Woekerpolisaffaire woekert door tot de laatste polishouder dood is

Lekker samen ontwoekeren
Lekker samen ontwoekeren

We zijn inmiddels een stuk of wat financiële schandalen verder, maar die goeie oude woekerpolisaffaire weet ook maar van geen ophouden. Deze week werd bekend dat de claimhyena’s van woekerpolis.nl en de Consumentenbond Achmea helemaal te pletter willen procederen. Het verzekeringsconcern kan, als het niet heel rap met goede compensatievoorstellen komt, een dagvaarding verwachten. Boze klanten stellen tezamen €4 miljard schade te hebben geleden. Die rechtszaak zal er wel komen, want ook de andere grote verzekeraars hebben het daar op laten aankomen. Ergens volgend jaar wordt een uitspraak verwacht in de niet lullige claim van €3,2 miljard die de hyena’s van Nationale Nederlanden willen zien. Ook veel andere procedures lopen nog. En daarmee moet je die woekerboeren eigenlijk een compliment maken. De toch als wat saai en grijs te boek staande verzekeringsbranche is het gelukt om misschien wel de grootste beroving op klaarlichte dag ooit uit te voeren. Zowat de helft van de Nederlanders hebben ze opgelicht en altezamen €20 à 30 miljard afgetroggeld. En ze komen er nog mee weg ook. Hoe kregen ze dat eigenlijk voor elkaar?

In de jaren negentig vormen de grote verzekeraars in Nederland een kartel. Dat is in die tijd niet eens iets om geheimzinnig over te doen. Die kartels staan gewoon in een - weliswaar niet openbaar - register. Verzekeraars maken onderling prijsafspraken en verdienen goud geld aan levens- en uitvaartverzekeringen waar mensen veel te hoge premies voor neertellen. Dat wordt allemaal lastiger als er in 1994 een kartelverbod komt. U weet: Brussel, Europese eenwording, rotsvast geloof in vrije marktwerking etcetera.  

Beleggingsverzekering redt verzekeraars

Maar net op tijd krijgen de verzekeraars een reddingsboei toegeworpen om hun lucratieve handeltje in stand te houden. Uit de UK nota bene, komt dan de beleggingsverzekering overwaaien. Dat product blijkt ontzettend geschikt om de werkelijk gemaakte kosten verborgen te houden. Verzekeraars adverteren met een mooi verhaal van leg premie X in en aan het eind van de rit krijgt u bedrag Y, zonder erbij te vermelden welk deel van inleg X eerst werd afgeroomd, alvorens er werd belegd. Daar werd de kiem gelegd voor de woekerpolisaffaire. Het verzekeringskartel kwam door Brusselse mededingingsregels onder druk te staan. Maar met de beleggingsverzekeringen kregen de grote maatschappijen een instrument in handen om hun oligopolie en bijbehorende megamarges in stand te houden. 

Hoge kosten

Hoe werken die polissen precies? In grote lijnen zo: de polis is een bak geld waar klanten een bedrag aan premie in storten. Uit die bak haalt de verzekeraar geld voor allerlei soorten kosten: risicopremies, provisie voor de adviseur, incassokosten, switchkosten en zo nog veel meer. Wat overblijft wordt belegd in aandelen – wat ook weer geld kost. Als het goed is, groeit de bak met geld door de beleggingsopbrengsten. Elk jaar weer haalt de verzekeraar ‘kosten’ uit de bak voor het beheren van de polis. Het probleem van al die kosten en risicopremies – waarvan de klant vaak niet weet dat hij die betaalt, laat staan hoe hoog ze zijn – is dat daardoor weinig geld daadwerkelijk belegd wordt, en de voorgespiegelde rendementen niet gehaald worden. Bij sommige beleggingsverzekeringen zijn de kosten zelfs hoger dan het bedrag dat de consument er aan premie in stopt. De polis eet zichzelf op en de voorspelde rendementen blijken een fata morgana.

