Hee kijk. Wapenkast van ECB wordt groter

Ga er maar aanstaan: het zorgen voor meer vertrouwen in de Europese bankensector. Belangrijk daarbij zijn de regels die het spel dicteren in de eurozone. Da's allemaal niet zo spannend in goede tijden, maar in slechte tijden toch ineens wel. Over die bancaire regelgeving in de eurozone kunnen we kort en goed zeggen dat die niet af is, aangezien sommige bevoegdheden op nationaal niveau liggen en weer andere op de Europese tafel. Stel bijvoorbeeld dat de pleuris echt weer een keertje goed uitbreekt en een willekeurige Europese spaarder naar zijn overheid moet kijken om z'n geld <€100.000 terug te krijgen, dan is het gewoon nog steeds die overheid die garant staat en niet alle eurolanden bij elkaar. In Brussel is men al tijden bezig om al die regelgeving te centraliseren, maar vooralsnog tevergeefs want Nederland en Duitsland hebben terecht weinig zin om voor de schulden in het zuiden op te draaien. De Europese Centrale Bank heeft nu een nieuwe manier gevonden om het vertrouwen in het Europese regelpakket te vergroten. 

Lees verder

Whoops. ECB koopt verkeerde obligaties op



De Europese Centrale Bank koopt tegenwoordig alles wat los en vastzit als het gaat om obligaties uit de eurozone, en ook bedrijfspapier moet eraan geloven. Hierbij geldt dat de bank van alles een beetje op probeert te kopen om op die manier marktneutraal te investeren en haar invloed te spreiden. Zo kon het dat de Bundesbank in 2016 namens de ECB obligaties van telecomfirma Telefonica Deutschland kocht. Hoeveel precies is onduidelijk, want die data houdt de ECB voor zichzelf. Zeker is dat twee jaar later dat papier - dat op 22 november afloopt - echter plotsklaps verdwenen is van de lijst met door de ECB opgekochte obligaties (huidige en oude versies zijn hierzo te vinden). Het was namelijk eigenlijk helemaal niet de bedoeling dat deze Telefonica-obligaties in het ECB-mandje terecht zouden komen, blijkt achteraf. Tegen Reuters zegt een woordvoerder dat men er onlangs achter kwam dat de couponbetalingen van Telefonica omhoog zouden gaan bij een overname danwel een downgrade door kredietbeoordelaars. Dat terwijl de eigen regels toch echt voorschrijven dat de ECB geen obligaties met zulke complexe betalingsstructuren mag opkopen. En zo kon het dat de Bundesbank de effecten vorige week dan maar in de verkoop deed. Beter laat dan nooit, zullen we maar zeggen. Tover uw vergelijkingen met het schieten met hagel maar tevoorschijn.

Juncker wil greep uit ECB-kas doen, en da’s geen goed plan

De Europese Centrale Bank is een winstmachine. Niet dat de ECB uit is op winstmaximalisatie, lezen we op de ECB-site. (In) 'werkelijkheid streven we een geheel ander doel na: het stabiel houden van de prijzen in het eurogebied. Soms maken we, als een bijeffect van onze inspanningen, winst – en aangezien we een publieke instelling zijn, zou deze winst u ten goede kunnen komen.' Gôh, dat hebben wij nou nooit. Dat je als bijeffect van je dagelijkse beslommeringen ineens een paar miljard in je broekzak vindt. Gelukkig beseft de ECB dat ze die winst als publieke instelling met ons, de burgers, moet delen. Helaas niet per girobetaalkaart rechtstreeks op uw rekening. De ECB kiepert de winst via de De Nederlandse Bank in de Rijksschatkist.  De regering beslist vervolgens wat het gaat doen met dat geld. Op die manier wordt dat gratis geld dus een beetje van ons. Daar heeft de ECB een treffende visualisatie van gemaakt. 

Lees verder

Vraagje. Moet de ECB het milieu redden?

