18 topics
#milieu

Schiet niet op. Circulaire economie nog lang niet in zicht

In het jaar 2050 moet de hele Nederlandse economie circulair zijn. Dat wil zeggen dat grondstoffen dan zo veel mogelijk worden hergebruikt danwel efficiënter gebruikt, zodat het milieu er zo weinig mogelijk last van heeft - zaken als recyclen dus. Het Planbureau voor de Leefomgeving concludeert vandaag echter dat de weg naar dat toekomstbeeld nog erg lang is. Naar eigen zeggen brengt het bureau het eerste volledige beeld van onze huidige circulaire economie, en dan blijkt dat onze economie zo'n 85.000 circulaire activiteiten telt waarbij 420.000 mensen - 4-5% van de werkgelegenheid - werkzaam zijn. Momenteel zijn er slechts 1.500 nieuwe initiatieven om circulair aan de gang te gaan en daarmee schiet het allemaal weinig op. Aangezien dit alles u waarschijnlijk nodeloos vaag in de oren klinkt wat voorbeelden van zulke ideeën: denk aan 'flessen gemaakt van gerecycled plastic, speelgoed van rietsuikerresten en vloerkleden van gerecycled polyester'. Maar er is meer dan recycling. Het Planbureau noemt ook het ontwerpen van producten die langer meegaan als de Fairphone en abonnementen op fietsen, zoals bij Swapfiets het geval is. In dit straatje past inderdaad ook de bezitloze economie, waarbij u abonnementen neemt op bijvoorbeeld kleding, al loopt u niet echt warm voor dit economische model. Goed, de circulaire economie breekt ten eerste nog niet echt door omdat de prijs van grondstoffen simpelweg laag is. Voorts blijft tweedehands een slecht imago met zich meetorsen en zijn investeerders er weinig bekend mee. Het goede nieuws is daarentegen dat al die eerdere voorbeelden volgens onderzoeker Trudy Rood laten zien dat het allemaal niet zo moeilijk is en 'dat circulariteit niet iets is waar alleen de elite zich mee bezighoudt'. Want ook zij weet: het warm maken van de gewone burger is, door alle recente gedoe over het ooit te verschijnen Klimaatakkoord, misschien wel het lastigste van alles.

VVD in paniek. Automobilist betaalt voor klimaatakkoord

Vandaag is de dag dat er een nieuw hoofdstuk gaat verschijnen van het meest stroperige en vol met beleidsjargon gevulde boek van 2018: dat over het klimaatakkoord. In een notendop: de Klimaattafels - waar al die verschillende maatschappelijke organisaties aan zitten, onder leiding van Ed Nijpels - presenteren straks alwéér een Klimaatakkoord, dat hopelijk een fractie concreter is dan de eerste. Vervolgens komt het kabinet met een reactie, en krijgen onze planbureaus de boel onder hun neus om door te rekenen. Althans, om eerst te onderzoeken óf alles wel door te rekenen valt. Wat het precies is dat we straks te zien krijgen kunnen we het best omschrijven als een 'tussenakkoord' met weer heel veel niet-concrete zaken. Het aloude probleem is namelijk dat zodra een maatregel concreet wordt, ook het kostenplaatje in zicht komt en dat zorgt voor zeer veel politieke heibel. Men neme het naar het AD gelekte idee om benzine- en dieselrijders €2 per maand per auto te laten betalen (in jargon: een 'innovatietoeslag op bezit') om al die subsidies voor elektrische auto's te financieren. Daarbij moeten de accijnzen op brandstof en de motorrijtuigenbelasting omhoog. Maar dat kan natuurlijk niet voor de VVD, die daarom het gedurfde voorstel doet om de vliegtaks maar te verhogen van €7 naar €15. Deze kwestie zal één van de redenen zijn dat Rutte III nog tot gisteravond laat zat te broeden op een reactie op het Tussenakkoord. Voor nu kiest de regering op dit vlak maar voor de techniek van het doorschuiven van de loeihete aardappel: de consensus is dat alle nieuwe auto's vanaf 2030 geen CO2 meer mogen uitstoten. Enfin, en wat als blijkt dat de voorstellen van vandaag niet werkbaar zijn danwel niet voor de 49% minder uitstoot in 2030 (vergeleken met 1990) gaan zorgen? Dan onderhandelen we gewoon door. De laatste woorden zijn voor minister Wiebes (Economische Zaken): 'Tussen nu en 2030 moet er heel veel gebeuren.'

