Hee kijk. Weer een probleem met de bankenunie

Zeggen wij Europese bankenunie, dan zal een aantal van u met een verwarde blik reageren. Het is immers een term die - net als het befaamde Scrabble-woord 'kapitaalmarktunie' - niet altijd direct duidelijk is. Laten we het erop houden dat hij staat voor gezamenlijk bankbeleid in de eurozone. Tegelijkertijd zal een ander lezersgedeelte reageren met de opmerking dat de bankenunie leuk en aardig is maar nog lang niet af en zeker niet waterdicht. In het kort komt dat omdat bepaalde verantwoordelijkheden op EU-niveau liggen, maar anderen weer gewoon op nationaal niveau, zodat een ingewikkelde spaghetti resteert. Dat heeft allemaal te maken met het beperkte mandaat dat de Europese toezichthouder heeft. Zo kon het dat Italië met een politiek motief drie banken kon redden - nationale wetgevingen voor het begeleiden van banken naar de hemelpoort zijn immers nu nog zeer verschillend onder EU-landen. Begin deze week kwamen we een andere open wond tegen met een Letse witwassende bank in paniek. Stukje illustratie: het is aan de autoriteiten in Letland om dat in de gaten te houden. De Europese Centrale Bank mocht pas wat doen zodra mensen hun geld uit de ABLV-bank begonnen te trekken, om vervolgens de nationale toezichthouder aan te sporen om de bank even op pauze te zetten met gebruikmaking van lokále wetgeving. En nu wil het een noodlening van €480 miljoen uit het Europese noodpotje. Tegelijkertijd kan de ABLV-bank wel een gevaar zijn voor andere Europese banken, bijvoorbeeld als het Amerikaanse MinFin besluit om haar geen toegang meer tot de dollarmarkt te geven en het nog dieper in de problemen komt. Tl;dr: dat werkt dus niet. Kunnen we dat fixen? Ja. Maar gaat dat gebeuren? Neen. 

Lees verder

De invloed van de stijgende hypotheekrente op de woningmarkt

Sinds het eerste kwartaal van 1995 tot en met het tweede kwartaal van 2017 is de Nederlandse woning gemiddeld met 4,5% per jaar in waarde gestegen bij een jaarlijkse gemiddelde inflatie van 1,8%. De hypotheekrente bedroeg over deze periode gemiddeld 4,5%. Met die cijfers komt de Amsterdam School of Real Estate (ASRE) vandaag, die de koe in zijn kont kijkt om de invloed van rentestijgingen op de woningmarkt te kunnen voorspellen. Dat vertaalt zich in een nogal lastig leesbaar rapport met veel mitsen en maren, waarvan we dadelijk de conclusies overtikken. Eerst zoemen we in op de onderstaande grafiek met daarin de relatieve invloed van een stijgende hypotheekrente op de woningprijs. Van belang voor de prijsontwikkeling op de woningmarkt zijn het bbp, het aantal beschikbare woningen, de hypotheekrente, de fiscale regelingen en de werkloosheid. Die zaken werken alle in op de evenwichtsprijs van een woning. Neem even van ons aan dat ASRE daar cijfers voor heeft. Vervolgens definieert ASRE een basisscenario waar de hypotheekrente stijgt van nu 1,66% (2017K2) naar 2% in 2022K2. Wat gebeurt er dan als de rente hoger uitvalt dan in het basisscenario?

Lees verder

Nieuwe onderbaas van de ECB bekend. Maar wie volgt Draghi op?