Het is toch een schande dat de Europese Centrale Bank obligaties opkoopt van milieuvervuilende bedrijven als Shell. Dat sentiment horen we al sinds de ECB daarmee begon in de zomer van 2016 als onderdeel van haar obligatie-opkoopbeleid en dat geluid komt bijvoorbeeld uit de hoek van de Follow The Moneys en de Triodossen van deze wereld. En natuurlijk kwam het bezwaar ook weer langs tijdens een discussie-avond in het Amsterdamse Pakhuis de Zwijger gisteren, waar twee DK-redacteuren aanwezig waren. Aldus alle hens aan dek voor de vraag of de ECB inderdaad haar opkoopbeleid moet aanpassen door veel meer groene leningen - obligaties van milieuvriendelijke bedrijven - aan te schaffen. Ons korte antwoord: nee. Aan het begin van ons langere antwoord stippen we even aan dat de ECB inmiddels voor €148 miljard aan bedrijfsobligaties in haar mandje heeft. Daar zit inderdaad een heleboel schuldpapier bij van vervuilende bedrijven (onderzoek uit mei vorig jaar: 62% van dat mandje bestaat uit firma's uit sectoren die voor 58,5% van de CO2-uitstoot zorgen). En ja, hup duurzaamheid. Maar niet via de ECB, die er is om het vertrouwen in de euro en stabiliteit in ons financiële systeem te waarborgen. Het aanjagen van duurzaamheid zit niet in het takenpakket van een centrale bank en blijft gewoon een politieke keuze. En sowieso hup politiek onafhankelijke centrale banken. Voor het overige maakt groener het monetair beleid niet effectiever, stelt (pdf-alert) de ECB. Zoals Jens Weidmann, president van de Duitse centrale bank, het eerder zei: de markt voor groene obligaties is zo klein dat de ECB dan niet marktneutraal kan investeren (c.q. niet gelijkmatig in de markt kan investeren) en dan sluist het monetair beleid minder evenwichtig door naar de verschillende eurolanden. Kortom, laat de politiek maar de groene economie aanjagen, maar doe dat niet middels beleid dat er is voor de financiële stabiliteit.

Zoveel risico loopt DNB en dit merkt de belastingbetaler daarvan

Over de risico's van het obligatie-opkoopprogramma van de Europese Centrale Bank zijn websites en boeken volgeschreven. Dat laten we allemaal even lekker voor wat het is, en in plaats daarvan slaan we het vanmiddag wereldkundig gemaakte jaarverslag van de bloedeigen Nederlandsche Bank open. Die doet namelijk mee aan het opkoopprogramma, loopt daardoor risico en dat raakt dan weer aan de dividenduitkering van DNB aan de staat - aan u en ons dus, want de staat is 100% eigenaar. Hoe zat dat allemaal in 2017? Te beginnen met wat info over wat die risico's precies zijn. DNB koopt onder het programma een hele hoop obligaties op (bijvoorbeeld van pensioenfondsen) en zet zo voor lange tijd rente-inkomsten vast, die erg laag zijn. Die pensioenfondsen zetten vervolgens een gedeelte van de opbrengst van die verkoop op hun bankrekening, en hun huisbank zet dat geld dan weer op zijn depositorekening bij DNB. De huisbank krijgt momenteel daarover een negatieve depositorente van -0,4% om de oren. Dat is zuur voor de bank, die moet dokken want negatieve rente, maar dikke winst voor DNB. Het probleem is dat ECB-president Draghi en consorten in de toekomst kunnen beslissen om die depositorente omhoog te gooien, zodat DNB daadwerkelijk rente moet gaan vergoeden aan die bank maar zelf nog steeds met die langjarige lage rente-inkomsten op haar obligatieportefeuille zit (meer daarover hier). Enter het renterisico én het risico dat landen danwel bedrijven van wie DNB obligaties bezit tekortschieten in hun rente-betalingen. En dan kunnen we nu een getal geven aan deze risico's.

Lees verder

Hee kijk. Nog een manier om de eurozone te redden

Als iets tegenwoordig niét schaars is zijn het wel voorstellen om de eurozone te versterken. Al die plannen vormen tezamen een nogal bonte verzameling: denk aan het voltooien van de Bankenunie, een Europees depositogarantiestelsel en een Europees Monetair Fonds. Vandaag voegen we daar een nieuwe manier aan toe om economische schokken op te vangen middels een stukje fiscale unie, zoals eerder al uit de grote koker van Europese Commissie-president Jean-Claude Juncker kwam (pdf-alert 1). Het proefballonnetje draagt de nietsverhullende naam 'export-based stabilisation capacity' (ECS maar voor de helderheid) en voorlopig wijst niets erop dat deze de status van proefballonnetje gaat kwijtraken. Daar komen we zo op, eerst even door naar welke problemen in de eurozone deze op zou moeten lossen. Zoals u weet zitten we niet in een fiscale unie, gaat die er ook niet komen en zijn formele fiscale transfers in de muntunie verboden. Verder kunnen landen niet al te veel spannende fiscale stimulus op eigen houtje geven omdat ze - officieel dan - gebonden zijn aan de Europese begrotingsregels. Een stel manschappen geeft vandaag onder de vlag van de ECB meer tekst en uitleg (pdf-alert 2) over dat ECS-plan. Het ruwe idee is als volgt: krijgt de wereldhandel in een specifieke sector een tik en voelt de eurozone dat in haar export, dan krijgen de landen die relatief veel zijn blootgesteld (voor Nederland bijvoorbeeld de landbouw) aan die handel een transfer van de lidstaten die dat minder zijn. De opzet van dit plan is zo dat die een aantal harde bezwaren van tafel veegt, triomferen de onderzoekers. 

