24 topics
#lira

Turkse economische misère houdt aan: werkloosheid op recordhoogte

Ondertussen lichtte de politie van Istanbul de Turkse econoom Mustafa Sonmez zondagochtend om 3:50 uur van zijn bed. Allemaal omdat hij een video deelde waarin supporters van voetbalclub Besiktas de Turkse president Erdogan zouden beledigen. Althans, da's de reden die de politie aanvoerde voor de arrestatie. U mag zelf invullen of dat nachtelijke bezoek iets te maken had met het feit dat Sonmez een kritische commentator van het economische beleid van Erdogan is. En of de boodschap van de overheid is om vooral te zwijgen over de deplorabele staat van de economie. Sonmez houdt echter moedig stand en geeft vanochtend alweer uitgebreid commentaar op Twitter over de sombere nieuwe werkloosheidscijfers. De statistici van Turkstat noteerden een werkloosheid van 14,9% in januari, het hoogste percentage in tien jaar. Het gaat hard want een jaar eerder lag dat nog op 10,8% en in één maand dikte het werkloosheidsleger aan met 366.000 man. Een mens wordt nog minder blij van de jeugdwerkloosheid, die op 26,7% ligt. Daarmee begint de gewone Turkse man steeds meer de harde gevolgen van de recessie en  van de liracrisis deze zomer te voelen. Het is ook het volgende slechte nieuws voor Erdogan zelf, die tijdens de recente lokale verkiezingen juist verloor in gebieden waar de werkloosheid door het dak knalde. De Turkse regering beloofde daarom snel om orde op zaken te stellen, maar het lukte minFin Berat Albayrak nog niet om de beleggerswereld tijdens een presentatie te overtuigen van zijn nieuwe wonderpakket met broodnodige hervormingen. Onderdeel daarvan is het pompen van $5 miljard in de banken, die puffen en steunen onder een hoop rommelleningen. En banken die amper krediet kunnen verlenen dragen nou niet echt bij aan economische groei. Zoals een anonieme belegger zei: 'I don’t think anybody left having changed their ideas about Turkey, or be more hopeful about it than they were yesterday'. Dus nee, Turkije is nog lang niet uit de penarie - maar zeg dat niet te hard.

Turkse centrale bank heeft bijna geen dollars meer. Lira stort weer in elkaar

U kunt Turkije weer opnemen in uw lijstje met vakantiemogelijkheden, want de lira duikelt vandaag hard naar beneden. Komt door 'fears it is burning through cash' volgens de Financial Times. Komend weekend vinden in Turkije een soort van Provinciale Statenverkiezingen plaats en in aanloop heeft de Turkse centrale bank de opdracht gekregen om de munt en de economie te ondersteunen. Met als gevolg dat de centrale bank door zijn dollarreserve vliegt (Turkse huishoudens en bedrijven daarentegen hebben -ondanks verzoeken van Erdo dat niet te doen- hun lira's massaal ingeruild en zitten nu op bergen dollars en goud). Samengevat is dat geen goed niels. Gelukkig heeft Erdogan de dader gevonden. De schuld van dit alles ligt uiteraard bij de Verenigde Staten en andere westerse landen. Of dat allemaal klopt mag u verder zelf uitzoeken, of vragen aan uw taxichauffeur op weg naar de allinclusive. Gaan wij wachten op de uitslag, waarbij #stemzeweg ook daar redelijk populair lijkt.

