Das Podcast! Nakaarten over het ECB-besluit met de echte experts



Direct na afloop van de ECB-persconferentie spraken we in onze studio met hoofdeconoom van ING Nederland Marieke Blom en macro-econoom Daniël van Schoot van de Rabobank. Daar was alle aanleiding toe, want ECB-baas Mario Draghi kwam vandaag met nieuws. De ECB staakt het opkoopprogramma in december van dit jaar en daarna groeit de obligatieberg van momenteel €2,4 biljoen niet verder. We gaan van monetaire verruiming naar monetaire verkrapping. Maar wat zijn de gevolgen voor de economie: gaat de hypotheekrente omhoog, had de ECB niet al veel eerder moeten verkrappen en verdient Mario Draghi een standbeeld? De antwoorden op die en nog veel meer vragen hoort en ziet u in het filmpje boven.

LIVE. De ECB draait de geldkraan dicht



Waar iedereen op rekende is nu zeker: de Europese Centrale Bank gaat stoppen met het obligatie-opkoopprogramma. President Mario Draghi en de zijnen gaan tot en met september door met door met het opkopen van €30 miljard aan staats- en bedrijfsobligaties, om daarna tot en met december af te bouwen tot €15 miljard. Vervolgens 'anticipates' (= kleine slag om de arm voor het geval de inflatiecijfers toch teleur gaan stellen) de bank op een stop op de netto-aankopen vanaf het nieuwe jaar, maar gaat de ECB de aflossingen op de bestaande obligaties herinvesteren 'for an extended period of time'. Dat wil zeggen dat de obligatieberg van €2,44 biljoen voorlopig niet kleiner wordt (hierzo uitleg over hoe dat afbouwen nou precies werkt). En dan even over de beleidsrente: de bank verwacht dat die op 0% blijft 'at least through the summer of 2019' en zolang de inflatie in de eurozone een beetje in een opwaartse trend blijft. Dat betekent nog even geduld hebben. Kortom, de ECB wil zich nog op niets vastspijkeren, maar het lijkt er toch echt op dat Draghi in navolging van de Amerikaanse centrale bank het monetaire beleid dan eindelijk gaat normaliseren. Maar dan zijn we er nog niet, want Draghi gaat vanaf half 3 tekst en uitleg over al deze beslissingen geven aan de wereld. Ditmaal vanuit het pittoreske Riga, alwaar het hoofd van de Letse centrale bank helaas afwezig is vanwege een corruptieschandaal. Schakelen we nu over naar Letland.

Hoppateetje! Amerikanen helemaal officieel uit de Grote Financiële Crisis

Negen jaar geleden viel het land bijna om. Nu gaat het uitstekend. Volgens Fed-baas Jerome Powell zijn ze in de VS helemaal klaar met de crisis en is de economie 'doing very well'. Dat klopt ook wel gezien de groei die dit jaar naar verwachting ergens rond de 3% uitkomt. De Fed heeft in ieder geval zijn doelstellingen afgevinkt: de inflatie komt vermoedelijk uit op 2% en de werkloosheid is met 3,6% bijna verdwenen (de ECB heeft prijsstabiliteit als doel, de Fed eveneens en moet daarnaast ook zorgen voor lage werkloosheid). Tijd dus om het ruime monetaire beleid verder af te bouwen. De beleidsrente, het tarief dat banken onderling rekenen als ze elkaar geld uitlenen, ging gisteren met 0,25% omhoog naar tussen de 1,75% en 2%. Verder verkleint de Fed de balans stukje bij beetje (nu $4,3 biljoen). De obligatieportefeuille die de afgelopen jaren is opgebouwd om de rente in de VS te drukken en daarmee groei te creëren, krimpt langzaam. Ontvangen aflossingen op de portefeuille worden steeds minder doorgerold in nieuwe obligaties. En nu is het ongeveer hopen op twee dingen: a) dat Trumps handelsoorlogen niet al te veel schade aanrichten waardoor de economie een klap krijgt en de Fed weer aan de bak moet, en b) dat de belastingverlagingen er niet voor zorgen voor dat de economie oververhit raakt en de inflatie plus rente gierend uit de bocht vliegen. Komt de hoop uit, dan zijn we getuige van de grootste Amerikaanse economische groeispurt ever. En dat zou leuk zijn natuurlijk. Mocht u nu denken van hoe zit dat in het eurogebied en de ECB? Dan moet u nog een paar uur geduld hebben. Om half drie is het de beurt aan Mario Draghi om de eurocijfers en zijn monetaire plannen toe te lichten. Zijn we zoals altijd live bij.