Lees verder

LIVE. Waar gaat het heen met de spaarrente?

U zit er klaar voor. Wij zitten er klaar voor. Allemaal voor de zeswekelijkse persconferentie die president Mario Draghi van de Europese Centrale Bank gaat geven over het zojuist geopenbaarde rentebesluit. Zoals al volledig werd verwacht verandert er niets aan het ECB-beleid. Want ook al loopt de economische trein weer lekker, de inflatie in de eurozone blijft steken op 1,2% (pdf-alert) terwijl dat eigenlijk richting de 2% moet gaan, en dan zijn er natuurlijk al die internationale spanningen als de nakende handelsoorlog met de Verenigde Staten. Het spannendste moet dus nog komen, en dat is het wegen van de woorden die Draghi spreekt over het opkoopbeleid. Stukje voorkennis: inmiddels heeft de ECB dat afgebouwd tot €30 miljard per maand tot september, maar het blijft nog onduidelijk hoe de boel vanaf dat moment gaat lopen. Dat is ook voor u van belang, omdat een afbouw naar €0 miljard per maand reacties op de obligatiemarkten gaat opleveren c.q. voor hogere lange rentes gaat zorgen. Die spanningen druppelen dan weer door naar bijvoorbeeld uw hypotheekrente danwel de positie van uw pensioenfonds. En ja, zit de ECB eenmaal op de nul dan kan deze ook weer eens aan haar korte rente gaan morrelen, wat dan uw spaarrente beïnvloedt. Maar terug naar die woorden, dat zijn momenteel zijn enige wapens en die gebruikt hij in het persbericht van de ECB om een subtiele verandering van toon door te voeren. Vooralsnog was er de 'easing bias' - ofwel het devies dat als de economie of de financiële markten haperen de ECB het programma weer gaat uitbreiden. Het is echter gedaan met die bias, want de onderstaande gemarkeerde zin is pleite uit het persbericht (dat overigens verder precies hetzelfde is als het vorige). Vertaling: de ECB zet een stapje richting normaler beleid. Genoeg reden om de persco te volgen, temeer wegens vragen over de Letse bankencrisis en de zeer beperkte invloed van de ECB daarop. Updates volgen hieronder, live meeloeren kan hier.

Lees verder

Hoppa. Duitse centrale bank verdient miljard euro door QE

Het beruchte obligatie-opkoopbeleid (ook wel QE, quantitative easing) van de Europese Centrale Bank zorgt nogal eens voor verwarring, zeker zodra termen als de geldkraan langskomen. In de kern werkt het best eenvoudig: de ECB laat de centrale banken uit de eurozone staats- en bedrijfsobligaties opkopen middels nieuw gecreëerd geld. Daarmee verwisselen die schuldpapieren van eigenaar en prijken ze op de balansen van die banken, die langer en langer worden. Aan de ene kant is het dan zo dat die eerdere eigenaars - gewone banken, bijvoorbeeld - een stapel vers geld danwel liquiditeit krijgen waarvan vurig gehoopt wordt dat ze die in de reële economie stoppen. De andere zijde van de medaille is dat de centrale banken uit de eurozone als obligatiehouders dan couponrente ontvangen van de partijen van wie dat schuldpapier is. Voorbeeld: de ECB maakte tussen 2012 en 2016 ongeveer €7,8 miljard winst op Griekse staatsobligaties. Vandaag herinnert de Duitse centrale bank, de Bundesbank, ons maar weer eens aan dit aspect. Haar deelname aan alle opkoopfeestjes (overzicht) waar ze in 2017 aan meedeed bracht zo'n €1,2 miljard (rekensom) in het laatje. Helaas staat hier tegenover dat de BuBa wel haar buffer tegen financieel onheil met €1,1 miljard naar €16,4 miljard vergrootte. De bank loopt renterisico omdat als de ECB in de loop van dit jaar dan écht gaat afbouwen, de rentes stijgen en de obligaties op haar balans dan minder waard worden. Enfin, bij het ultraruime ECB-beleid hoort ook een negatieve depositorente (-0,4%) voor banken. Daar verdiende de BuBa een dikke €2 miljard aan. En zo zien we onder de streep een nettowinst van een goeie €2 miljard voor de BuBa, waarvan €1,9 miljard in de staatskas verdwijnt. Nog twee take-aways dan: binnenkort verschijnt ook weer het jaarverslag van onze bloedeigen De Nederlandsche Bank, en wordt het interessant om te kijken of daar ook sprake is van zo'n buffer danwel flinke winst. En tot slot noemde BuBa-president Jens Weidmann de winst van zijn bank leuk en aardig, maar geldt voor hem slechts het heilige doel van prijsstabiliteit. Klinkt toch gevaarlijk veel als de taal van de toekomstig ECB-president.

