8 topics
#defensie

Heractivering van de dienstplicht is een peperdure grap

Nee, we zitten niet in een tweede Koude Oorlog. Dat verzekerde minister Ank Bijleveld (Defensie) het publiek bij de opening van de expositie 'Als de Russen komen'. Maar mocht diplomatie ooit niet meer afdoende zijn, 'moet je uiteindelijk je spierballen kunnen tonen'. Wat daarbij niet erg helpt is dat Defensie met nogal een personeelstekort kampt en ongeveer 5.000 open plekken heeft. Laten we daarom weer eens nadenken over het afstoffen van de dienstplicht, zei commandant der Strijdkrachten Rob Bauer eind januari in De Telegraaf. Wat achtergrond: de dienstplicht bestaat nog immer in Nederland, alleen is de opkomstplicht opgeschort vanaf medio 1997. Maar wat kost dat eigenlijk, een stukje heractivering? De ambtenaren van Bijleveld schatten dat het de staat jaarlijks €70 miljoen kost om 1.000 jongeren te laten aantreden en een militaire basisopleiding te bieden. Daar komen in het eerste jaren nog allerlei extra kosten bovenop wegens meer investeringen in wapens en munitie. Om het gedachte-experiment even nader door te zetten: dit jaar telt ons land volgens het CBS 211.820 (wel even naar beneden afronden, alleen jongeren met een Nederlands paspoort komen in aanmerking) mensen van achttien jaar, en om die allemaal in de houding te zetten is €15 miljard per jaar nodig. Het afkopen van de dienstplicht, zoals in Turkije tegenwoordig kan, is er dan niet bij. Maar bij deze bespiegelingen blijft het, want heractivering is 'niet aan de orde' volgens de minister, en dat geldt ook 'voor het aannemen van mensen met een niet-Nederlandse paspoort'. Kortom, voorlopig blijven voor Defensie de ijzeren wetten van de arbeidsmarkt gelden. En voorlopig blijft de vrijwillige maatschappelijke diensttijd de aangewezen manier om jongeren een stukje orde en discipline bij te brengen. 

Hierdoor zou China weleens de nieuwe supermacht kunnen worden

Verhalen over waarom China de VS weldra zal overvleugelen als de dominante supermacht in de wereld zijn ongeveer even zeldzaam als verhalen over de verdwijnende middenklasse. Je struikelt erover. De meeste verhalen zijn geconcentreerd op de economische kant van het verhaal. De Chinese economie is, gemeten naar bijvoorbeeld PPP, nu al groter dan de Amerikaanse en de status van onbetwiste mondiale supermacht kan dan niet ver meer weg zijn. We hoeven niet heel erg ver terug te gaan om te zien dat dat lang niet altijd het geval is: wat de afgelopen jaren over China werd gezegd, was in de jaren tachtig een veelgehoord verhaal met een andere hoofdrolspeler: Japan. Nu had Japan niet dezelfde ambities als China, maar economische macht kan afvlakken en is bovendien niet allesbepalend. Over geschiedenis gesproken: Bloomberg struikelde over een setje cijfers dat we niet elke dag zien: het Chinese leger groeit gestaag, maar het percentage van de overheidsuitgaven dat voor Defensie is bestemd, neemt juist af in plaats van toe. Dat is historisch gezien een interessant gegeven, want het was een van de manieren waarop de Amerikaanse president Ronald Reagan het einde van de Sovjetunie bespoedigde. Je zou kunnen zeggen dat dat gebeurde door Ronald Reagans regering die een stuk meer begon uit te geven aan Defensie. Uiteraard leidde dat tot fatsoenlijke verontwaardiging en termen als 'warmonger', maar wat we zeker weten is dat de VS die uitgaven aan Defensie veel gemakkelijker kon opbrengen dan de Sovjetunie. In een wapenwedloop kan je niet ineens beslissen om minder aan je militaire apparaat uit te geven. Dit zou het einde van de Koude Oorlog hebben versneld: de sovjets konden de wapenwedloop niet meer betalen en zo stortte de economie in en dat eindigde met champagne op een muur in Berlijn. De achtergrond van Reagans strategie was dat de Amerikanen met hun groeiende economie gemakkelijk meer konden uitgeven aan het leger dan de kwakkelende sovjets. Dat maakt de uitgaven van China - dat ruimte heeft om economisch door te groeien - opvallend. Nu herhaalt de geschiedenis zich nooit, maar zoals Pieter Waterdrinker schitterend schreef: ze rijmt wel.