MIT: Nieuw soort batterij maakt elektro-vliegen mogelijk

U weet, van vliegen wordt het milieu niet beter. Maar ja, een vlucht brengt u wel lekker snel en voor relatief weinig pecunia naar een van de steeds warmer wordende costa's. Oplossing is het elektro-vliegtuig. Helaas was hier de grote beperkende factor niet zozeer de ontwikkeling van de e-motor, maar die van een geschikte batterij met een gewicht dat het vermogen tijdens de vlucht niet overmatig belast. Bij e-vliegen staat het batterijvermogen in een kritische verhouding tot het gewicht, de enorme energie-boost die het moet leveren en hitte die het daarbij genereert, de levensduur en de afstand die het e-verkeersvliegtuig moet afleggen. Het zou nog wel even duren (ergens 2050) voordat de batterijtechnologie zover is dat personenvervoer op enige schaal mogelijk is. Toch brengen de recente ontwikkelingen op het batterij-vlak korte-afstandsvluchten (<650 km) van relatieve kleine vliegtuigen (<15 personen) nu al in het zicht. Wetenschappers verbonden aan het MIT zijn bezig de batterij zo ongeveer opnieuw uit te vinden: door 'altering not the composition of the batteries but the alignment of the compounds within them. By applying magnetic forces to straighten the tortuous path that lithium ions navigate through the electrodes, the scientists believe, they could significantly boost the rate at which the device discharges electricity.' Wetenschappelijke onderbouwing hierrr. Vooral het stijgen en op koerssnelheid geraken van een vliegtuig kost een enorme boost energie die traditionele batterijen domweg niet kunnen leveren zonder te ontploffen of na één vlucht definitief buiten adem te geraken. De eerste vlucht verwachten de onderzoekers al in 2022, zo kondigde Zunum Aero, een startup-e-vliegtuigmaker van een van de onderzoekers al een tijd geleden aan. Da's snel. Ambitie is MIT niet vreemd in ieder geval. We zullen zien of zij dit waar kunnen maken en of EasyJet, Airbus en alle andere e-plane-ontwikkelaars kunnen volgen.

Booming business: de markt voor groene obligaties

Het is op het eerste oog een prachtige win-win-win-situatie. Een bedrijf danwel overheid kan met het uitgeven van een groene obligatie te koop lopen met haar duurzame idealen én is een lagere rente kwijt, uw pensioenfonds heeft weer een ethisch-verantwoorde richting gevonden voor de bakken met pensioengeld, en u bent blij met uw groene pensioen. Bij dit soort te mooie verhalen is het altijd opletten geblazen, want zoals we al eerder schreven zit de catch 'm erin wat nu precies dat duurzame doel is waarvoor een organisatie geld aantrekt. Een harde alsmede eenduidige definitie daarvan is nog nimmer op handen, maar wel kunnen we u melden dat de markt niettemin top gaat. Onze overheid en ons bedrijfsleven doorbraken afgelopen kwartaal de magische grens van €20 miljard uitstaande groene obligaties (overigens slechts 1% van al het Hollandse schuldpapier). Daar werkte bijvoorbeeld 'de meest duurzame luchthaven in de wereld' Schiphol aan mee middels een uitgifte van €500 mio, om zo duurzame gebouwen uit de grond te stampen. Op globale schaal gaat het qua green bonds iets minder hard dan voorheen maar blijft het niettemin volle kracht vooruit met $31 miljard aan emissies in Q3. Moody's glazenbolt het wereldwijde totaal aan groene obligaties eind dit jaar op $175-200 miljard. En wie profiteren daar dan van? Degenen die ertussen zitten. Zo verwacht minFin Wopke Hoekstra zo'n €300.000 kwijt te zijn aan advies- en toetsingskosten om te zorgen dat zijn aangekondigde staatslening aan de door de markt zelf bedachte Green Bond Principles ('de meest gebruikte internationale standaard') voldoet. En een certificatie van het Initiative Climate Bonds - weer de markt ja - is ook fijn, maar kost ook geld: in het geval van Schiphol €5.000. Kortom, zolang de muziek speelt moet je dansen. Sowieso totdat de politiek c.q. Brussel met een harde definitie komt voor groene obligaties, die overigens sowieso tot ver over de EU-verkiezingen getild wordt. Nog even geduld en veel dansplezier dus.