De noordelijke landen hebben vandaag twee dingen weten te bereiken. In de eerste plaats is Spanje dolgelukkig met de bijna zekere benoeming van Luis de Guindos als vicevoorzitter van de Europese Centrale Bank. Per 1 juni volgt hij de Portugees op met de altijd lastige toetsenbordnaam Vítor Constâncio (`i en ^a, eindred.). De Spanjaarden azen al een tijd op een hoge post bij de ECB en dat is dus een hoeravinkje (hoewel het formele besluit nog genomen moet worden. Vandaag spreken de minfins van de EU over de voordracht van De Guindos, maar zo goed als rond). In de tweede plaats, en daar is het ons en de Duitsers natuurlijk om te doen, betekent een Zuid-Europese onderbaas een noordelijke president. Tot oktober 2019 doet de Italiaan Mario Draghi het nog, maar daarna volgt, als het aan Bloomberg ligt, Jens Weidmann. De baas van de Bundesbank heeft het helemaal gehad met het te losse monetaire beleid van de ECB. Dat kan in zijn nadeel uitwerken, want er zijn nogal wat landen die prima gedijen bij het opkoopprogramma van de ECB. In zijn enorme politieke voordeel werkt echter dat de Duitsers nog nooit de baas zijn geweest van de ECB. Dus die mogen ook wel eens een keer, zou men en Bloomberg denken. Maar bij het Financieele Dagblad lezen we een andere analyse Volgens ECB-vorser Marcel de Boer hangt het af van wie in november 2019 de opvolger wordt van EC-voorzitter Jean-Claude Juncker. Als dat een Fransman is (men fluistert Michel Barnier, de man die de Engelsen nu kapot-Brexitetet) dan vallen de Fransen af. Want EC en ECB in handen van één lidstaat is voor iedereen een beetje veel. Als de Fransen het voorzitterschap van de EC laten lopen, dan gooit de Franse François Villeroy de Galhau juist weer hoge ogen. 't Is niet noord, 't is niet zuid, maar een tussenland, schrijft De Boer en dat kan een groot voordeel blijken te zijn. In Weidmanns nadeel spelen te veel negatieve zaken. Zo zit nog voor lange tijd de Duitse Sabine Lautenschläger in de ECB-directie (een vrouw opofferen is nooit aardig), plus dat er nog meer Duitsers bij andere belangrijke financiële EU-instellingen de baas zijn. Dus vandaar Villeroy, schrijft De Boer die een pseudo-Duitser naar voren schuift als het anders uitpakt: niet Klaas Knot, want Nederland had met Wim Duisenberg al eens een baas, maar hoogstwaarschijnlijk wel de Fin Erkki Liikanen. Alles over de kanshebbers bij Bloomberg en uiteraard het FD.

Letse bank wast Noord-Koreaans geld wit en gaat op slot

Ook daar kunt u gewoon met de euro betalen: Letland. Maar heel eufemistisch mogen we wel stellen dat het Letse bankwezen weleens betere tijden heeft gekend. De twee headlines: de president van de centrale bank van Letland, Ilmārs Rimšēvičs (rechts op de foto), zit in de nor op verdenking van corruptie. Bovendien heeft de Europese Centrale Bank de op twee na grootste bank van het land - ABLV Bank, balanstotaal van €3,8 miljard - stilgelegd. Dat wil zeggen dat er een stop zit op alle betalingen van de bank - ook spaarders kunnen hun tegoed dus even niet opnemen. Vorige week stelde het Amerikaanse ministerie van Financiën dat die van het witwassen van geld haar specialiteit heeft gemaakt, onder meer van bedrijven die een link hebben met Noord-Korea's kernwapenprogramma. Dat maakte de bank weinig populair op de markten, zodat de liquiditeit de deur uit holde en nu een hekje eromheen van de ECB nodig is. Of er een verband is tussen die twee zaken? We weten het niet. Allemaal prima verder, maar waarom zou dit alles u iets kunnen schelen? Wel, om twee redenen. Ten eerste maakt die corrupte man met die moeilijke naam deel uit van het ECB-bestuur dat monetaire beslissingen neemt die u raken: het aanzwengelen van de geldpers en de lage rente. Punt twee is dat de bevriezing van de ABLV Bank c.q. het moratorium een voorbeeld is van een maatregel die eventueel in de toekomst dichter bij huis kan voorkomen als dit ECB-voorstel het haalt (dat gebruikt nu heel handig een lokale Letse wet, insiders lezen hier verder). Da's dan een tool om de paniek bij een nieuwe bankencrisis te bezweren. En nee, dat wil dan niet zeggen dat de ECB uw spaargeld dan niet meer beschermt - zoals de Russen u wilden doen geloven - maar dat de boel later gewoon weer ontdooit. Enfin, als het goed is komt de Letse regering later vandaag met meer tekst en uitleg, en ontdooit ook de situatie aldaar weer een beetje.

