Nederland. Maar goed, in antwoord op al die nare 'grenseffecten' zegt minister Van Nieuwenhuizen (Infrastructuur) alsnog vanaf een hoge stoel dat de belasting vooral láág blijft. De positieve effecten op het milieu zijn overigens even laag. Maar waar is die taks dan eigenlijk nog goed voor, vraagt u zich wellicht af. Voor het dichten van de begroting, is dan steevast het antwoord. Verder moeten we de vliegtaks toch vooral zien als 'een signaal', hardere ingrepen zijn voor een volgend kabinet. Dus ja, die vliegtaks komt. Maar dat zei Rutte III ook over het d-woord.

Rutte III: rekeningrijden gaat absoluut niet door

Geen paniek, we liggen helemaal niet zo overhoop over het Klimaatakkoord zoals het lijkt en het onderhandelproces kan gewoon doorgaan. Maar nee: harde plannen en cijfers over wié nu precies wat gaat betalen geeft Rutte III nog niet, die hete aardappel gaat terug naar de Klimaattafels. Daaraan werkten allerlei maatschappelijke organisaties ijverig, en die kwamen een paar maanden geleden met de eerste voorstellen voor het Klimaatakkoord. Vanmiddag komt de coalitie eindelijk met haar reactie, en zoals gebruikelijk heeft Rutte III al een sneak preview gelekt om het publiek op te warmen. Daar gaan we: de gasbelasting gaat gewoon omhoog maar niét zoals onderhandelaar Diederik Samsom wil met 75%, mag het AD melden. In de woorden van een kuchende regenjas: 'De ergste gekkigheid doen we niet'. Verder komt er absoluut geen rekeningrijden, wel komen er 1,8 miljoen (!) publieke laadpalen - en daar moeten eigenlijk nog een miljoen private oplaadpunten bij - om iedereen in een elektrische auto te krijgen. Vervolgens kreeg de NOS het nieuwtje dat de meest vervuilende bedrijven (hoi Tata Steel en Shell) meer belasting moeten betalen, waarmee CO2-vriendelijke projecten dan weer betaald worden. Met deze trailer moeten we het doen. Conclusie: het kabinet doet er alles aan om het beeld te schetsen dat vooral het bedrijfsleven betaalt, en niet de burger. En hoe nu verder? Rutte III 'wil' zo spoedig mogelijk in debat met de Tweede Kamer hierover en gaat voorlopig volgens Trouw () nog de wens uitspreken om voor het eind van het jaar klaar te zijn met het Akkoord. Aan de andere kant gaan er rond de coalitie stemmen op om niet te gaan haasten tijdens de Kerst en de boel gewoon te verplaatsen naar het voorjaar. Nog een laatste winter lekker stoken op gas, en dan over naar de warmtepomp.

Helaas. Windmolens drijven nog lang op subsidie

Wie gaat het Klimaatakkoord betalen? Dat er iets moet gebeuren op het milieuvlak is inmiddels wel duidelijk, maar op die eerste vraag heeft niemand antwoord en vandaar is het hele proces rond dat akkoord een puinzooi. Om maar even te beginnen met een concreet voorbeeld van alle onduidelijkheid: de maatschappij zal voorlopig moeten blijven betalen voor windmolenparken. Dat zegt de Algemene Rekenkamer vandaag, die daarmee effectief het ministerie van Economische Zaken en Klimaat terugfluit. Minister Eric Wiebes riep in maart namelijk dat in 2022 het eerste windpark ter wereld voor de Hollandsche kust verrijst dat niét drijft op de subsidiepot. Ho ho ho, roept de Rekenkamer, daarmee vergeet Wiebes dat we nog wel meebetalen aan het vervoeren van de stroom van zee naar het landelijke elektriciteitsnetwerk - ook wel de aansluitkosten. Daar is TenneT (daar zijn we 100% eigenaar van met z'n allen) verantwoordelijk voor, en die zegt op zijn beurt dat de €4 miljard subsidie die daarvoor beschikbaar is tot en met 2023 waarschijnlijk niet genoeg is. Dat is dan ook wel weer zo, reageert Wiebes, maar daar wil hij aan toevoegen dat het tegelijkertijd wel degelijk zo is dat windenergie goedkoper is door 'standaardisatie, lagere financieringslasten en technische keuzes'. Moraal van het verhaal: gelukkig hebben we een Rekenkamer die de boel verheldert. Want voor de rest is de route (hier de kaart) naar een Klimaatakkoord bezaaid met vaagheid. 

