41 topics
#economie

Turkse economische misère houdt aan: werkloosheid op recordhoogte

Ondertussen lichtte de politie van Istanbul de Turkse econoom Mustafa Sonmez zondagochtend om 3:50 uur van zijn bed. Allemaal omdat hij een video deelde waarin supporters van voetbalclub Besiktas de Turkse president Erdogan zouden beledigen. Althans, da's de reden die de politie aanvoerde voor de arrestatie. U mag zelf invullen of dat nachtelijke bezoek iets te maken had met het feit dat Sonmez een kritische commentator van het economische beleid van Erdogan is. En of de boodschap van de overheid is om vooral te zwijgen over de deplorabele staat van de economie. Sonmez houdt echter moedig stand en geeft vanochtend alweer uitgebreid commentaar op Twitter over de sombere nieuwe werkloosheidscijfers. De statistici van Turkstat noteerden een werkloosheid van 14,9% in januari, het hoogste percentage in tien jaar. Het gaat hard want een jaar eerder lag dat nog op 10,8% en in één maand dikte het werkloosheidsleger aan met 366.000 man. Een mens wordt nog minder blij van de jeugdwerkloosheid, die op 26,7% ligt. Daarmee begint de gewone Turkse man steeds meer de harde gevolgen van de recessie en  van de liracrisis deze zomer te voelen. Het is ook het volgende slechte nieuws voor Erdogan zelf, die tijdens de recente lokale verkiezingen juist verloor in gebieden waar de werkloosheid door het dak knalde. De Turkse regering beloofde daarom snel om orde op zaken te stellen, maar het lukte minFin Berat Albayrak nog niet om de beleggerswereld tijdens een presentatie te overtuigen van zijn nieuwe wonderpakket met broodnodige hervormingen. Onderdeel daarvan is het pompen van $5 miljard in de banken, die puffen en steunen onder een hoop rommelleningen. En banken die amper krediet kunnen verlenen dragen nou niet echt bij aan economische groei. Zoals een anonieme belegger zei: 'I don’t think anybody left having changed their ideas about Turkey, or be more hopeful about it than they were yesterday'. Dus nee, Turkije is nog lang niet uit de penarie - maar zeg dat niet te hard.

Het klopt. De crisis is voor u nog niet helemaal voorbij

Er zit best een kern van waarheid in het gevoel dat veel Nederlanders niet meedansen in de economische hosanna. U koopt bijvoorbeeld nog steeds minder dan vóór de crisis van 2008, aldus de economen van ING vanochtend. In harde euro's spendeerde de consument 3% meer dan in dat rampjaar, maar omdat alles 9% duurder werd past hier eigenlijk een minnetje van 6%. Uitkomst #2 is dat de Nederlander in 2017 41% van zijn budget kwijt was aan basisbehoeften - onderdak, voedsel, zorg, dat soort zaken - terwijl dat tien jaar eerder nog 36% was. Hoe zit dat allemaal? Ten eerste was het bruto binnenlands product per huishouden lager in 2017: de economie groeide met 7%, maar het aantal huishoudens met 7,5%. Daarbij betaalde u via de overheid meer voor onderwijs en zorg. Verder spaarde u gewoon meer, waarbij u vooral moet denken aan pensioen, en u leende minder. En dus: minder ruimte voor leuke dingen, maar tegelijkertijd meer buffers om een volgende crisis op te vangen. De ING-economen verwachten dat de consumptie per huishouden pas in 2025 weer vergelijkbaar is met 2008, stellen ze in De Telegraaf (). Gelukkig zit er een stijgende lijn in. Kort en goed: dit alles betekent dus niet dat er minder van de economische groei naar werkenden ging (uitleg), wel dat de consument die groei niet in zijn consumptiegedrag terugziet. Gelukkig is er een relatief snelle manier om als huishouden in de nabije toekomst meer uit te geven. Check eens hoeveel abonnementen u heeft, want dat onderschat u volgens het Nibud fors.