Beurzen in de rebound, rente verder omhoog, pensionado's schuldig aan crash

Presenteren we u met respect voor de recent gesloten bovenstaande poll een kattenfilm, maar niet nadat we een klein rondje financiële markten doen. Europese beurzen hebben er namelijk weer zin in (zie bijvoorbeeld deze) zo blijkt uit de financiële borden van vandaag. De AEX doet op Heineken (-3%) na goede zaken, de DAX gaat lekker en van Halbe Zijlstra hebben we gehoord dat de VS vanmiddag ook verder omhoog gaat. Goed nieuws natuurlijk na een week waarin de VS en Europa met meer dan 5% terug moesten en beleggers een paar biljoen eurodollars zagen verdampen. Maar was dit het en gaan we vanaf heden weer strak omhoog? Hebben wij geen flauw benul van uiteraard, maar in onderstaand plaatje ziet u de stijgende lijn van de Amerikaanse 10-jaars-rente. Woensdag komen Amerikaanse inflatiecijfers naar buiten en daar hopen beleggers in te kunnen lezen of de Fed de rente versneld of vertraagd gaat verhogen. Een hogere rente is alleen leuk voor Nederlandse pensioenfondsen en iedereen zijn spaarder. Voor de rest zuigend, want de halve wereld bezwijkt bij de huidige lage rente al onder de schuldenberg.

Lees verder

En nu? De gevolgen van het Amerikaanse belastingstelsel voor de EU

Gaan wij even vermeendje op een rapport van de ECB over het nieuwe Amerikaanse belastingstelsel dat sinds dit jaar van kracht is. In de eerste plaats verwacht de ECB niet al te veel goeds van het stelsel voor de VS zelf. Op de korte termijn houden de mensen en bedrijven weliswaar meer geld over om uit te geven met als gevolg een extra groei van het bbp ergens tussen de 0,5% en 1,3% per jaar. Op de langere termijn is alles hoogst onzeker. De belastingverlaging voor huishoudens en bedrijven van $1,5 biljoen moet grotendeels gefinancierd worden met de uitgifte van extra staatsobligaties. Meer vraag naar geld betekent een hogere rente, dat doet de bedrijvigheid weer afvlakken en dan gaat de hele groei weer foetsie. Maar who cares, want dat is allemaal hun probleem. Belangrijker is natuurlijk de vraag of die Amerikaanse belastinghervorming ook ons probleem gaat zijn. Volgens de ECB zeker, met de aantekening dat de materie 'highly uncertain and complex' is: 1) Bedrijven kiezen door de lagere belastingtarieven vaker voor de VS dan voor de EU. 2) De VS zetten de deur wagenwijd open voor agressieve taxplanning. De Zuidas loopt leeg en wij missen vennootschapsbelasting. 3) De VS hebben lak aan internationale belastingafspraken, wat in een aantal gevallen betekent dat bedrijven en particulieren geconfronteerd gaan worden met dubbele belastingen. Dit alles leidt volgens de ECB tot een race to da bottom. Of zoals de ECB het zegt: 'More generally, the reform risks intensifying tax competition worldwide, entailing a possible erosion of tax bases in EU countries'. Met deze wetenschap in uw binnenzak weet u derhalve nu al wat u over 40 jaar op Das Kapital kunt lezen.