Bulgarije buigt voor ECB en zet koers naar de euro

Bulgarije is niet slechts het land waar voetballers als Jerson Cabral ('Feyenoord-Ajax is mooi, Levski-CSKA is echt') hun carrière nieuw leven proberen in te blazen. Het land is ook druk bezig met een poging om lid te worden van de eurozone en daarover is weer wat nieuws te melden. Onlangs zagen we dat de Europese Centrale Bank nogal wat bezwaren heeft tegen het vooruitzicht van Bulgarije als twintigste euroland: de inflatie is aldaar in de toekomst toch waarschijnlijk wat hoger dan in de rest van de eurozone en meer structurele hervormingen zijn het devies. Maar ook eist de ECB dat zodra Bulgarije plaatsneemt in ERM 2 - het wachtkamertje voor de euro waarin de wisselkoers stabiel wordt gehouden - het land simultaan lid wordt van de bankenunie. Nee, zei de Bulgaarse regering eerder, een formuliertje invullen voor de bankenunie doen we nadat we in ERM 2 zitten, en wel 'the next day'. Nu zegt de Bulgaarse MinFin Vladislav Goranov echter ineens dat die twee dingen bij nader inzien toch best op dezelfde dag kunnen, weet Bloomberg (kakelverse betaalmuur) te melden. Daar voegt hij aan toe dat Bulgaarse ambtenaren de komende dagen naar het HQ van de ECB afreizen om alle europlannen te bespreken. Op het plan om voor eind juni een wachtkamerverzoek te doen kwam hij overigens niet terug. Tegelijk met deze draai heeft Goranov ook een vraag aan de huidige eurolanden: kom aub niet met nog meer verzoeken, want we hebben weinig zin om in zo'n 'endless game' te belanden. Maar gezien de net genoemde bezwaren van de ECB én al het huidige gerommel in de eurozone zullen er ongetwijfeld nog wat verzoekjes komen. En da's maar goed ook.

Fotobijschrift: het station van Sofia tijdens een staking van treinpersoneel. Gezellig is anders.

Zo hoog zou de spaarrente volgens u moeten zijn

Het is niet iets om blij van te worden, het overzicht van Nederlandse spaarrentes. Waarom we daar precies niet vrolijk van worden leren we vandaag uit een onderzoek van AFM'er Wilte Zijlstra (R-code voor den liefhebber). Consumenten vinden 3,4% (mediaan = 3%) namelijk een gemiddelde 'normale' spaarrente, blijkt uit een representatieve steekproef uit oktober 2017 onder 810 Nederlanders. De respondenten kregen ook de vraag voor de kiezen wat hun inschatting was van de actuele spaarrente. Het gewogen gemiddelde rentepercentage op deposito's (zie boven) was toen 0,18%, terwijl het panel op een gemiddelde van 0,85% uitkwam (mediaan = 0,4%). Weinig accuraat, maar het verschil valt nog mee. Uiteindelijk blijkt dit consumentenbeeld van de spaarrente gemiddeld 2,7% af te wijken van hun ideale normale hoogte van 3,4%. En da's daarentegen wel een kloof waar je u tegen zegt. Het grote gevaar is dat mensen door dit grote verschil ten opzichte van de normale situatie op zoek gaan naar andere manieren om wél rendement te maken en daarbij vasthouden aan dat ankerpunt van 3,4%. Een droomrendement van 7% klinkt immers realistischer als je dat daarmee vergelijkt dan met de nieuwe normale risicovrije marktrente van om en nabij de 0%. Het is voor de AFM reden om u aan te raden uw bullshitdetector scherp aan te houden als u toch met uw geld de hort op gaat, maar één troost is hier wel dat de meesten van u niet eens durven te beleggen. Voor een iets hogere spaarrente weer het nieuwe normaal is moet u overigens nog even wachten. Tot de tweede helft van volgend jaar, waarschijnlijk. Want de Europese Centrale Bank wil eerst rustig het obligatie-opkoopprogramma gaan afbouwen - waar het deze donderdag het startsein voor kan geven - en pas ruim daarna kan de spaarder weer verwend worden. Geduld is een schone zaak.

