Economen doen er goed aan zich in de geschiedenis te verdiepen

Dat is althans het betoog van econoom Noah Smith op Bloomberg. Het is volgens hem treurig gesteld met het economisch historisch onderwijs op Amerikaanse universiteiten: slechts een enkele opleiding heeft een dergelijk vak als vereiste. Een andere verklaring voor de geringe interesse in het onderwerp is het geringe prestige omdat economische historici niet zo vaak een Nobelprijs krijgen. 

En dat terwijl geschiedenis wel degelijk van waarde is voor de gereedschapskist van de econoom. Het moderne economieonderwijs is vooral een verkapte vorm van wiskunde: veel statistiek en formules in nette, hygiënische modellen. Natuurlijk, economie gaat vaak over harde pecunia en dat is natuurlijk primair een kwestie van cijfertjes. Op een dieper niveau, echter, gaat de economische wetenschap over menselijke behoeftes en zij daarin voorzien. En menselijke behoeftes, verlangens en wensen zijn niet altijd zo kant en klaar en netjes in een model te vangen. 

Garbage in, garbage out

Sinds de financiële crisis is het vak behavioural economics, ofwel gedragseconomie, weer enigszins in zwang geraakt en worden er zelfs weer Nobelprijzen in die hoek uitgedeeld. Eén van de voorwaarden in de moderne economische wetenschap, de mens als calculerend, nut-optimaliserend wezen, blijkt natuurlijk niet te kloppen. Economische historici kunnen de (onrealistische) aannames van bepaalde modellen aan de kaak stellen en voorspellingen onderuit halen. Als de randvoorwaarden van een model niet kloppen, waarom zou je dan waarde aan de uitkomst hechten? Met andere woorden: garbage in, garbage out. 

Business as usual

Een mooi voorbeeld van relevante inzichten uit de historische koker is dit onderzoek, uit 2017 alweer. In tegenstelling tot wat ons wel eens wordt voorgehouden was de financiële crisis van 2008 helemaal geen Black Swan, een onvoorspelbare want ondenkbare gebeurtenis. Als dit onderzoek iets liet zien was dat er de afgelopen honderd tot honderdvijftig jaar een ‘systematische correlatie’ waar is te nemen is tussen financiële crises en een grote expansie in kredietverlening, zeker als die ook nog eens gepaard gaat met een toename in hypotheekleningen en/of een stijging op de beurs. Zeker dan stijgt de kans op een diepere recessie. In historisch perspectief is de Great Financial Crisis dus eigenlijk business as usual. 

Herkenbaar?

Bovenstaande moet toch enigszins herkenbaar klinken voor een ieder die de afgelopen jaren het economische nieuws heeft gevolgd: een jaar geleden schreven we al dat beleggers door QE risicovoller gingen beleggen. De huizenprijzen gaan - in ieder geval in Nederland - door het dak. De ECB bezat vorig jaar een slordige €171 miljard aan bedrijfsobligaties. En laten het juist bedrijfsobligaties (niet in het bijzonder Europese, overigens) zijn waar de beursgoeroes hel en verdoemenis over roepen: obligatiekoning Jeffrey Gundlach voorziet problemen in de $9 biljoen aan bedrijfsschulden in de VS, een aantal dat de afgelopen tien jaar met zo’n 64% steeg. De  Amerikaanse economie draait vooralsnog goed dus defaults zijn nog niet aan de orde. In China is dit wel anders. De groei is het laagst in 28 jaar en bedrijfsobligaties met een totale hoofdsom van $16,3 miljard zijn in wanbetaling (FT). Ook Steve Eisman, bekend van The Big Short, ruikt onraad. Hij voorziet (FT) problemen in bedrijfsobligaties met een BBB-rating, net een stapje boven junk. Het probleem is niet alleen dat zombiebedrijven op de been worden gehouden door lage rentes en bij een rentestijging bij bosjes omvallen maar ook dat banken en handelshuizen hun rol als market maker minder goed kunnen vervullen als gevolg van strengere regelgeving op gebied. 

Het is de afgelopen jaar of tien modieus eens in de zoveel tijd te roepen dat we er allemaal aangaan. (Economisch dan he?). Zie bijvoorbeeld recent werk van de Nederlandse economische historicus Bas van Bavel, dat we eerder besproken hebben. Zijn ondergangsdenken is vooralsnog niet uitgekomen, net zoals dat van vele anderen. Toch geven historische inzichten te denken over de parallellen tussen onze schuldenberg en de aanloop naar 2008. Als Eisman inderdaad gelijk heeft komt er hopelijk een vervolg op The Big Short, een troostrijke gedachte. 