Turkije pleurt in recessie: niet handig voor Erdogan zo vlak voor verkiezingen

Dat is nu niet bepaald handig getimed (al zat er al een tijdje aan te komen): over een kleine drie weken zijn er lokale verkiezingen in Turkije en nu is het trotse land officieel in een recessie beland. Het Turkse CBS meldt vandaag dat het bruto binnenlands product het afgelopen kwartaal met 2,4% gekrompen is ten opzichte van de voorgaande drie maanden, en met 3% vergeleken met een jaar eerder. Hiermee is de eerste recessie in tien jaar tijd een feit. De economische groei van het land is in korte tijd weggevaagd na een valutacrisis, onbeholpen monetair beleid en geruzie met de VS. Uiteraard mist het slechte nieuws zijn effect niet op de lirakoers, die na de bekendmaking tot wel 0,5% daalde. Op moment van schrijven krijgt u zo'n 5,40 lira voor een dollar. Nu de waardedaling van de lira aanhoudt, betekent dat slecht nieuws voor Turkse bedrijven die bergen aan leningen hebben bij buitenlandse kredietverstrekkers. En dus ook slecht nieuws voor Erdogan, die het groeimodel van Turkije in rook ziet opgaan. Nou goed, als de gewone man zijn tomaten, aubergines en paprika's niet meer kan betalen, dan is het oppassen geblazen. Om de geldontwaarding in het land een zondebok te geven, verklaarde de president in februari daarom al eens de oorlog aan de groenteboer, of beter gezegd: de voedselterrorist.  De groentehandelaren wijten de verhoogde prijzen aan stijgende kosten voor arbeid, brandstof en kunstmest, maar volgens Erdogan zijn speculanten de schuldigen, die voorraden achterhouden en de prijs opdrijven en dat is terrorisme. Hierop besloot de Turkse regering de groente zelf op te kopen bij boeren en ze 'tegen kostprijs' te verkopen. Overigens heeft Erdogan sinds kort ook een absoluut volmacht om in te grijpen als er sprake is van een economische noodtoestand. Volgens die noodwet is 'de president gemachtigd en verantwoordelijk voor de uitvoering van alle maatregelen buiten de bevoegdheden' van leden van een nieuw bijeengeroepen Comité voor Financiële Stabiliteit en Ontwikkeling. Dat comité staat onder toezicht van het ministerie van Financiën. En u weet wie daar aan het roer staat: Berat Albayrak, de schoonzoon van Erdogan. De Turkse president staat ook bekend om zijn aversie tegen renteverhogingen die in zijn optiek alleen maar tot snellere koerswinsten leiden. Als u al de hierboven genoemde ingrediënten bij elkaar optelt, kan de Turkse economie nog een enerverend achtbaanritje tegemoet zien. 

Dingen die niet veranderen in 2019: de duikvlucht van de Turkse lira

Voor iedereen die niet van verandering houdt zou 2019 weleens een uitstekend jaar kunnen gaan worden. Zo blijkt ook na de jaarwisseling de Italiaanse bankensector rot als een mispel, onrust op de financiële markten houdt aan en beleggers doen nog steeds weinig hartje Turkse lira. Bovendien telde dit jaar nog geen drie dagen alvorens de eerste flash crash zich meldde. In het kort en Engels: 'The break of some key technical levels in early Asian trading on Thursday triggered some massive stop-loss sales, forcing investors to unwind some of their large short yen trades against the dollar and quickly cascading into other currencies'. In het NL: de yen schoot omhoog ten opzichte van de dollar, de Australische dollar en de lira. Tegenover die laatste munt zo'n 10%. En niemand weet precies waarom de yen begon te stuiteren. Was het de winstwaarschuwing van Apple, drukte iemand met een te dikke vinger op de verkeerde knop en verneukte dat de boel wegens de dunne vakantiehandel of is iedereen hypernerveus wegens recessiegevaar? In ieder geval zijn de Turken in 2019 wederom de valutasjaak -en dan niet alleen ten opzichte van de yen. In 2018 verloor de lira ten opzichte van de Amerikaanse dollar 28%. Dit jaar staat de min reeds op 3,5%. Daarmee voert Turkije de 2019-lijst aan van landen die het meeste verliezen ten opzichte van de dollar. Voor de Nederlandse vakantieganger in euro's: u kreeg 4,5 lira's voor iedere euro per maart 2018, 7,8 lira's tijdens de afgelopen bouwvak, momenteel krijgt u er slechts en ongeveer 6,2. Maar met een beetje mazzel duurt de financiële onrust voort, de komende bouwvak is nog ver, dus even geduld a.u.b. met het boeken van uw all inclusive te Turkije.