Jaja! De ECB gaat echt kappen met opkopen

Potverdrie het lijkt nu echt te gaan gebeuren. Volgende week komt de Governing Council van de ECB weer bijeen om de gebruikelijke beslissingen te nemen over onze spaar- en hypotheekrente. Ditmaal gebeurt dat allemaal in Riga te Letland waar ook wij natuurlijk weer live via internet bij zullen zijn. We verwachten een historisch momentje. De inflatie lijkt eindelijk op het pad te zitten waar de ECB de inflatie wil hebben: 'a sustained adjustment in the path of inflation to levels below, but close to, 2% over the medium term'. Dat zeggen wij niet, maar zegt ECB-bestuurder Peter Praet in wat nu al de toespraak van de dag mag heten. Het beleid van de ECB begint zijn vruchten af te werpen. De mensen die hun baan verloren tijdens de Grote Financiële Crisis zijn allemaal weer aan het werk, lonen beginnen te stijgen en ondanks gedoetjes met Trump, Italië en wat zwakker lijkende handelscijfers is de Europese economie sterk. Voeg daarbij dat de inflatie ook echt begint op te lopen en dan weten we bijna zeker: de ECB gaat daadwerkelijk afscheid nemen van de onconventionele monetaire maatregelen. Dat was voorzien voor september 2018, maar niemand geloofde die datum. Wat Draghi vermoedelijk gaat zeggen -denken wij- is dat het opkoopprogramma eindigt. De ECB gaat geen nieuwe obligaties meer opkopen. Alleen ontvangen rente en aflossingen op de bestaande portefeuille van €2,44 biljoen zullen worden geherinvesteerd. Ondertussen beginnen andere centrale bankiers uit het eurogebied ook loslippig te worden. Weidman (Duitse centrale bank), Hansson (Estse centrale bank) en natuurlijk Klaas Knot, kom er maar in!

Lees verder

Krijgt Draghi zijn zin? De inflatie ligt met 1,9% op stoom

Goed nieuws van Eurostat. De inflatie op jaarbasis in het eurogebied komt volgens de prognoses in mei uit op 1.9%. En als wij zeggen 1,9%, dan roept u rates to levels below, but close to 2%, want heilige inflatiedoelstelling van de Europese Centrale Bank (waarom eigenlijk?). Om die doelstelling te bereiken koopt de ECB sinds maart 2015 maandelijks voor tientallen miljarden aan obligaties om de rente te verlagen. Het idee: bedrijven gaan meer lenen, meer investeren en meer mensen aan het werk helpen (kakelverse EU-cijfers hier). Dat moet dan zorgen voor economische groei en die groei moet weer leiden tot bijna maar net geen 2% aan inflatie. En daar lijkt die 1,9% van vandaag wel erg op. Kunnen we daarom eindelijk zoals gepland in september kappen met opkopen? Het probleem dat Draghi heeft is een inflatie die niet duurzaam is. U ziet in plaatje boven dat met name de energieprijzen de grote aanjager zijn van de inflatie. Alleen fluctueren de energieprijzen nogal. Een hogere euro of een OPEC-besluit om meer benzine op te pompen doen de energieprijzen en daarmee de inflatie net zo snel weer dalen. ING noemt de onderliggende economische data zwak en zet zijn vraagtekens bij de duurzaamheid van de inflatie. Voeg daarbij dat we dankzij de Italianen en een Amerikaanse handelsoorlog plotseling in een nieuwe wereld zijn beland en dan is het de vraag wat de ECB in september wel of niet gaat doen. Dat horen we over twee weken bij de persco in Riga na de volgende monetairbeleidsvergadering van de ECB. Kunt u tot die tijd deze mooie analyse met betaalmuuromzeiling bij de Financial Times lezen.



Das Kapital legt uit! De geldkraan van de ECB (#3)



Wij pollden, u koos en daarom probeert DK-redacteur J. van Wensen uit te leggen hoe het zit met de geldkraan van de Europese Centrale Bank. Daar zijn wel meerdere delen voor nodig. Bovenstaande film, dat is part drie, handelt over de rente. Aflevering 1 ging over de inflatiedoelstelling. Aflevering 2 over de drukpers en 4 gaat over de onconventionele monetaire maatregelen van de ECB. Dan volgt er nog een aflevering met de vraag of het überhaupt allemaal wel werkt. Maar goed. Waarom is de rente zo laag? Achtergronden voor meer informatie en ter nuance: eurolanden bespaarden de afgelopen tien jaar €1,1 biljoen, mensen blijven ook bij een lage rente sparen3.000 v.C. was de rente in Mesopotamië 20%, onderaan de streep houdt u ondanks de lage spaarrente best nog wel wat over, bierviltjesberekeningen over de hypotheekrentebesparing, historici zullen later vertellen wie of wat de veroorzaker is van de lage rente en doe maar een stresstest voor als de rente stijgt. Cijfers over de korte rente staan bij de ECB en een kek plaatje van de lage lange rente vindt u dan weer hier. Kijkers zonder koptelefoon kunnen de ondertiteling inschakelen.