Hee kijk. Weer een probleem met de bankenunie

Zeggen wij Europese bankenunie, dan zal een aantal van u met een verwarde blik reageren. Het is immers een term die - net als het befaamde Scrabble-woord 'kapitaalmarktunie' - niet altijd direct duidelijk is. Laten we het erop houden dat hij staat voor gezamenlijk bankbeleid in de eurozone. Tegelijkertijd zal een ander lezersgedeelte reageren met de opmerking dat de bankenunie leuk en aardig is maar nog lang niet af en zeker niet waterdicht. In het kort komt dat omdat bepaalde verantwoordelijkheden op EU-niveau liggen, maar anderen weer gewoon op nationaal niveau, zodat een ingewikkelde spaghetti resteert. Dat heeft allemaal te maken met het beperkte mandaat dat de Europese toezichthouder heeft. Zo kon het dat Italië met een politiek motief drie banken kon redden - nationale wetgevingen voor het begeleiden van banken naar de hemelpoort zijn immers nu nog zeer verschillend onder EU-landen. Begin deze week kwamen we een andere open wond tegen met een Letse witwassende bank in paniek. Stukje illustratie: het is aan de autoriteiten in Letland om dat in de gaten te houden. De Europese Centrale Bank mocht pas wat doen zodra mensen hun geld uit de ABLV-bank begonnen te trekken, om vervolgens de nationale toezichthouder aan te sporen om de bank even op pauze te zetten met gebruikmaking van lokále wetgeving. En nu wil het een noodlening van €480 miljoen uit het Europese noodpotje. Tegelijkertijd kan de ABLV-bank wel een gevaar zijn voor andere Europese banken, bijvoorbeeld als het Amerikaanse MinFin besluit om haar geen toegang meer tot de dollarmarkt te geven en het nog dieper in de problemen komt. Tl;dr: dat werkt dus niet. Kunnen we dat fixen? Ja. Maar gaat dat gebeuren? Neen. 

Lees verder

De invloed van de stijgende hypotheekrente op de woningmarkt

Sinds het eerste kwartaal van 1995 tot en met het tweede kwartaal van 2017 is de Nederlandse woning gemiddeld met 4,5% per jaar in waarde gestegen bij een jaarlijkse gemiddelde inflatie van 1,8%. De hypotheekrente bedroeg over deze periode gemiddeld 4,5%. Met die cijfers komt de Amsterdam School of Real Estate (ASRE) vandaag, die de koe in zijn kont kijkt om de invloed van rentestijgingen op de woningmarkt te kunnen voorspellen. Dat vertaalt zich in een nogal lastig leesbaar rapport met veel mitsen en maren, waarvan we dadelijk de conclusies overtikken. Eerst zoemen we in op de onderstaande grafiek met daarin de relatieve invloed van een stijgende hypotheekrente op de woningprijs. Van belang voor de prijsontwikkeling op de woningmarkt zijn het bbp, het aantal beschikbare woningen, de hypotheekrente, de fiscale regelingen en de werkloosheid. Die zaken werken alle in op de evenwichtsprijs van een woning. Neem even van ons aan dat ASRE daar cijfers voor heeft. Vervolgens definieert ASRE een basisscenario waar de hypotheekrente stijgt van nu 1,66% (2017K2) naar 2% in 2022K2. Wat gebeurt er dan als de rente hoger uitvalt dan in het basisscenario?

Lees verder