Foto: Istanbul, Turkey, 28 December 2018 | An Asian couple is taking a selfie with the iconic Galata Tower in the background. Photo: Joris van Gennip | Hollandse Hoogte

Het grote slachtoffer van de Turkse crisis: de gewone winkelier

Het is altijd hartstikke spannend, zo'n Turkse munt die almaar omlaag glijdt zoals deze zomer het geval was. Voor de harde economische gevolgen daarvan moeten we altijd even wachten. Eerder konden we u melden dat de economie van het land van president Recep Tayyip Erdogan komend jaar gaat krimpen. Het Turkse CBS laat vandaag weten dat de verkopen van de detailhandel in oktober met 7,5% daalden ten opzichte van een jaar eerder. Da's ook niet zo gek: met zo'n zwakke munt is het importeren van spullen duurder, en dat de inflatie in dezelfde maand al torenhoog was wisten we al. Uit de cijfers kunnen we afleiden dat de gewone man slechts het broodnodige aanschafte en luxe-items even links liet liggen. Slechts de verkoop van voedsel, drank en tabak (+1,6%), medische spullen (+5%) en kleding (+2,8%) steeg immers. Zet daar tegenover de harde daling van de categorie elektronica en meubels (-23,3%) of die van computers, boeken en communicatieapparatuur (-20,3%). Ronden we het rondje slechte cijfers bij dezen even af: in oktober kromp ook de industriële productie, en wel met 5,7%. Om nu door te gaan naar een stukje goed nieuws, te weten dat het economische vertrouwen weer wat opkrabbelt (de index ging van 67,5 in oktober naar 73,7 in november). Onder dit kopje moeten we ook even vermelden dat de Turkse munt alweer een tijdje stabiel is (momenteel krijg je voor iedere dollar zo'n 5,3 lira's). Dan is er overigens nog een interessant puntje in de vorm van de lokale verkiezingen van maart 2019. President Erdogan weet nu al dat zijn AK-partij fors gaat winnen, maar heeft daarbij wel te maken met tegenwind in de vorm van de zwakke economie en daarom vrezen investeerders dat hij dan allerlei dure beloftes gaat doen. Die kunnen er dan weer voor zorgen dat het fiscale Turkse plaatje wat minder florissant wordt, en dat de prijzen van staatsobligaties omlaag en dus de rentes omhoog gaan. Maar achja, ook als de penarie dan weer opnieuw uitbreekt zijn er altijd oplossingen te bedenken. Het uitdelen van stickers bijvoorbeeld.

Ai. Turkse chaos eist weer nieuw Nederlands slachtoffer

Het is heus: de Turkse lira is alweer een tijdje aan het stabiliseren. Op het hoogtepunt van de liracrisis in augustus kreeg men nog bijna zeven lira's voor iedere dollar, maar inmiddels is dat ongeveer 5,5 (voor één euro ongeveer zes). Helaas is hiermee het verhaal van de Turkse financiële crisis nog niet voorbij. Onder de streep verloor de lira dit jaar immers wel gewoon 30% ten opzichte van de dollar. En daarnaast druppelen nog steeds slachtoffers van de devaluatie binnen, met ditmaal aandacht voor de Hollandse leasetrots LeasePlan. Turkije is het enige land waar het bedrijf 'meaningful transactional currency exposure' heeft, en niet zo'n klein beetje ook want LeasePlan moest het afgelopen kwartaal liefst €84 miljoen afschrijven op z'n Turkse dochter. En vandaar ook de afgeblazen beursgang. Dat komt allemaal doordat de firma z'n leasecontracten prijsde in euro's, maar de auto's aan het eind van zo'n contract verkocht voor steeds minder waard wordende lira's. LeasePlan zegt nu zijn valutarisico nader af te gaan dekken door onder andere leasecontracten te verlengen. Overigens blijft de sfeer bij de leaser even ongemakkelijk als bovenstaande foto, maar daarover meer hier. Enfin, een ander reëel economisch gevolg van de lira-duik is dat de fruitmarkt een opdonder heeft gekregen. Gaat een munt omlaag, dan is dat immers wel degelijk bevorderlijk voor de export voor dat land en zo kon het dat goedkope Turkse druiven en ook citrussen de markt overspoelden. Sluiten we af met de mededeling dat het nog steeds oppassen geblazen is voor de lira, aangezien een Amerikaanse renteverhoging in december die weer een tikkie kan geven doordat de dollar dan aantrekkelijker wordt ten opzichte van de lira. En wilt u nou écht interessant doen op die saaie verjaardag, zeg dan net als deze analist dat 'Turkey’s idiosyncrasies' de komende maanden voor een nieuw verkoopfeestje op de valutamarkt kunnen zorgen.