Jammer. Plan van 50PLUS voor hogere pensioenen sneuvelt

Het klinkt zo mooi. Als gevolg van het optreden van de ECB staat de rente kunstmatig laag. Pensioenfondsen moeten verplicht rekenen met deze kunstmatige lage rente. En daarom zijn de pensioenfondsen op papier arm, terwijl in de kassen meer dan €1.300 miljard zit. Dus stelde 50PLUS bij wet voor: als we nou de rekenregels corrigeren voor het ECB-beleid, dan pakt de rente waarmee pensioenfondsen moeten rekenen hoger uit en dan zijn de pensioenfondsen niet alleen qua harde euro's maar ook op papier weer rijk. Met als gevolg dat we de pensioenen van de mensen eindelijk kunnen indexeren. Wie zou daar op tegen kunnen zijn? Voor iedereen met een pensioenaanspraak hebben we goed nieuws: de belangrijkste fracties zijn tegen. Dat bleek gisteravond tijdens de behandeling van het wetsvoorstel in de Tweede Kamer. Coalitie tegen, PvdA tegen want aan de leiband van de vakbond, SP en GroenLinks ook tegen, maar willen nog wel een keer praten over de rekenrente (kan die op een andere manier toch nog wat hoger? Nee, niet met het huidige nominale pensioencontract), overige partijen niet gehoord of gezien. Er volgen met betrekking tot het wetsvoorstel nog een termijn met beantwoording van resterende vragen en een stemming in de Tweede Kamer. Dat is echter uitsluitend voor de vorm; voor de zoveelste keer gaan de oude populisten plat om hun muil. Vandaag tweet 50PLUS zich als Don Quichot te voelen en daarom weten we één ding zeker: men heeft het boek van Miguel de Cervantes over de edelman nooit gelezen, want dan zeg je zoiets niet over je eigen partij. Daarom deze tip voor 50PLUS: je hoeft eigenlijk alleen deel I te lezen, deel II is net iets te veel van hetzelfde. Gratis downloaden van beide delen (inclusief plaatjes) kan hier.

Psst psst. Dit is de geheime reden waarom de eurozone niet implodeert



Het is de week dat we met z'n allen weer herinnerd worden aan de eurocrisis. In Italië staan de populisten in de startblokken om te gaan regeren en daarom spuit de tienjaarsrente van de oude man van de eurozone omhoog. Laat het nou precies in deze week zijn dat de Britse professor David Blake (*) het geheime systeem ontrafelt dat ervoor zorgt dat de eurozone niet door haar hoeven zakt. Kortom, het is weer tijd voor een spannende theorie over het immer fascinerende Europese betalingssysteem TARGET2 (meer daarover hier en hier). Blake's twee claims: a) het is allemaal supergeheim en b) dat betalingssysteem is eigenlijk gewoon een bailout-systeem. Hiermee geeft hij nog maar eens antwoord op twee vragen. Hoe lok je een nietsvermoedende lezer bijvoorbeeld naar een paper over een gortdroog settlement system? Dat doe je door gebruik te maken van zinnen als 'Europe’s political elite know this – they just don’t want the rest of us finding out'. In dit stukje op City A.M., een Londens zakenmagazine, bedient de onderzoeker zich van nog veel meer spannende lokzinnen om u naar zijn paper (pdf) over TARGET2 te lokken. En punt twee, hoe onderbouw je zo'n theorie eigenlijk? Het zal de trouwe lezer niets verbazen dat Blake in dat kader rijkelijk verwijst naar financieel weblog 'De Wereld Staat In De Fik!!' Zerohedge en naar het al ettelijke malen gedebunkte werk van de Duitse professor Hans-Werner Sinn (zie ook de descriptieve statistieken daarover hierboven). Zo doe je dat dus. Zoals altijd springen er direct weer mensen op de bandwagon om deze TARGET2-theorie door te steken, alleen het grote nadeel daarvan is dat die debunks een heel stuk minder spannend zijn (na de breek). We laten de keuze aan u.

Lees verder