Miljoenen polissen verkocht

Maar goed, dat is achteraf makkelijk lullen. Toen die dingen verkocht werden, snapte niemand er een snars van en was het algehele sentiment: Aandelen hartstikke toppie moet je doen! Volgens schattingen zijn er vanaf de jaren negentig ruim zeven miljoen woekerpolissen verkocht met een totale waarde van honderd miljard euro. De onlangs opgedoekte stichting Odin komt op een nog hoger bedrag. Deze brancheclub voor onafhankelijk adviseurs becijferde in 2016 dat er nu nog vier miljoen polissen lopen. Daarvan zijn er circa 650.000 gekoppeld aan een hypotheek. Opgeteld zullen alleen deze polishouders al zo’n 35 miljard euro minder aflossen op hun hypotheek dan gepland, schat de stichting. De meeste woekerpolissen zijn afgesloten tussen 1995 en 2005. Als ze gekoppeld zijn aan hypotheken met een looptijd van 30 jaar, betekent het dat een groot deel van het woekerpolisleed pas vanaf 2025 geleden wordt. Mensen die dachten een leuke polis te hebben om hun aflossingsvrije hypotheek mee af te tikken, vinden dan de hond in de spreekwoordelijke pot. Voor hen komt dat neer op een financieel gat van gemiddeld 240 euro per maand. Levenslang. Dus nee, die luitjes zijn waarschijnlijk niet erg aflossingsblij.

Gewetensproblemen

Het hufterige is ook nog eens dat verzekeraars precies wisten dat ze troep verkochten, blijkt uit eerder onderzoek. Sommige actuarissen, de rekennerds bij verzekeraars die producten doorrekenen, hadden zelfs gewetensproblemen. Het besef dat op een dag een eind zou komen aan het goudgerande verdienmodel van de beleggingsverzekeringen was er volgens een anonieme actuaris wel degelijk. ‘We wisten dat het niet houdbaar was. We renden gezamenlijk het ravijn in. Vanaf 2000 gold: pakken wat je pakken kunt. Want hoe meer geld je nog gauw binnenhaalde, hoe beter je de klap kon opvangen. Achteraf is het verbijsterend dat niemand eind jaren negentig heeft gezegd: ho maar, Rupsje Nooitgenoeg.’ 

Er is wél een simpele oplossing

Pas in 2006 kwam Antoinette Hertsenberg met de term ‘woekerpolis’ op de proppen in een uitzending van Radar (naar verluidt had haar echtgenoot het woord bedacht de avond voor de uitzending). En inmiddels zijn we alweer twaalf jaar verder, en is het probleem nog steeds niet opgelost. Hoe is dat mogelijk? Oud-actuaris Alfred Oosenbrug, die vorig jaar nog een gooi deed naar een Kamerzetel, kwam met een elegante oplossing. ‘In de kern is de problematiek steeds hetzelfde: het beloofde rendement wordt niet gehaald. Je sluit een beleggingsverzekering af met maar één reden: het levert meer op dan sparen. Als je de waanzinnige rendementen die verzekeraars voorspiegelden als vertrekpunt neemt, is het heel simpel. Wat heeft die polis opgeleverd en wat zou het opgeleverd hebben bij het risicovrije alternatief, bijvoorbeeld hetzelfde bedrag maandelijks op een spaarrekening zetten? Dat verschil is de schade. Vervolgens kun je kijken welk deel je moet toerekenen aan de verzekeraar, welk deel aan de tussenpersoon en of de klant zelf ook schuld heeft.

Hopeloze discussie

Maar in die oplossing, die verzekeraars miljarden zou kosten, had de branche geen trek. In plaats daarvan mocht financieel ombudsman Wabeke een volkomen geflopte compensatieregeling en elkaar draaien, die hij zelf niet eens begreep. De verzekeraars begonnen de discussie over schadevergoeding ingewikkeld te maken door over de kostenpercentages te beginnen. Die waren bij elke polis anders, zodat ze konden zeggen: er is geen simpele oplossing. Oosenbrug: ‘Tot op de dag van vandaag draaien rechtszaken rond woekerpolissen over verborgen kosten en zijn de verzekeraars erin geslaagd om de volksverlakkerij met veel te hoge voorgespiegelde rendementen buiten de discussie te houden. En dat is een hopeloze discussie.’ 

Achterover leunen

En zo woekert de hele affaire vrolijk voort. De claimclubs worden lekker beziggehouden. Advocaten factureren zich een breuk op de diensten die ze aanbieden aan verzekeraars in al die claimzaken. Intussen zijn verzekeraars al lang en breed onderworpen aan strengere kapitaaleisen en getroffen door een crisis - want met dank aan hun eigen oplichtingspraktijken is de markt voor levensverzekeringen nu zo goed als dood. - dus veel geld om schadevergoedingen uit te keren is er sowieso niet meer. De verzekeraars leunen rustig achterover, en als er een vervelende gerechtelijke uitspraak dreigt met precedentwerking, dan treffen ze snel een schikking. Zo zitten ze de al 13 jaar voortslepende affaire nog wel even uit. Er komt vanzelf een moment dat de laatste polishouder dood is. 

Fotobijschrift: Vroeger ging je lekker klaverjassen, nu is het nieuwste gezelschapsspel samen “ontwoekeren”, zoals hier bij de Nationale Ontwoekerdag in Utrecht, afgelopen maart.

