3 topics
#kapitalisme

Tijd dat iemand het eens zegt: filantropie is hartstikke fout

Ok lui, we hebben er weer een gevonden: een gekkie die beweert dat filantropie moord is. Anand Giridharadas was vroeger columnist voor The New York Times, maar is tegenwoordig verbonden aan een denktank, het Aspen Institute. Nu kan je als serieuze denker in de Westerse wereld niet echt aanzien verwerven als je niet 1) oproept tot meer diversiteit en 2) probeert een nieuwe klassenstrijd te ontketenen. Meneer Giridharadas is van het tweede garnituur. Hij houdt de rijken graag voor - als een soort Rutger Bregman - dat zij het terechte lijdend voorwerp zijn van ressentiment en haat. (Het geinige is dat nogal wat rijken dat graag over zichzelf horen, stelletje masochisten.) Geld geven aan goede doelen, zoals rijken nogal eens doen, is levensgevaarlijk. Leest u even mee: 'Het eerste probleem is dat deze donaties, hoe nobel ook op individueel niveau, deel uitmaken van een klimaat dat mensen aanspoort om zoveel mogelijk geld te verdienen - maakt niet uit hoe meedogenloos - om daarna een beetje van dat geld terug te kunnen geven. Het idee dus dat liefdadigheid een rechtvaardiging achteraf is voor alles-moet-maar-kunnen-kapitalisme.' Doe geen moeite om te lezen wat Giridharadas' tweede probleem is want het komt op hetzelfde neer: filantropie drijft op bloedgeld, want geld is verdiend in een kapitalistisch systeem. Op een volkomen legale manier winst maken en die teruggeven aan wereld en samenleving is dus verkeerd. Geld verdienen is pas goed als het een moreel stickertje krijgt van de antikapitalist. Ironisch, niet? Anyway, hij heeft het over 'plutocratische aasgieren' (sic!) en roept op tot 'klassenverraad' (sic!). Dus hup rijken, het is duidelijk wat de opdracht is, schaf uzelve af. Klein dingetje: het marxistische denkschema is altijd bijzonder helder over waarvan mensen moeten worden bevrijd, zullen we voor de uitzondering ook eens nadenken waartoe we mensen bevrijden? Misschien gooien we dan niet de Romanovs filantropen met het badwater weg. Maar goed, voor nu is het een alleraardigste pantomime van de echte klassenstrijd: obligaat filantropen haten. Gaap.

Hierom heeft niemand het meer over ongelijkheid

Excuses voor de uitleggerig-prekerige kop, maar we hebben een stuk uit De Correspondent gelezen. We moesten daarna even liggen, maar willen het toch even met u delen. Het stuk laat namelijk precies zien waarom ongelijkheid een heikel onderwerp is. Toen de ongelijkheidsfetisj een paar jaar geleden begon, werd al snel duidelijk dat in Nederland van inkomensongelijkheid geen sprake was en dat we het eigenlijk alleen over vermogensongelijkheid konden hebben. Maar ook die boodschap verstomde doordat dergelijke thema's worden gekaapt door Correspedanten als Arjen van Veelen. Die schrijft een veel te lang artikel over de ondergang van de Amerikaanse stad St. Louis in Missouri. De stad had een gedroomde toekomst, maar werd een kansenghetto. Na een ellenlange intro gaan er twee dingen grondig mis. In de eerste plaats de verklaring voor de decline and fall: "Is er een hoofdschuldige aan te wijzen voor de val van St. Louis? Je zou gemakshalve het kapitalisme de schuld kunnen geven. Of het racisme. Maar die twee gaan vaak samen. Je kunt de oorzaak beter samenvatten als: ongelijkheid. Ik hoorde eens deze definitie van de geschiedenis van Amerika: rijke witte mannen die niet-rijke witte mensen vertellen dat hun vijanden zwart en bruin zijn. Dat is ook precies wat er misging in St. Louis." Dit moeten we maar ter kennisgeving aannemen. Wat er fout gaat - en waarom het ongelijkheidsframe voor veel mensen niet meer interessant is -  is dat kapitalisme en racisme aan elkaar worden gekoppeld en zo alleen mensen aan de UvA nog zin hebben om te luisteren. Dit zijn namelijk hun stokpaardjes. Gewone mensen denken: och heden, ik zal maar weer eens kijken of ik niet stiekem wat slaven houd in mijn betegelde kapitalistentuintje, of ik trek gewoon een biertje open. In de tweede plaats wordt op associatieve wijze een verband gelegd met Nederland, een verband dat er niet is of onvoldoende aannemelijk wordt gemaakt. De onheilsprofeet van de Correspondent wijst ons erop dat St. Louis (met zijn overdaad aan kapitalisme en racisme en ongelijkheid) ons voorland is. Met de oorspronkelijke boodschap over vermogensongelijkheid heeft het al lang niets meer te maken. Wie nu nog tegen ongelijkheid strijdt, lijkt niets minder voor te staan dan de totale transformatie van een toch al rotte samenleving. Alsof als de kleur van de woonkamer je niet aanstaat, je het hele huis maar sloopt.  Als het zo moet, dan liever ongelijkheid. 

Gaan we weer: de goelag was zo slecht nog niet

De Nederlandse boekhandels liggen vol boeken die getuigen van een democratische orde in crisis. Tegen verkiezingen, voor radicalisering en voor communisme. Tegen een democratische orde dus. Elite-uitgeverijen als Querido en De Bezige Bij vinden het schitterend. Logisch dus dat Gustaaf Peek, erfgenaam van het Peek & Cloppenburg-imperium en newborn communist, zijn eigen profiel in de VolksBlendle mag volpraten. We hadden er meer van verwacht. Want Peek is net zo'n diepzinnig denker als al die andere apologeten van de goelag. 'Dictaturen hebben het woord communisme misbruikt, dat is niet het ware communistische gedachtengoed.' Hij zegt het echt. Wat hij ook zegt, is dat kunstenaars zoals hij worden gechanteerd om mee te doen aan het kapitalistische systeem (ze worden zomaar zzp'er genoemd! 'Vreselijk!') en dat talent onder het communisme kan gedijen. Hij noemt in die context specifiek de kunsten. Misschien weet u dat Sjostakovitsj, nadat Stalin een werk van hem in de ban had gedaan, voor de zekerheid maar in het trappenhuis van zijn appartement sliep omdat hij wilde voorkomen dat zijn familie hem afgevoerd zag worden door Stalins hardhandige kunstcritici. Kunst is in een communistisch systeem altijd een functie van politiek. Volgens een zekere definitie is een goed (politiek) idee alleen een goed idee als het ook in de praktijk een goede uitwerking heeft. De meeste mensen zullen zeggen: laat maar dan, want er kwam weinig goeds van het communisme. De nieuwe knuffelcommunisten zeggen: laten we het nog een keer proberen.

Linktip: Energie vergelijken