Reaguursels

Inloggen

Och gossie, de "marketmakers" hebben moeite om te parasiteren op transacties van beleggers die hun stukken langer dan twee seconden vasthouden? Van mij mogen ze allemaal failliet.

Huisregelneef_III | 29-01-19 | 17:34 | + 0 -

Nu de politici nog enig besef van de geschiedenis bijbrengen.

pibasso | 28-01-19 | 11:29 | + 1 -

De studenten die nu economie studeren zijn op de toekomst gericht.
Op een economie waarbij je geen gas, olie, benzine en diesel mag gebruiken.

Ben 66 een oude econoom, ik besef dat we zonder gas en olie het economisch heel erg moeilijk krijgen in Nederland.
Trump--> steeds meer landen in de wereld en Europa doen niet of minder mee met de extreme eisen van de Klimaateconomen van Parijs.
Nederland wordt voor bedrijven, boeren en burgers dadelijk onbetaalbaar.

sociaal_econoom | 28-01-19 | 10:54 | + 1 -

Ik denk wel eens dat er overeenkomsten zijn met natuurkundige processen.

squadra | 28-01-19 | 10:44 | + 1 -

Financiëel waterhoofd onder de guillotine en moet je 'ns zien hoe goed de samenleving haar economie onderhoudt!

DinkyToy | 27-01-19 | 21:24 | + 6 -

"Als de randvoorwaarden van een model niet kloppen, waarom zou je dan waarde aan de uitkomst hechten? Met andere woorden: garbage in, garbage out."

Randvoorwaarden betreffen het model, niet de input of output..

Toon Emmils | 27-01-19 | 20:32 | + -3 -

Economie is inderdaad natte vinger werk. Het voorspellen van economische gebeurtenissen is equivalent aan het meedoen met de Lotto. Er zijn echter wel degelijk cycli, met een meriaad meer invloeden van buiten af, waar behalve Martin Armstrong niemand zich blijkbaar mee bezig houdt. Mooi zo houden, werkt de contrarians onder ons altijd in de hand...

SloppyJoe | 27-01-19 | 19:52 | 2 | + 1 -

Dat is niet waar, de Lotto heeft een van te voren bekende uitkomstenruimte, economie heeft dat niet. Men kan economische gebeurtenissen niet voorspellen, cycli of niet. Zelfs het achteraf proberen verklaren van een crisis, lukt niet eens.

thephysicist | 27-01-19 | 20:06 | + 0 -

Hoe exact economie ook mogen wezen: We kunnen toch in een beperkte ruimte en tijd toch wel aangeven dat de volgende crisis zich aandoet? Exact bepalen wanneer die gaat vallen en hoe groot die zal zijn is misschien niet mogelijk, maar dat we, laten we zeggen, binnen nu en twee jaar een crisis van substantiële omvang mee gaan maken, is een les die goed te leren is uit de geschiedenis.

Phoolie_the_King | 28-01-19 | 11:41 | + -1 -

Ter correctie, er is geen Nobelprijs voor economie, maar heet officieel
"Sveriges riksbanks pris i ekonomisk vetenskap till Alfred Nobels minne"
zie www.rtlz.nl/beurs/artikel/3690771/nob...

thephysicist | 27-01-19 | 19:50 | + 1 -

Volgens mij betoogde Engelen al dat het goed zou zijn als economen ook lesjes ethiek/filosofie krijgen. Die hele studie is er nu op ingericht om mensen aan te leren hoe je iets steeds efficiënter krijgt, meer winst maakt en alles in geld uitdrukt. Dat is niet per se iets dat mensen gelukkiger maakt.

Diotima | 27-01-19 | 19:47 | 3 | + 6 -

Economie is dan ook niet de studie van 'mensen gelukkiger maken'.

Poekieman | 27-01-19 | 20:02 | + -2 -

Rutte moet heel hard lachen om zijn eigen economisch faalbeleid.
Denk niet dat hij ongelukkig is.

Analia von Solmsch | 27-01-19 | 20:08 | + 2 -

@Poekieman
Beetje ongelukkige woordkeuze. Ik bedoelde stilstaan bij de consequenties dat economische beslissingen niet altijd integere beslissingen zijn bijvoorbeeld. En je ze dan ook niet moet nemen.

www.transparency.nl/nieuws/2016/07/st...

Diotima | 27-01-19 | 20:41 | + 1 -

Economie en geschiedenis: beiden zijn het geen wetenschappen, in de zin dat de huidige beoefenaren op de schouders van hun voorgangers verder kunnen bouwen..... hun toegevoegde waarde voor de maatschappij blijkt dan ook elke keer weer minimaal te zijn....

libertat | 27-01-19 | 19:26 | + -8 -

REAGEER OOK

Linktip: Energie vergelijken