Millennials: een windmolen in m'n achtertuin? Doe maar!



Zo'n 90% van Nederland vindt het milieu belangrijk en doet zuinig met de energie in en rondom huis. Toch doen we dat laatste vooral om ouderwets geld te besparen, zo is de baanbrekende conclusie van het CBS vanochtend op basis van de antwoorden van 3.339 Hollanders. Interessanter is de vraag wat het volk nu eigenlijk precies vindt van duurzame energie in deze tijden van energietransities en klimaatakkoorden. Wat blijkt is dat ruim driekwart van de bevolking de noodzaak van duurzame energie inziet (zie de verzameling grafieken hierboven). Mannen (80%) overigens vaker dan vrouwen (75%), en hoger opgeleiden (89%) vaker dan middelbaar opgeleiden (78%) en lager opgeleiden (63%). Daar komt bij dat 84% van mening is dat het een goede zaak is dat de staat subsidies uittrekt voor de stimulering van duurzame energie. Allemaal leuk en aardig, maar wat als de duurzame energie nu écht dichtbij huis komt, overheerst dan het 'niet in mijn achtertuin'-sentiment? Dat valt mee, want bijna de helft van de mensen vindt een windmolenpark in de buurt geen probleem. Van de 18- tot 35-jarigen zegt 60% doe maar, maar bij 65-plussers is de welwillendheid toch beduidend minder met 38%. Voor de mensen die nu spontaan de hik krijgen van het idee van een windturbine in de achtertuin: geen zorgen, want dat klimaatakkoord komt er pas op Sint-Juttemis.

Rutte III: rekeningrijden gaat absoluut niet door

Geen paniek, we liggen helemaal niet zo overhoop over het Klimaatakkoord zoals het lijkt en het onderhandelproces kan gewoon doorgaan. Maar nee: harde plannen en cijfers over wié nu precies wat gaat betalen geeft Rutte III nog niet, die hete aardappel gaat terug naar de Klimaattafels. Daaraan werkten allerlei maatschappelijke organisaties ijverig, en die kwamen een paar maanden geleden met de eerste voorstellen voor het Klimaatakkoord. Vanmiddag komt de coalitie eindelijk met haar reactie, en zoals gebruikelijk heeft Rutte III al een sneak preview gelekt om het publiek op te warmen. Daar gaan we: de gasbelasting gaat gewoon omhoog maar niét zoals onderhandelaar Diederik Samsom wil met 75%, mag het AD melden. In de woorden van een kuchende regenjas: 'De ergste gekkigheid doen we niet'. Verder komt er absoluut geen rekeningrijden, wel komen er 1,8 miljoen (!) publieke laadpalen - en daar moeten eigenlijk nog een miljoen private oplaadpunten bij - om iedereen in een elektrische auto te krijgen. Vervolgens kreeg de NOS het nieuwtje dat de meest vervuilende bedrijven (hoi Tata Steel en Shell) meer belasting moeten betalen, waarmee CO2-vriendelijke projecten dan weer betaald worden. Met deze trailer moeten we het doen. Conclusie: het kabinet doet er alles aan om het beeld te schetsen dat vooral het bedrijfsleven betaalt, en niet de burger. En hoe nu verder? Rutte III 'wil' zo spoedig mogelijk in debat met de Tweede Kamer hierover en gaat voorlopig volgens Trouw () nog de wens uitspreken om voor het eind van het jaar klaar te zijn met het Akkoord. Aan de andere kant gaan er rond de coalitie stemmen op om niet te gaan haasten tijdens de Kerst en de boel gewoon te verplaatsen naar het voorjaar. Nog een laatste winter lekker stoken op gas, en dan over naar de warmtepomp.