Reaguursels

Inloggen

En wanneer hebben we het over die andere woekerpolis in dit verhaal: heeft die afschaffing van al die kartels de beloofde prijsverlagingen opgeleverd? En wie kunnen we daar op aanspreken?

frank87 | 19-11-18 | 08:36 | + 0 -

Heb zelf eens een bijeenkomst mee gemaakt voor inschrijving in een soort piramide spel. Zo duidelijk als het mij leek dat de opbrengsten kwamen uit de inleg van nieuwe leden, stapten er die avond toch 9 stelletjes in, onder luid gejuich van de gehele zaal. Waar de hoofdspreker luidkeels riep dat er geen belasting hoefde te worden betaald, stond er in het contract welke ik voor mijn neus krijg toch duidelijk dat er 23% van de inleg naar de belastingdienst ging. Als het om geld gaat wil de mens graag alle verhalen geloven, en is dus de zwendelaar per definitie schuldig om van die zwakheid gebruik te maken.

The ruud | 19-11-18 | 01:39 | 1 | + 3 -

Gesproken als echte Hollander Ugh. Bleekgezicht geen eigen verantwoordelijkheid hebben? Waarom bleekgezicht stemmen mogen? Mij niet begrijpen Ugh.

Zatkniss | 19-11-18 | 08:12 | + -1 -

Woekerpolis Peter woont lekker in Bergen. Zijn baas is na een langdurig en mijns insziens zeer welverdiend ziekbed overleden en ik kon de pot op.
Ik ben blij dat ik mijn huis in 2004 verkocht heb en als ridder te voet met een beetje zakgeld het land kon verlaten. Ik heb me er weer bovenop gewerkt.
Hoeveel mensen zijn er die gewoon op minder dan bijstand niveau hun oudedag door moeten zien te komen?
Dirk Scheringa werd we als de duivel himself gepresenteerd en kapotgemaakt, maar waarom worden NN, Rabo, Achmea, AEGON, SNS en alle anderen niet aangepakt? Waarom worden allen Woekerpolis Willems en alle andere tussenpersonen niet aangepakt?
Wie moeten er uit de wind gehouden worden?

Haberdoebas | 18-11-18 | 19:58 | + 7 -

Wie opgelicht is is achteraf dan toch weer het lulletje. Had je kunnen weten etc. Een koe in de kont kijken zijn we allemaal erg goed in. Je mag er gewoon van uitgaan dat de polissen destijds met kwade opzet, geraffineerd in elkaar gestoken waren.
De hufterigheid van de verzekeraars is nog steeds dezelfde.

Tapioca pudding | 18-11-18 | 19:47 | + 3 -

Demense denken liever zelf nooit na en tekenen ook alles zonder na te denken en gaan wel klagen als achteraf blijkt waar ze zelf voor getekend hebben. Zo moeilijk zijn al die polissen nou ook weer niet, het staat er gewoon in het Nederlands. Leer lezen of stop met klagen.

Atlas Shruggs 10 | 18-11-18 | 13:05 | 3 | + -3 -

Ogen los of de knip los. Je was er zelf bij toen je uit hebzucht gedreven je woekerpolis ondertekende. Niemand heeft je verplicht om te tekenen. Dus achteraf niet zeuren domme Hollanders!

Rob12345 | 18-11-18 | 15:24 | + -4 -

Er zijn twee soorten woekerpolissen: één die er op papier prima uitzag, waarbij realistische rendementen werden voorgespiegeld, maar waarbij in de voorwaarden helemaal niets over kosten gezegd werd. En er zijn woekerpolissen waarbij je vooraf op je klompen kon aanvoelen dat het te mooi om waar te zijn was.

Bytemaster | 18-11-18 | 16:41 | + 3 -

Ik heb de hele polis en de kleine letters toen gelezen. Het stond er toen niet in dat er kosten werden ingehouden en dus ook niet hoeveel. Kortom dikke kans dat ik gelijk krijg. Nu staat er voor een paar honderd euro op de polis. Hoeveel moeite tijd en geld moet ik er in gaan steken om de procedure proberen te winnen. Wetende dat de verzekeringsmaatschappij veel tijd en geld heeft.

youwish | 18-11-18 | 18:50 | + 0 -

Ik moet altijd lachen wanneer ik mijn moeder weer hoor zeggen: <i> "Zou je daar geen verzekering voor afsluiten?"</i> Het liefst sluit ze bij alles met ook maar iets van waarde een verzekering af. Tweedehands auto? Gelijk all-inclusive verzekeren. Telefoon? Doe maar een verzekering van 10 euro per maand. <i>"Better safe than sorry"</i>. Ze is in de loop der tijd de reclames van de verzekeraars echt gaan geloven en daar kan je ze niet meer van af praten. Dit is de oorzaak van het ontstaan van deze woekerpolissen. Mensen houden van schijnzekerheid tot dat ze erachter komen dat ze jarenlang veel premie hebben betaald voor de dagwaarde van een op dat moment waardeloos object.