U bent weer lekker pessimistisch over de economie

Wat nou stijgende koopkracht? Wat nou stijgende koopkracht? (herhaal 2x). Dat het economisch lekker draait, al zijn de vooruitzichten voor groei inmiddels wat getemperd, zal de Nederlander worst wezen. Uit onderzoek van het Sociaal Cultureel Planbureau blijkt dat 78% de economie een voldoende geeft (vorig kwartaal 85%), verwacht 67% de komende twaalf maanden een betere economie (was 78%) en denkt 58% dat Nederland meer de verkeerde kant opgaat (was 48%). Omdat het SCP door deze bevindingen toch redelijk achterover sloeg, zijn een aantal ondervraagden nog eens opgebeld om het één en ander toe te lichten. En heel gek: het ging deze mensen niet om handelsoorlogen, een stagnerende Chinese economie of kans op recessies of GFC's, maar om hun eigen portemonnee. 'Mensen beargumenteren hun verwachtingen vooral door te wijzen op een verslechterende koopkracht. Ze hebben het daarbij deels over hun eigen koopkracht en deels over de koopkracht in algemene zin en van sommige groepen (zoals ouderen) die het lastig hebben', aldus het SCP. Nu is het zo dat een groeiend bbp niet gelijk staat aan groei van uw persoonlijke welvaart. Daar hebben we nog eens een filmpje over gemaakt, waar we overigens ook verwezen naar de Monitor Brede Welvaart van het CBS, waaruit ook moet blijken dat u gelukkiger bent. En nu we het toch over het CBS hebben: dat statistiekenbureau kwam gisteren nog met onderzoek waaruit bleek dat liefst 90% van de Nederlandse volwassenen uitermate tevreden is het met leven. Misschien vraagt u zich af hoe dat kan. Allereerst is algehele tevredenheid iets anders en meer stabiel dan onvrede over de economie koopkracht. Ten tweede ging het bij het CBS om gegevens van 2018. En laten meningen over de samenleving en de economie koopkracht nou een stuk veranderlijker zijn. En daarover zijn we nu (eerste kwartaal 2019) een stuk pessimistischer geworden. 

Lees verder

Helaas. U profiteert niet van de economische groei

Die sobere conclusie trekt het CBS vanochtend. Tussen 2007 en 2017 zat er amper groei in het voor inflatie gecorrigeerde doorsnee persoonlijk inkomen - zet je alle inkomens van hoog naar laag, dan is dit de middelste - van werkenden. Werknemers kwamen uit op €35.200, zeer mager gezien de €34.100 uit 2007. Ook voor zelfstandigen zonder personeel was het geen vetpot: van €27.500 naar €28.000. Het doorsnee inkomen van zelfstandigen mét personeel daalde zelfs, van €50.100 naar €48.500. Dat ziet er dan, met gebruikmaking van een weinig spectaculaire grafiek, als volgt uit.



Lees verder

Turkije pleurt in recessie: niet handig voor Erdogan zo vlak voor verkiezingen

Dat is nu niet bepaald handig getimed (al zat er al een tijdje aan te komen): over een kleine drie weken zijn er lokale verkiezingen in Turkije en nu is het trotse land officieel in een recessie beland. Het Turkse CBS meldt vandaag dat het bruto binnenlands product het afgelopen kwartaal met 2,4% gekrompen is ten opzichte van de voorgaande drie maanden, en met 3% vergeleken met een jaar eerder. Hiermee is de eerste recessie in tien jaar tijd een feit. De economische groei van het land is in korte tijd weggevaagd na een valutacrisis, onbeholpen monetair beleid en geruzie met de VS. Uiteraard mist het slechte nieuws zijn effect niet op de lirakoers, die na de bekendmaking tot wel 0,5% daalde. Op moment van schrijven krijgt u zo'n 5,40 lira voor een dollar. Nu de waardedaling van de lira aanhoudt, betekent dat slecht nieuws voor Turkse bedrijven die bergen aan leningen hebben bij buitenlandse kredietverstrekkers. En dus ook slecht nieuws voor Erdogan, die het groeimodel van Turkije in rook ziet opgaan. Nou goed, als de gewone man zijn tomaten, aubergines en paprika's niet meer kan betalen, dan is het oppassen geblazen. Om de geldontwaarding in het land een zondebok te geven, verklaarde de president in februari daarom al eens de oorlog aan de groenteboer, of beter gezegd: de voedselterrorist.  De groentehandelaren wijten de verhoogde prijzen aan stijgende kosten voor arbeid, brandstof en kunstmest, maar volgens Erdogan zijn speculanten de schuldigen, die voorraden achterhouden en de prijs opdrijven en dat is terrorisme. Hierop besloot de Turkse regering de groente zelf op te kopen bij boeren en ze 'tegen kostprijs' te verkopen. Overigens heeft Erdogan sinds kort ook een absoluut volmacht om in te grijpen als er sprake is van een economische noodtoestand. Volgens die noodwet is 'de president gemachtigd en verantwoordelijk voor de uitvoering van alle maatregelen buiten de bevoegdheden' van leden van een nieuw bijeengeroepen Comité voor Financiële Stabiliteit en Ontwikkeling. Dat comité staat onder toezicht van het ministerie van Financiën. En u weet wie daar aan het roer staat: Berat Albayrak, de schoonzoon van Erdogan. De Turkse president staat ook bekend om zijn aversie tegen renteverhogingen die in zijn optiek alleen maar tot snellere koerswinsten leiden. Als u al de hierboven genoemde ingrediënten bij elkaar optelt, kan de Turkse economie nog een enerverend achtbaanritje tegemoet zien. 