En jawel, we KUNNEN de klimaatdoelen halen. Maar dit kost het

Wat hebben 'streefbeelden, ambities, 'benodigde inspanningen' en 'mogelijke maatregelen'' met elkaar te maken? Het zijn allemaal termen die voorkomen in het voorlopige Klimaatakkoord, en het zijn tevens de redenen waarom het Centraal Planbureau er precies niets mee kan. Het CPB probeerde iets met de paar maatregelen die wel 'voldoende concreet' waren en dus rolt er een vrij korte notitie uit de doorrekenfabriek. Het beste nieuws komt nog wel van het Planbureau van de Leefomgeving, dat concludeert dat we met alle vage maatregelen uit het Klimaatakkoord het doel van 49% minder CO2-uitstoot in 2030 (ten opzichte van 1990) KUNNEN halen. En wat dat kost: tussen de €3 en de €4 miljard per jaar. Dat betekent dat 'de totale meer-investeringen' tussen 2019 en 2030 uitkomen op €80 à €90 miljard. Maar over het belangrijkste punt - hoeveel betalen burgers en hoeveel dokken bedrijven - weten we dus nog steeds niets. Desondanks is chef-Klimaatakkoord Ed Nijpels (rechts op de foto) ervan overtuigd dat er 'een stevige basis is gelegd voor de grootste transitie van deze tijd'. Het houdt niet op qua ambitie bij Nijpels, die verwacht dat het kabinet nu binnen twee weken wat van zich gaat laten horen. Ondertussen weten we ook dat een echt door de polletiek geratificeerd klimaatakkoord er dit jaar niet meer gaat komen, terwijl dat wel de bedoeling was. Minister Wiebes (Klimaat) doet wat hij kan, en ziet dit alles als een prachtig 'startsignaal voor de tweede ronde gesprekken'. Voorlopig moeten we het doen met de politieke reacties zonder dat de details bekend zijn, die variëren van 'de burger wordt als een citroen uitgeknepen en gaat failliet' (©Wilders) tot 'Shell heeft alles gedaan en moet bloeden' (©Partij voor de Dieren). Wij zijn het vooral eens met het CDA, dat pleit voor 'een wenkend perspectief dat draagbaar, haalbaar en betaalbaar is'.

Minister: nee, nee, gasketels zijn helemaal niet veel populairder geworden

Dat was even schrikken vorige maand. Toen kwam de NRC met het bericht dat ouderwetse gasgestookte HR-ketels nog altijd het populairst zijn en dat de groei van het aantal warmtepompen tegenvalt. In keiharde cijfers groeide de verkoop van HR-ketels in 2017 met 3% tot 425.000 en bleef het aantal warmtepompen steken op bijna 85.000 - een groei van 15%, maar eerder lag die groei op 44%. En dat terwijl het juist de bedoeling is dat Nederland in het kader van het milieu massaal aan het isoleren slaat en aan de warmtepomp gaat. Leg dat maar uit minister Eric Wiebes (Economische Zaken), zo was de boodschap van Kamerlid Frank Wassenberg (Partij voor de Dieren) dan ook. Wiebes verklaart in z'n antwoord dat hij het niet eens is met de conclusie dat 'de populariteit van gasketels sterk is toegenomen. Wel is op basis van het onderzoek te constateren dat de populariteit niet is afgenomen'. Dat komt onder andere omdat warmtepompen 'niet voor iedereen geschikt, beschikbaar of betaalbaar' zijn en op dat vlak is dus nog wel wat werk te verrichten. Tegelijkertijd is de ontwikkeling van de warmtepomp vanaf 2013 toch wel bemoedigend en gaat het aantal gasketels bij nieuwbouwwoningen alleen maar omlaag wegens het verdwijnen van de gasaansluitplicht per 1 juli. Daar voegt hij nog een bonusboodschap bij: Wiebes ziet 'geen dringende reden om koken op gas onmogelijk te maken'. Bij een doorsnee huishouden is koken immers de kleinste gasverslinder en elektrisch koken is up and coming. Enfin, voor meer details over wat burgers moeten doen om de boel te verduurzamen is het nog steeds wachten op de definitieve afronding van het Klimaatakkoord. We zijn er bijna, zegt het kabinet. Tot binnenkort.