JanRooks | 18-11-18 | 12:25 | 2 | + 14 -

Mijn vader zei altijd: alleen verzekeren wat je niet zelf kan betalen. Wat valt daaronder? Ik denk een ziektekostenverzekering, een rechtsbijstandsverzekering en als je een koophuis hebt een opstalverzekering, maar denk dat je voor de rest niet veel nodig hebt. Een reisverzekering kan trouwens ook nog wel handig zijn en hoeft niet doorlopend te zijn. Handig voor noodgevallen en vaak niet duur.

DolfWeerwolf | 18-11-18 | 14:07 | + 1 -

Je haalt twee dingen door elkaar. Jouw anekdote gaat over een risicoverzekering. Bij woekerpolissen gaat het meer om een kapitaalverzekering. Dat is iets anders.

Bytemaster | 18-11-18 | 16:44 | + 4 -

Aandelenleaseaffaire, woekerpolissen, Liborschandaal, rentederivaten, wit wasschandaal ING (en alle overige soortgelijke schandalen die onder het tapijt blijven bij andere banken..... wat is er eigenlijk nodig voordat de guillotine te voor schijn wordt gehaald door het volk?

Prof. Pim Pam Pet | 18-11-18 | 11:53 | + 12 -

Ik zie zowat dagelijks die grootbank-reclame langskomen van die vent met die dikke glimmende cabriolet, "hoe ik dat doe?", "ja, je kunt je inleg verliezen, maar ik hou wel van een beetje risico..."

Ziedaar het opnieuw optreden van het heersende sentiment uit de woekerpolistijd. Hebzucht, gratis geld, en 'après nous le deluge', want àls het dus ook daadwerkelijk mis gaat, dan gaan we met z'n allen zitten jammeren i.p.v. de ogen uit de kop te schamen voor zoveel stupiditeit.

Natuurlijk, er zijn mensen daadwerkelijk opgelicht, maar er zijn er ook heel wat die destijds gewoon gewaarschuwd zijn voor de risico's - bijvoorbeeld door wat voorzichtiger familie en vrienden, die als dank daarvoor waarschijnlijk hartelijk werden uitgelachen op feestjes...

EefjeWentelteefje | 18-11-18 | 11:31 | 5 | + 11 -

@2voor12 | 18-11-18 | 12:55
Niet helemaal. Waar in hoofdzaak over werd gelogen, of vaag werd gedaan, is waar de kosten over werden berekend en op welk moment. En er werden natuurlijk geweldige rendementen voorgespiegeld, waarbij werd gesuggereerd dat dit het netto rendement zou betreffen. Die kosten werden dus vrij rap naar de achtergrond gedrukt als zijnde onbelangrijk en dat werd ook vrij gemakkelijk geaccepteerd omdat iedereen wel ergens een notie had dat er kosten waren verbonden aan het aankopen en verkopen van aandelen. Alleen hebben die kosten dus vrij weinig te maken met de kosten die voor deze polissen werden gerekend.

Overigens doen de beleggingsbanken die in de tussentijd zijn ontstaan (zoals bijvoorbeeld Alex) effectief niet anders. Ook hier wordt je beleggingsresultaat afgeroomd middels "beheerkosten" over je voltallige bij hen gestalde vermogen. Waar is toch de tijd gebleven dat je gewaarmerkte waardepapieren thuis in je eigen kluis kon bewaren?

Pierre Tombal | 18-11-18 | 18:34 | + 4 -

@EefjeWentelteefje | 18-11-18 | 11:31 - Die kosten stonden gewoon niet in het prospectus. Als die kosten wel vermeld waren, en alleen de tussenpersoon de klant een rad voor ogen draaide, dan waren de verzekeraars heel snel klaar geweest door op hun keurige en correcte prospectus te wijzen en de schuld af te schuiven naar de tussenpersoon. Maar het prospectus was dus gewoon een keiharde leugen.

Huisregelneef_III | 19-11-18 | 18:11 | + 1 -

Is die woekerpolis waar jullie met open ogen waren ingetuind inmiddels al afgelost Pierre?

SpaansePeetvader | 19-11-18 | 18:21 | + 0 -
▼ 2 antwoorden verborgen

REAGEER OOK

Linktip: Energie vergelijken