Lees verder

Twee kratjes bier voor de prijs van één? Mag niet meer

Het was voor velen een onaangename verrassing deze zomer. Toen lekten namelijk de eerste kladjes van Rutte III uit om het land gezonder te maken, en wel via het zogenaamde Nationale Preventieakkoord dat de overheid met andere belanghebbenden sluit. Een idee is bijvoorbeeld om cola light goedkoper te maken. Maar nog veel controversiëler was het plan voor minimumprijzen op alcohol plus accijnzen die netjes met de inflatie meestijgen. Zo heet wordt de alcoholische soep echter niet gegeten, meldt een insider aan De Telegraaf, want daar kunnen supermarkten, brouwers en fabrikanten absoluut niet mee leven, en dat zijn toch de partijen die ook mee moeten doen aan het akkoord. 'Maar dan moet er een flinke beperking van prijsstunten komen. Hij (en dat is staatssecretaris van Volksgezondheid Blokhuis, DK) wil geen lege-huls-akkoord', aldus de bron. En ja hoor: de industrie laat aan datzelfde wakkere dagblad weten dat dit wel een prima compromis is. Dan is het verkopen van twee kratjes bier voor de prijs van eentje sowieso passé en dan komt de maximale korting - afhankelijk van de onderhandelingen die vandaag verdergaan - 'tussen de dertig en veertig procent' te liggen. Dit gaat 'm worden volgens de lobbyisten, omdat de stas anders dag kan zeggen tegen z'n akkoord. En daarmee mogen we toch zeggen dat er weinig overblijft van de zeer ambitieuze plannen van Blokhuis. Wat trouwens wel gewoon blijft zijn de welbekende instapmodelletjes in de vorm van spotgoedkope halve liters bier. En zowel de zwerversgemeenschap als de studenten des lands weten het: die zijn (zeker als ze ijskoud zijn) prima te drinken.

Breek. Rutte III: bijna iedereen gaat er volgend jaar op vooruit

En daar hebben we 'm dan, het klassieke eerste lek in de aanloop naar Prinsjesdag. Ditmaal is het aan de NOS om uit de doeken te doen dat volgens het kabinet 92% van de Hollandse huishoudens er volgend jaar op vooruit gaat. Overigens gaan elders percentages van 96% rond. Verder stijgt de gemiddelde mediane (NOS had het fout, zegt De Telegraaf) koopkracht met 1,5%, toch 0,2%-punt meer dan eerder werd aangenomen. Dit nieuws komt op dezelfde dag (toeval??) dat onder meer blijkt dat de koopkracht van 46% van de Nederlanders daalde vorig jaar. De mediane koopkrachtontwikkeling (de helft zit erboven, de helft eronder) lag in 2017 op 0,5%. Het verhaal van Rutte III voor de begroting van 2019 is dan ook dat het nu toch echt tijd wordt dat iedereen de economische voorspoed in zijn of haar portefeuille gaat voelen. De keerzijde van die medaille is echter wel dat met die extra uitgaven aan koopkrachtreparatie, maar ook aan bijvoorbeeld onderwijs en defensie, ons EMU-saldo uitkomt op -0,4%. Nog meer cijfers: de collectieve lastendruk - dus hoeveel zijn we van ons inkomen kwijt aan belastingen en premies - stijgt van 38,7% naar 39,1%. De NOS haast zich erbij te zeggen dat de druk vooral bij het bedrijfsleven omhooggaat. Het is de bedoeling dat hetzelfde bedrijfsleven - maar absoluut niet het midden- en kleinbedrijf - gaat lappen voor de €1,9 miljard die we missen door het afschaffen van de #dividendbelasting, blijkt voorts uit de Macro-Economische Verkenningen. Enfin, zoals altijd roept zo'n lek minstens evenveel vragen als antwoorden op. Kom dus maar door met die documenten.