Haha gefopt! De beurs knalt in 2019 gewoon weer omhoog

Het is al een tijdje stil op de beurs. U weet wat dat betekent: het gaat toch weer gewoon prima met uw aandeeltjes. Als u ze tenminste niet verkocht heeft na de apocalyps van december. Het is een bekend riedeltje voor Piet Particulier: hij of zij raakt in paniek als de klad erin komt en doemscenario’s de krantenkoppen bepalen om pas weer in te stappen als de koersen weer flink zijn gestegen. Hoe dan ook, de koersen dit jaar gewoon weer omhoog gespoten en is de langste bull run weer nieuw leven ingeblazen. De Amerikaanse S&P500 staat sinds begin dat jaar op een dikke plus van 9,28%, de EuroStoxx 50 op +10,24% en de Nikkei 225 op +7,20%. 

Opmerkelijk is de ommekeer wel. Als je dergelijke winsten in december had voorspeld was je de kamer uitgelachen. Dezelfde donkere wolken als in december hangen immers nog boven de hemel. De hele situatie rondom Brexit is niet bepaald verbeterd, er is nog geen doorbraak in de handel-onderhandelingen tussen China en de VS, Italië is in een recessie en groei in Duitsland en Nederland stagneert. De beste verklaring is dat slecht nieuws goed nieuws is voor beleggers. De paradox: juist vanwege die verslechterde groeiverwachtingen keren centrale banken terug op hun schreden en stappen we op de rem. De Amerikaanse Federal Reserve kondigde eerder al aan minder renteverhogingen door te voeren, de ECB vertelde de markt deze week met een nieuwe ronde aan steunaankopen te kopen. Beide centrale banken staan enerzijds onder kritiek dat ze hun crisisinstrumenten tijdens hoogconjunctuur inzetten, anderzijds moeten zij oppassen de groei niet vroegtijdig de nek om te draaien. Door het goedkope geld dat effectenmarkten overspoelt stijgen prijzen ‘across the board’, van single malt tot Vietnamese staatsobligaties. Al met al goed nieuws dus voor beleggers, inclusief onze pensioenfondsen die vorig jaar gepakt werden door dalende rente én dus een forse knauw in de aandelenportefeuilles. Door deze - toch onverwachte - koersstijging raken pensioenkortingen toch weer wat verder uit beeld en krijgt wellicht de geklapte pensioenhervormingen wat lucht. 

Lees verder

Even afkoelen nu: ook dit jaar minder groei Nederlandse economie

We zullen nog even moeten wachten op de Nederlandse vertaling, maar Michel Houellebecq vaart in zijn laatste boek Sérotonine uit tegen Nederland. Wij zijn niets meer dan 'een ras van polyglotte en opportunistische handelaren’ en vormen gezamenlijk 'geen land, hoogstens een bedrijf'. De laatste cijfers van ABN AMRO laten echter zien dat de vaart uit het bedrijf raakt en dat de handelsgeest ons dwarszit nu de wereldhandel afkoelt. Voor het tweede jaar op rij vertraagt de groei van de BV Nederland. 'De Nederlandse economie groeide in 2018 met 2,5%. Dit is opnieuw flink boven het zogeheten potentiële groeitempo van de economie, maar wel duidelijk minder dan de 3% van 2017. Dit jaar vertraagt de groei fors verder. (...) We verwachten nu dat het Nederlandse bbp dit jaar met nog geen 1½% zal toenemen. Eerder gingen wij nog uit van 2%.' De wereldhandel heeft er wat minder zin in en dat mist zijn effect in Nederland niet. De groei wordt nu geraamd op 1,4% voor 2019. Daar moet aan worden toegevoegd dat de groei eind 2018 aantrok, maar ook dat deze opleving in de tweede helft niet kon worden omgezet in een bacchanaal van een derde helft. 'In het vierde kwartaal van 2018 is het bbp toegenomen met 0,5% ten opzichte van het voorgaande kwartaal. Dat is duidelijk meer dan in het zomerkwartaal, toen de groei terugviel naar slechts 0,1% (...) Dit neemt niet weg dat de bbp-groei in het tweede halfjaar duidelijk lager was dan in de eerste jaarhelft.' De matige expansie van de wereldhandel kwam de gespeculeerde 3% groei in 2018 te staan op een afgezwakte 2,5% vooruitgang. En daar hebben we in 2019 nog steeds last van. Al met al ziet ABN AMRO weliswaar economische bloedarmoede ('de Engelstalige wereld heeft het dan over 'anemic') maar nog steeds geen dramatische conjuncturele terugval. We zouden kunnen zeggen dat de rest van de wereld gewoon faalt, minder hard handelt en dat wij daar de zure vruchten van plukken. Dat past de opportunistische handelaar wel. Maar laten we de daad bij het woord voegen: uit de analyse blijkt tevens dat de binnenlandse bestedingen een drijvende kracht zijn geweest om ons voor verder economisch verval te behoeden, dus koop die auto.