Nederland gaat op de knietjes voor Trump en bestelt nog eens 15 JSF's

U weet dat Donald Trump geen moment laat passeren om de EU-leiders (hier krijgt Angela Merkel er van langs) aan hun verplichting om 2% van hun bbp aan defensie-uitgaven te besteden. Dat hadden we immers zo afgesproken als NAVO-leden dus dan moet iedereen zich daar ook aan houden en anders voeren we Europa aan de Russen. Welnu, in 2014 hebben de EU-leiders zich gecommitteerd om in 2024 die 2% uit te gaan geven. Dat is op zich een beetje mal, want als ieder land zich straks volgens de regels tot de tanden toe bewapend heeft, dan zijn die uitgaven een veelvoud van die enge Russen. Dus het zou best een onsje minder kunnen. Daarnaast hebben ze in Duitsland het probleem dat die tanks en vliegdekschepen niet bemand kunnen worden omdat alleen neo-nazi's zich aanmelden om ze te besturen en dat vindt men niet zo'n goed idee. De EU-landen hebben zichzelf in een positie gemanoeuvreerd waarin ze moeten proberen de uitgaven zo zinnig mogelijk te besteden. Nederland heeft onder Rutte III heeft het uitgavenbudget voor Defensie naar ruim €10,1 miljard in 2021 verhoogd (filmpje hieronder). Dit jaar komt er alvast €910 miljoen bovenop. Nou goed, vandaag is naar buiten gebracht waar dat geld naartoe gaat. 'In het plan staat dat het kabinet de intentie heeft te investeren in vijf prioriteiten: extra F-35 jachtvliegtuigen, uitbreiding van vuurkracht op land en op zee, versterking van de special forces en van het cyber- en informatiedomein. Deze prioriteiten dragen eraan bij dat de krijgsmacht sneller aanwezig kan zijn, krachtiger kan optreden en het optreden ook langer kan volhouden. Het uitgangspunt bij de prioritering is dat iedere euro die Nederland aan investeringen in Defensie besteedt, ten goede komt aan de slagkracht van de NAVO én van de EU. De prioriteiten komen ook ten goede aan tekorten in de NAVO en de EU.' 

Lees verder

Goh. China doet geheimzinnig over Nieuwe Zijderoute

De Nieuwe Zijderoute, in fortune cookie-taal ook wel bekend als The Belt and Road Initiative (BRI), staat voor immense investeringen op het gebied van infrastructuur in grote delen van het Euraziatische continent en zelfs verder. Ja, dat is nogal vaag, maar zo ontzettend veel meer weten we ook niet. China is notoir vaag over het titanische BRI. Financieel is dat best hilarisch: het land zou tussen de 1000 en 8000 miljard aan het project willen uitgeven. Dat is een nogal ruime marge, zullen we maar zeggen. Daarnaast verstrekken de Chinezen leningen die niet uitblinken in transparantie. China geeft nauwelijks openheid van zaken over leningen die aan buitenlandse mogendheden worden verstrekt. Een uitstekende manier dus om in het geniep vazalstaten aan je te binden. Want dat is natuurlijk de andere kant van de medaille; handel is hartstikke leuk maar een grootmacht als China wil ook geopolitieke munt slaan uit het BRI. Dat is iets wat het Romeinse en Britse rijk gemeen hadden: infrastructuur is een belangrijk ingrediënt om wereldwijd je macht te doen gelden. Infrastructuur en de militaire middelen om je wil overal ter wereld op te leggen, waren enkele van de redenen waarom de zon nooit opging in The Empire. Zonder controle of havens, wegen en later spoorwegen was het Britse rijk nooit zo groot geworden. Het kan aan ons liggen, maar het aanleggen en controleren van havens, wegen en spoorwegen op een mondiale schaal, is dat nu niet precies wat China probeert? Niet dat BRI direct onderdeel is van een gooi naar wereldheerschappij, maar het is er wel een voorwaarde voor.

Trump: nu extra geld naar defensie, anders voeren we jullie aan de Russen

Dat is de boodschap van Trump in brieven verzonden aan NAVO-landen die niet voldoen aan de 2%-norm (zo'n beetje elke lidstaat dus, Nederland niet uitgezonderd). Dat meldt de New York Times die de brieven in handen heeft weten te krijgen. Met name Duitsland moet het ontgelden: 'Continued German underspending on defense undermines the security of the alliance and provides validation for other allies that also do not plan to meet their military spending commitments, because others see you as a role model', schrijft Trump aan Merkel, die vervolgens nog even lekker doorgaat: 'It will, however, become increasingly difficult to justify to American citizens why some countries do not share NATO’s collective security burden while American soldiers continue to sacrifice their lives overseas or come home gravely wounded'. Vandaar ook dat momenteel wordt overwogen om de 34.000 Amerikaanse soldaten naar huis te halen die nu nog op de Noord-Duitse vlakte Russische tankhordes moeten tegenhouden. Afijn. De oproep om meer defensie-uitgaven is van alle NAVO-tijden en Amerikaanse presidenten, maar Trump zegt het, dus iedereen op zijn hoede want zie handelsoorlog. Betekent voor Nederland dat we per 2024 (het jaar waarin we op die 2% moeten uitkomen) misschien toch nog wat gas moeten oppompen om ongeveer €6 miljard aanvullende defensie-uitgaven per jaar van te kunnen dekken. En nee, daar kopen we geen vliegdekschip van.