Machtigste centrale bankier ter wereld vertrekt met een knal

Of ze nou de machtigste vrouw ter wereld was blijft een puntje van discussie. Maar de Amerikaanse centrale bank blijft de belangrijkste in haar soort - want de dollar - en vandaar heeft de voorzitter daarvan dus wel wat in de melk te brokkelen. Vrijdag was Janet Yellen het nog, om een dag later plaats te maken voor de nieuwe grote man Jerome Powell. Ja, haar persco's waren redelijk slaapwekkend, maar haar afscheid zeker niet. Komt dat overzicht. De grootste knaller was dat, luttele uren voordat Yellens termijn verstreek, de Federal Reserve bekendmaakte dat het de Amerikaanse bank Wells Fargo verbiedt om nog verder te groeien tot deze haar management beter op orde heeft. Dat wil zeggen dat de Wells Fargo-balans niet de grens van $1.950 miljard mag passeren. Da's nog eens een tegenwicht voor too big to fail. Dit is allemaal niet los te zien van de schandalen bij de bank, wier werknemers neprekeningen voor klanten aanmaakten om zo de targets plus bijbehorende bonussen te halen. Maar goed, ook de actie van de Fed is ongekend, en onder meer daardoor staat Wall Street deze maandag op z'n kop. Dat Yellen nu weg is wil overigens niet zeggen dat de Amerikaanse bancaire kolossen voortaan met fluwelen handschoenen behandeld worden. Powell mag er dan eentje van de dereguleringsschool zijn, afgelopen zomer verklaarde hij al dat hij veel meer verwacht van CEO's. En dan zijn er nog twee notabele dingen over Yellen.

Lees verder

Bewijs stapelt zich op. Ga nooit naar het Kifid

De trouwe DK-lezer weet het. Stap bij een geschil met uw bank of verzekeraar naar een echte rechter en nooit naar het klachteninstituut voor de financiële dienstverlening Kifid. Want lange wachttijden, peperdure advocaat nodig en boven alles flipflop-uitspraken die niemand begrijpt (archief). Vandaag voor die wijsheid bewijsstuk #322, aangedragen door het Financieele Dagblad. Een klant won vorig jaar met vlag en wimpel van de ING wegens onterecht verhoogde opslagen op een lening met variabele rente. Op voorhand spraken bank en klant af de Kifid-uitspraak bindend te laten zijn. Maar ING lapt die afspraak aan de laars (want de financiële belangen zijn keigroot voor de bank wegens veel leningen met een variabele rente) en gaat toch in hoger beroep. Vreemd, zo schrijft het FD, maar 'de verbazing werd nog groter toen bleek dat [de klant] zelf de advocaten- en proceskosten moest betalen van het hoger beroep'. Dat is tegen het reglement van het Kifid in, zoals u hierboven kunt lezen in artikel 5.4 dat weinig ruimte laat voor juridische spekkelaties. Zouden we denken. Een woordvoerder van het Kifid vertelde het FD in eerste instantie dat er sprake moet zijn van een misverstand. Toch, zo schrijft het FD, 'blijkt uit correspondentie tussen het Kifid en ING in handen van deze krant dat ING de regels anders leest en dat het Kifid de bank daarin uiteindelijk gelijk heeft gegeven'. En toen zei de woordvoerder iets van ja vervelend want specifiek geval, jammer dat ING 'niet bereid is om in de geest van het reglement van beroep te handelen' en pech voor de klant die pissiewoestie is: 'ING huurt NautaDutilh in dat met een beroepsschrift van 60 pagina's komt. Als ik me daar fatsoenlijk tegen wil verweren ben ik meer kwijt aan advocatenkosten in hoger beroep, dan wat ik in eerste instantie kreeg aan schadevergoeding'. Kifid gaat nu in gesprek met de klant en ING en dan komt het vast allemaal goed (voor ING).