De vrije markt maakt Noord-Korea nog geheimzinniger

In de jaren negentig werd Noord-Korea geteisterd door een ongelooflijke hongersnood. Tussen de 600.000 en een miljoen mensen vonden de dood, maar er zijn ook schattingen die er nog een paar miljoen bovenop doen. Uiteraard werd deze tragedie vereerd met een sociaal-realistisch eufemisme. Naar het Engels vertaald wordt officieel gesproken van de 'Arduous March'. Er echter een lichtpuntje te ontwaren dat het gevolg is van de hongersnood: als reactie op de instorting van voedseldistributie door de staat, ontstond er een zwarte markt. Die bleek lastig uit te roeien en tegenwoordig zijn de zwarte markten - aangeduid als 'Jangmadang' - gereguleerd in plaats van verboden. The New York Times heeft een mooi verhaal over wat er allemaal te koop is in een stalinistische heilstaat. Er wordt niet alleen rijst verhandeld op de Jangmadang, maar ook designerzonnebrillen - al of niet van Chinese kopieermakelij. Dat is fijn voor een bevolking die voor een idioot groot gedeelte ondervoed is, maar het maakt analyse van de Noord-Koreaanse economie ook lastig. Vooral Zuid-Korea heeft expertise als het gaat om het inschatten van de Noord-Koreaanse economie; hoe groot is die eigenlijk en zit er ook in enige groei in? Volgens het zuiden is het Noord-Koreaanse BBP $32,3 miljard, dat is veertig keer kleiner dan Zuid-Korea en vijfentwintig keer kleiner dan Nederland. Maar dat is voor een belangrijk deel giswerk. 'Satellite images indicate that more markets are popping up around the country every year, and that they are getting bigger. But the pictures don’t show enough detail on everything that’s being traded, in what volume and for what price. Knowing what vendors pay in rent and what they pay any staff is equally hard to discern.' De data om economische groei uit af te leiden, raken steeds verder gefragmenteerd door de min of meer vrije markten. Ironisch.

Rusland investeert fors in economie om geopolitieke ambities waar te kunnen maken

Poetin trekt € 346 miljard uit voor zijn economische stimuleringsprogramma, meer dan drie keer het bedrag dat hij noemde bij aanvang van zijn vierde ambtstermijn. (FD) Het doel is ‘de economie oplappen’, de armoede halveren, investeren in onder meer onderwijs en infrastructuur, zo schrijft de roze krant. Allemaal nobele strevens natuurlijk die bovendien broodnodig zijn ook. Waar de Russische economie in 2018 nog met een verrassende 2,3 groeide zijn de verwachtingen voor dit jaar een stuk lager. Voor een belangrijk deel was die verrassende groei het gevolg van one-offs, zoals de constructie van een grote aardgasraffinaderij en de organisatie van het WK voetbal. Het Russische Ministerie van Economische Zaken probeerde de verwachtingen van de grote baas te managen en waarschuwde al dat deze groei niet houdbaar is. (Bron voor wie Russisch kan lezen.) Reële inkomens daalden in 2018, ondanks de economische groei, met 0,2 procent. 

Lees verder

Economie groeit toch nog best lekker, maar u bent minder positief gestemd

Het hoogtepunt van de conjunctuur ligt inmiddels achter ons, maar alsnog groeit ons bruto binnenlands product best aardig. In het vierde kwartaal met 0,5% ten opzichte van de drie maanden ervoor, meldt het CBS vanochtend, en da's een redelijke meevaller. Zeker als we het vergelijken met die 0,0% van Duitsland of die 0,3% van de Fransen. Onze groei is, zoals het zo mooi heet, 'breed gedragen': de consumptie, de investeringen en ons exportsaldo droegen allen ongeveer eenzelfde steentje bij. De statistici geven er meteen het groeicijfer voor heel 2018 bij, die op 2,5% neerkomt, tegenover de 2,9% in 2017. Vooral de consumentenbestedingen zijn in dat kader interessant. U besteedde 2,5% meer, een mooi percentage tegenover de 1,7% groei in 2017. U bleek eindelijk naar premier Rutte te luisteren en kocht auto's, maar ook electronica als computers en telefoons. Ook ging u los in de horeca en het vervoer. Enfin, komt nu die nuance, en dat is dat het totale economische beeld volgens het CBS wel ietsjes minder positief is. Bovendien is het consumentenvertrouwen aardig aan het dalen, tot net boven het langjarig gemiddelde. Kortom, moet u als consument eigenlijk wel zo blij zijn met al die macro-cijfers? 

Lees verder
Linktip: Energie vergelijken