Hoppa. Erdogan lult de Turkse inflatie naar 25%

Populistisch economisch beleid klinkt vaak leuk, maar eindigt altijd met pijn in de portefeuille. Neem de doldwaze spendeerplannen van de Italiaanse regering, waardoor het land veel meer kwijt is aan rentelasten en de burger uiteindelijk mag betalen. Dan is er ook nog Turkije. Voor de zomer had de Turkse burger al last van een inflatie van zo'n 15%, maar toen moest de liracrisis nog komen. Het land hield een inmiddels vrijgelaten Amerikaanse dominee vast én president Erdogan strooide met twijfel over de onafhankelijkheid van z'n eigen centrale bank, zodat het marktvertrouwen tot een dieptepunt daalde en de lira ook. En dát raakt de Turk dan weer in de portemonnee, want zo wordt de import veel duurder. Het laatste nieuws: de Turkse inflatie is 25,24% op jaarbasis. Bovenaan de lijst met duurdere producten staan kleding en schoeisel, waarvan de prijzen de afgelopen maand (!) met 12,74% stegen. Ook notabel zijn huishoudelijke spullen en meubels, die vergeleken met vorig jaar 37,92% duurder zijn. Voedsel en non-alcoholische dranken gingen eveneens lekker met 29,26%. Maar dan eindigen we toch positief, want de reactie van de valutamarkt hierop is beperkt met een minnetje van 0,6% voor de lira ten opzichte van de dollar. En we hebben het ergst nu wel gehad, zei centrale bank-baas Murat Cetinkaya vorige week met z'n voorspelling van een inflatie van 23,5% eind 2018. Toch zou het best handig zijn als hij vanwege deze nieuwe inflatiecijfers de rente nog wat omhoog krikt. En als de Turkse minFin zijn noodoproepen en wonderplannen even in z'n binnenzak houdt.

Turkjes slopen ING: €2,6 miljard aan leningen fütsie

De resultaten over het derde kwartaal worden overschaduwd door de witwas-schikking van €775 mio, vertelde ING-CEO Ralph Hamers zojuist tijdens de 'analyst conference call' over de kwartaalresultaten van zijn bank, maar voor de rest draait ING goed. En zo is dat. De bank verdiende na aftrek van de schikking €776 miljoen over de maanden juli, augustus en september. Meer dan verwacht, mede dankzij het gegeven dat u geen noemenswaardige rente ontvangt op uw spaargeld. De Nederlandse klant krijgt tegenwoordig 0,03% van de ING. Een stuk minder dan de Turkse klant die een whopping 20% rente ontvangt. En daarmee zijn we aanbeland bij wat de Turkse (lira-)onrust van het afgelopen jaar heeft betekend voor ING dat van alle Nederlandse banken de meeste zaken doet in Turkije. Eerst een kleine historie van de lira: aan het begin van het jaar kreeg een mens 4,5 lira's voor een euro. Eind derde kwartaal waren dat er zeven (en nu 6,5 want Turkije ligt iets beter wegens onder meer #Kashoggi). Die lagere lira hakt er lekker in. Aan het begin van dit jaar bedroeg het Turkse leningenboek van de bank €15,9 miljard (dat is ongeveer 2% van het totaal aan uitstaande leningen van ING, zei Hamers). Van die Turkse leningen is nu nog €13,3 miljard over. Een klein beetje als gevolg van leningen die zijn afgelost. De rest van de €2,6 miljard is verdwenen als gevolg van de duikvlucht van de lira. En dat heeft onderaan de streep gevolgen voor het kapitaal van de bank: de Turken hakten ongeveer €400 miljoen van het kernkapitaal weg. Dat daalde eind Q3 naar €44,2 miljard, dus er is nog wel wat buffer om verdere Turkse gedoetjes op te vangen (maar dan moet de overige 98% zich wel koest houden). Of en in welke mate we nog problemen kunnen verwachten vanuit Istanboel en omstreken kregen we helaas niet te horen tijdens de conferentie - wel is de raad van bestuur blij dat de lira weer stijgt. 