Elektrische fietsen zijn totaal niet duurzaam (maar groen imago verkoopt wel lekker)

U tuft iedere ochtend op uw roet hoestende Puchje naar het werk? Dan krijgt u vermoedelijk steeds vaker te maken met plagerijen als milieuzones en deugmedia die u wegzetten als halve milieucrimineel. Nee, dan de elektrische fiets, die steeds vaker als duurzaam alternatief wordt gepromoot. Maar hoe groen is zo’n e-bike eigenlijk? Nou, blijkt nogal tegen te vallen. Er is vooral sprake van slimme groene marketing om een ieder op zo’n tweewieler met hulpmotor te krijgen. En dat werkt. Zag je tien jaar geleden bij een kruispunt een fietsende bejaarde aankomen, dan kon je nog rustig je sms aftypen en op je dooie akkertje oversteken. Tegenwoordig echter knipper je twee keer met je ogen en diezelfde bejaarde boort zich met ware doodsverachting op z’n veel te snel ingestelde flitsfiets in je flank. Levensgevaarlijk en totaal onverantwoord. Elektrische fietsen zijn dan ook volkomen ongeschikt als vervoermiddel voor ouderen. Maar goed, rentederivaten bleken ook niet zo geschikt voor mkb’ers, maar werden er desalniettemin kwistig afgezet - d’r viel immers geld mee te verdienen. In de e-bike-branche is dat niet anders. En daarom moet iedereen en uw kinderen aan de e-bike.

Lees verder

CO2-uitstoot daalt, maar nog lang niet hard genoeg



Natuurlijk beginnen we eerst met het goede nieuws: de hoeveelheid koolstofdioxide (CO2) die vanuit ons land richting de atmosfeer gaat is gedaald van 166 miljard kilogram in 2016 naar 163 miljard vorig jaar. Maar tegelijkertijd is dat even hoog als in 1990 en zijn we dus per saldo in die 27 jaren precies niets opgeschoten. Dat en nog veel meer ontvouwen het CBS en het RIVM vanochtend. Het jaartal 1990 noemen we omdat Rutte III 49% minder CO2 wil uitstoten in 2030 ten opzichte van dat jaar. Daarbij bepaalde de rechter in 2015 dat de totale emissie van broeikasgassen 25% lager moet zijn in 2020 - dat komt dus helemaal goed. Korte explainer: in die totale uitstoot was en is CO2 de grootste speler met een aandeel van 85% in 2017 (74% in 1990). Dan zijn er ook nog de andere broeikasgassen als methaan, lachgas en F-gassen, die tezamen halveerden ten opzichte van 1990 (zie kei-interactieve grafiek). Ander goed nieuws is dat al uw isolatie-inspanningen ertoe geleid hebben dat de zogenaamde sector gebouwde omgeving 17% minder CO2 uitstoot dan in 1990. Slechter nieuws is dat de grootste vervuilers, energiebedrijven, 22% meer vervuilen en dat gemeentes waarin zulke centrales zitten - Velsen bijvoorbeeld, 198 kilogram CO2 per m2 - nog steeds no go-area's zijn. Oh, en voor de kernenergie-fanboys: da's helaas geen oplossing, want de politiek wil niet en voor 2030 is zo'n centrale helaas niet af. Zeg dus maar een stukje eerder dag tegen onze kolencentrales. Importeren we ondertussen wat kolenstroom vanuit de rest van Europa.

Linktip: Energie vergelijken