Ging vroeger anders. Duitsers weten zich geen raad met hun defensiemiljarden

In september 2014 hebben de NAVO-bondgenoten afgesproken om de schouders maar weer eens onder de strijdkrachten te zetten. Sinds 1989 zit daar logischerwijs de klad een beetje in, maar met de Rus terug aan de poort is dat geen fijn gegeven. Dus laten de bondgenoten de defensie-uitgaven stijgen en de landen die niet aan de befaamde 2%-norm zitten hebben beloofd zich in te spannen om tot en met 2024 in die richting 'te bewegen'. Verzinnen wij niet, tikte Defensie zelf in de begroting voor 2018. Volgens die begroting zit Nederland dit jaar afgerond op €9 miljard aan defensie-uitgaven. Laten we aannemen dat het bbp in 2018 zo rond de €750 miljard ligt en dan hebben we jaarlijks in bedragen van 2018 nog voor €15 mld - €9 mld = €6 miljard te verspijkeren. Maar waar geef je dat aan uit? Je kan de 60.000 defensiemedewerkers een loonsverhoging geven inclusief een goudgerand pensioen. Telt allemaal mee voor de norm. De vraag is of dat de Russen tegenhoudt. Vandaar dat de NAVO vindt dat ten minste 20% van het defensiebudget besteed moet worden aan investeringen in tanks, vliegtuigen, computers en zo. Dat zou Nederland kunnen doen door meerdere vliegdekschepen amphibious assault ships te kopen van €2,5 miljard per stuk inclusief vliegtuigen en helikopters, met vervolgens €138 miljoen per schip aan exploitatiekosten per jaar (berekening hier). Dan zijn we imposant, maar net zo onzinnig bezig als de Amerikanen die een grote delen van hun 3,6% van het bbp wegpissen aan bijvoorbeeld nutteloze vliegdekschepen. En dat brengt ons bij een artikel in de Financial Times van vandaag. Gaat niet over Nederland, maar wel over Duitsland -dat met dezelfde problemen als Nederland kampt. Zo kan de Bundeswehr net als het Nederlandse leger geen krijgsmacht meer worden genoemd.

Lees verder

Thierry Baudet wijt aanrandingen, pesterijen en drugsgebruik in legerkazerne aan slechte wifi

FvD-voorman Thierry Baudet had misschien wel zijn finest hour toen hij gehuld in een militair vest de Kamer toesprak over de gebrekkige en verouderde uitrusting waar het militair personeel in ons land mee moet werken. Maar sinds een tijdje weet u dat er misschien wel navrantere zaken spelen bij Defensie. Eind vorig jaar bleek uit een intern rapport van het MinDef dat de situatie in de Oranjekazerne in Schaarsbergen alle spuigaten uitloopt. Militairen zuipen en snuiven zich suf, er worden vrouwen meegenomen en bij gebrek daaraan prostituees ingehuurd. Er worden spullen vernield, er zijn  'informele ontgroeningen' en er wordt gepest, buitengesloten en aangerand. Niet gek dus dat Thierry Baudet hier Kamervragen over stelt natuurlijk. Het kan immers niet zo zijn dat een militair in opleiding zonder ooit op missie te zijn geweest wel met zeer ernstige PTSS-klachten kampt door stelselmatige vernederingen van zijn superieuren. Hoe kan het dat dit heeft plaats kunnen vinden en wat gaan we hier aan doen? Zulke vragen kun je dan verwachten. Maar Baudet slaat die vragen over en komt meteen met een oplossing. Een betere wifi-verbinding en niet alleen maar NPO1, NPO2 en NPO3 op televisie. Ja echt. Als we de achterliggende gedachte van de vragen van Baudet aan stas Visser van Defensie goed interpreteren, dan is de bron van alle kwaad eenzaamheid en verveling. En dan helpt het niet dat er niet fatsoenlijk geïnternet kan worden en niet kan worden afgestemd op een leuke commerciële zender. Wat krijg je dan? Dan gaan mensen zich als omschreven misdragen. Beetje hetzelfde verhaal van van die raarpratende hangjongeren die een buurt terroriseren omdat het plaatselijke jeugdhonk is gesloten. 

Lees verder
Linktip: Energie vergelijken