Lees verder

Even kijken wat de lira doet. 'Turken laten Amerikaanse dominee vrij' (update: schuldig, maar vrij)

Onze Amerikaanse dominee Andrew Brunson kan binnenkort het vliegtuig pakken naar huis. Dat schrijft NBC die meer weet over een geheime deal tussen Turkije en de VS. De Turken houden de dominee al twee jaar vast en momenteel is een proces bezig over zijn vermeende betrokkenheid bij de mislukte staatsgreep van 2016 / betrokkenheid bij de PKK / verzin zelf een aankacht. Maar dat loopt volgens NBC met een sisser af. Daar hoort dan wel de waarschuwing bij dat eerdere geruchten over vrijlating niet bleken te kloppen. Vandaag hebben we evenwel hoop wegens het mooie weer en de Turkse economie kan een stukje wiedergutmachung met de Amerikanen goed gebruiken. De persoonlijke bemoeienis van Trump met deze zaak inclusief bijbehorende sancties deden de toch al duikende Turkse economie geen goed. En dat is voor niemand prettig. Ook niet voor Erdogan, want die declareert binnenkort weer de bonnetjes van zijn paleis en dan moet er wel genoeg geld in de schatkist zitten. De Turkse Rekenkamer mocht het eigenlijk niet vertellen, maar het Erdo-paleis met 1.150 kamers te Ankara kost de Turkse belastingbetaler €93 miljoen per jaar. Het proces is momenteel bezig. Nu kijken wat de lira doet.

Updates: Proces afgelopen. Dominee schuldig bevonden wegens hulpje van de misluktecoupplegers en de PKK. Veroordeeld tot 3 jaar, 1 maand en vijftien dagen cel. Na wat verminderingen en aftrek voorarrest is de dominee een vrij man. 



Lees verder

Turkse inflatie naar recordhoogte door zwakke lira

Het gaat dan wel niet zo lekker met Cocu en Fenerbahce, maar de Turkse grote leider Erdogan heeft ook een nieuw negatief record te pakken. De inflatie in Turkije heeft in september het hoogste niveau bereikt sinds Erdo 15 jaar geleden aan de macht kwam. De inflatie steeg voor de zesde maand op rij tot 24,5 % ten opzichte van een jaar eerder. En voor alle boze Erdofanboys: het staat ook op Turkstat dus dan is het waar. Uiteraard is de sterk in waarde gedaalde lira hierin de belangrijkste katalysator. De gevolgen van dit slechte rapportcijfer heeft u al vaker van ons gehoord. De centrale bank verhoogde onlangs de rente ondanks de afkeer van de president van hogere rentetarieven. Maar de prijzen van voedsel en niet-alcoholische drank (+27,70%), maar ook energie, transport, kleding en andere diensten en producten stijgen kneiterhard. Tegelijkertijd vertraagt de economische groei -en wordt er nog meer bezuinigd- waardoor er ook voor de centrale bank weinig ruimte overblijft om op te treden tegen prijsschommelingen. En als vervolgens gekeken wordt naar de daling van de lira, is de vraag of de grootste klap nog moet komen. Huilplaatje van Turkstat na de break. Koersje: $1= 6,02 lira

Lees verder
Linktip: Energie vergelijken