Het schiet nog niet op met de nieuwe dienstplicht voor jongeren

Deze zomer moet het allemaal gaan gebeuren. Dan moeten de eerste jongeren gaan experimenteren met de maatschappelijke diensttijd, waarmee Rutte III het halfjaar bedoelt waarin de jonge garde zich kan maar niet hoéft in te zetten voor de maatschappij. Inmiddels is de deadline voor de eerste tranche subsidie verstreken en moeten de eerste proeven uiterlijk medio september plaatsvinden, zo luidt het huidige tijdspad (pdf). Het CDA, samen met de ChristenUnie architect van het idee, vindt echter dat er nog veel te veel onduidelijkheden over die experimentele fase bestaan. Sowieso baalden de twee er al van dat het ministerie van Volksgezondheid de definitieve uitvoering van de diensttijd verplaatste naar de zomer van 2019, want te weinig animo onder jongeren. Gelukkig krijgt CDA-Kamerlid Michel Rog vandaag in De Telegraaf () de ruimte om de boel aan te sporen ('Het is tijd voor de diensttijd') en wat ruwe ideeën te spuien. Bijvoorbeeld voor 'volksontmoetingen' c.q. Puberruil XL, ofwel jongeren die uit hun eigen bubbel komen en soortgenoten uit andere bubbels leren kennen. Het CDA zou het CDA niet zijn als Rog ook niet nog even een streng randje zou toevoegen: de diensttijd moet niet alleen maar 'leuk' zijn, moet ze uit hun comfortzone halen en mag best 'een meer verplichtend karakter' krijgen voor jongeren zonder papiertje. Zo heeft de partij zichzelf weer in de markt gezet maar missen de o zo benodigde concrete ideeën nog steeds, maar volgen die wellicht in het Tweede Kamerdebat van vanmiddag. Voor het overige ligt alle druk op 'maatschappelijke organisaties met een goed idee'. Voor de degenen die de eerste deadline gemist hebben bestaat er altijd nog een tweede op 11 september, en ook belangrijk om te weten is dat de totale subsidiepot voor 2018 €22 miljoen bedraagt. Experimenteren maar.

Dienstplicht voor jongeren uitgesteld. Want geen zin

Dat was toch even schrikken voor de jongeren des lands toen ze het regeerakkoord (pagina 10) van Rutte III naplozen. Opeens was daar die nieuwe dienstplicht c.q. de maatschappelijke diensttijd, een periode van max zes maanden waarin jongeren zich in kunnen zetten voor de samenleving. Kunnen inderdaad, want hoewel de grote voorstanders CDA en ChristenUnie voor een stukje verplichtstelling waren, ging dat de rest van de coalitie toch wat te ver. Zo'n idee - waar dit jaar een potje voor is van €25 miljoen, dat loopt in 2021 op naar max €100 miljoen per jaar - is prachtig, maar dan die uitvoering hè. Het was eigenlijk de bedoeling van staatssecretaris Paul Blokhuis (Volksgezondheid) om in het najaar de eerste jongeren naar bejaardentehuizen te loodsen. In een Kamerbrief plus nieuwsberichtje haalt de stas vandaag alles uit de kast om er maar niet de nadruk op te leggen dat hij de definitieve uitvoering uitstelt tot de zomer van 2019. Dat lukt hem alleraardigst, bijvoorbeeld door er een citaat van een jongere tijdens een conferentie tegenaan te gooien. 'Wat jammer dat de diensttijd er niet eerder was (vrijwilligerswerk is nooit weggeweest, DK), daar had ik echt wat aan gehad!' Even verderop in zijn epos noemt Blokhuis een aantal vermoedelijke redenen voor het uitstel. Het blijkt dat een hoop jongeren toch niet helemaal 'overtuigd zijn van nut en noodzaak van de diensttijd' en vandaar niet 'zonder meer gemotiveerd om deel te nemen' zijn. Ze maken zich bijvoorbeeld 'zorgen over prestatiedruk en geven aan dat er al veel speelt in hun leven'. De niet mis te verstane conclusie van de stas, te mooi om niet te noemen: de tekentafelperiode 'vraagt dus om zorgvuldigheid om de aanwezige energie onder jongeren te behouden en stap voor stap te vergroten'. Bijvoorbeeld middels een kleine vergoeding of voorrang bij solliciteren bij de overheid, al hangt om beide zaken nog een grote mistwolk. Wel is duidelijk dat de subsidiekraan open staat voor goede ideeën van welwillende organisaties. Dus kom maar door met die topplannen om in 'proeftuinen' te gaan werken aan de diensttijd en laat de normen en waarden zegevieren.

Lees verder
Linktip: Energie vergelijken