Nederlander heeft geen geld meer om te sparen

Eind 2017 stond voor ruim 339 miljard euro spaargeld van Nederlandse huishoudens op rekeningen bij Nederlandse banken.  Dat zeggen wij, maar bovenal De Nederlandsche Bank. Dankzij een gemiddelde rentevergoeding van 0,6% was dat €2 miljard hoger dan het jaar ervoor. Daarnaast wisten we per persoon netto en over het hele jaar gezien €17,44 te sparen, waarmee het spaargeld al met al en in zijn geheel met €2,3 miljard toe is genomen ten opzichte van 2016. Voor de goede orde dienen we daar dan bij te vermelden dat het spaargeld een samenraapsel is van deposito's, dagelijks opvraagbare spaargelden en rekeningen voor bankspaarhypotheken en bancaire lijfrentes. Maar vanwaar die luttele inleg dan toch? DNB noemt vier dingen die van invloed zijn. Ten eerste daalt ondanks de halleluja-tijden het beschikbaar inkomen van huishoudens. Ten tweede gaan de mensen op zoek naar een hoger rendement. Aflossen op de hypotheek is daar één voorbeeld van, beleggen (al dan niet in bitcoins) een ander. Ten derde moeten woningkopers steeds meer eigen geld meebrengen als zij een eigen huis kopen. Ten vierde, ook niet onbelangrijk, is de rente zo lousy laag dat de mensen de kracht er niet meer voor kunnen vinden om geld over te boeken van de betaal- naar de spaarrekening. Het tegoed op betaalrekeningen was in 2017 €5,5 miljard hoger dan een jaar eerder. U ziet in de grafiek boven een handig overzicht van de inleg en rente over de afgelopen jaren. Voor het exacte plaatje verwijzen we u graag door naar DNB's geheel vernieuwde statistiekensite, alwaar wij zelf nog even op zoek zijn naar de stand van de betaalrekeningen.

Wat nu? De rente begint best aardig te stijgen

We vroegen ons in 2016 nog af hoe je negatieve hypotheekrente op je belastingaangifte zou moeten invullen. Daar hebben we nooit echt duidelijk antwoord op gekregen, maar dat maakt momenteel weinig meer uit. De rente begint namelijk behoorlijk te stijgen. En dat maakt zowel beleggers als de DK-redactie nerveus. Gaan we nu eenvoudigweg een plateautje hoger en blijft de rente laag maar niet extreem laag. Of zitten we midden in uncharted territory waarbij de inflatie plotsklaps omhoog speert? Wat we weten tot nu: de Amerikaanse overheid heeft bakken met geld nodig, want Trump. Die gaat los op investeringen in de infrastructuur en het nieuwe belastingstelsel zorgt voor minder inkomsten. De ECB ziet de euro steeds sterker worden. Dat betekent goedkoop importeren en dalende prijzen, dus minder inflatie. Wereldwijd is de economische groei eneurm, bedrijfswinsten stijgen, maar salarissen gaan niet omhoog. En voor de komende periode: de Fed verhoogt waarschijnlijk in maart de rente en de ECB wil QE afbouwen per september. Dus vragen wij ons niet meer af hoe het zit met de belastingaangifte, maar wel wat er met de bedrijfswinsten gebeurt als vakbonden wereldwijd hogere salarissen voor elkaar weten te boksen en bedrijven hun huidige extreem-lage-rente-leningen moeten herfinancieren in een duurdere markt. Voor de geïnteresseerde lezer hierbij de knipselkrant van 2 februari met meningen van paniek tot niks-aan-de-hand: de Financial Times, de WSJ, het Financieele Dagblad, Bloomberg en Reuters. Oplopende rentes in Nederland, Duitsland en de VS in de grafieken boven.

Update!
VS op weg naar 'volledige werkgelegenheid'. Rente verder omhoog. (via Bloomberg)