Universiteiten bouwen zich suf in de hoop dat een glimmende campus geld oplevert

Triple helix, je weet toch
Triple helix, je weet toch

Onderwijs en vastgoed, altijd een mooie combinatie. U herinnert zich de bouwbloopers bij ROC Leiden en het derivatendrama van de Universiteit van Amsterdam. Deze maand kwam de TU Eindhoven met plannen voor €360 miljoen aan vastgoedinvesteringen.  Dat lijkt misschien een hele pot met geld, zeker omdat er de afgelopen 10 jaar ook al voor €700 miljoen is vertimmerd aan de campus van slimste regio van Nederland. Maar dat moeten we anders zien. Universiteitsgebouwen zijn tegenwoordig geen kostenpost, maar een manier om de kas te spekken. Universiteiten krijgen het grootste deel van hun inkomsten van het ministerie van OCW. Daarbij geldt: meer studenten = meer pegels. Uit onderzoek (pdf) blijkt dat eerstejaarzen op basis van de sfeer bepalen waar ze gaan studeren. Een vierkant gebouw met een verzameling naar okselzweet riekende collegezalen en een kantine met lauwe kroketten en automatenkoffie is niet genoeg. Op een beetje campus haal je je latte met amandelmelk bij een koffiezaakje waar de barrista net z’n hipsterbaard heeft laten bijpunten bij de campuskapper. Een beetje campus heeft op z’n minst een sportcomplex ‘met uitstraling’ van €21,7 miljoen. En dus moet alles en iedereen ophoepelen voor glimmende, nieuwe universiteitscampussen. Alles bij elkaar hebben universiteiten voor €3 miljard aan vastgoedplannen in de pijplijn zitten. Uiteindelijk is het de bedoeling dat dit geld oplevert, niet alleen via nieuwe studenten, maar ook via een soort magische toverformule: de zogeheten triple helix.
 

Naast het geld voor studenten, halen universiteiten hun inkomsten ook uit opdrachten van bedrijven en uit allerlei subsidiepotjes van Europa en andere overheden. Om daarop aanspraak te maken moet worden samengewerkt volgens de triple-helixformule, overgewaaid uit Silicon Valley. Daarin werken overheid, bedrijfsleven en universiteit samen om Nederland richting de topvijf van wereldwijde kenniseconomieën te innoveren (wat nog niet zo erg wil vlotten). Probleempje voor de universiteiten om bij dat geld te komen, is het zogenoemde matchingprincipe. Subsidieverstrekkers, zoals EU en NWO, vergoeden slechts een deel van de totale kosten van een onderzoeksproject. Het andere deel moeten universiteiten bijleggen of matchen. Dat doen ze met het (belasting)geld dat ze van het rijk krijgen voor onderwijs en onderzoek. 

Bijdragen in vastgoed

Dat matchen kan  door inzet van onderzoekers maar ook door beschikbaar stellen van gebouwen en laboratoria. En dat maakt het voor universiteiten natuurlijk aantrekkelijk om geld dat ze van het Rijk krijgen voor onderwijs en onafhankelijk onderzoek te gebruiken voor bouwprojecten. Want dan kunnen die gebouwen worden gebruikt als matching voor al dat fijne grote geld uit EU-subsidiepotten voor toegepaste wetenschap. Dus hup, zo stampt men nog maar wat bedrijfsverzamelgebouwen, laboratoria en kraamkamers voor technostarters uit de grond

Eureka!

En daar hebben die universiteiten een eureka-momentje te pakken. Want het moet gezegd: de formule werkt. Het Rathenau Instituut bracht onlangs een rapport uit waaruit bleek dat er steeds meer geld naar de universiteiten gaat. Maar gek genoeg leidde die groei van inkomsten op universiteiten bij wetenschappers en docenten tot een gevoel van geldtekort. En de oplossing is dan meer geld van het ministerie, maar daar gaat het mis, legden de onderzoekers van Rathenau in een Kamerdebat uit. ‘Het probleem is de matching.’ 

Hm, toch niet

En daar hebben de onderzoekers een puntje. Het campus verdienmodel ziet er op papier hartstikke geinig uit. Maar in de praktijk loopt het nog wel eens anders. Het vorige vastgoedplan dat de TU Eindhoven had, zou aanvankelijk €360 miljoen kosten. Dat werd uiteindelijk €700 miljoen. Met als gevolg:  de universiteit moest bezuinigen door personeel te ontslaan. Dat verklaart waarom medewerkers aan de universiteit meer werkdruk ervaren, terwijl er toch meer geld naar het hoger onderwijs vloeit. Met dat soort overschrijdingen gaat het kosten-baten plaatje toch ietwat de mist in. 

Studentenstop

Het idee is leuk. Je gebruikt belastinggeld bedoeld voor onderzoek en onderwijs om kinky gebouwen neer te zetten. De extra studenten en bedrijven die daarop afkomen, vormen het sleuteltje naar meer Haags en Brussels belastinggeld. Maar als het dan tegenzit, blijkt die glimmende campus niet alleen een verdienmodel, maar toch vooral ook een kostenpost is. Eindhoven gooit een nieuw drukmiddel in de strijd: de studentenstop. Die pas weer wordt opgeheven als het Rijk meer geld per student geeft, dreigt de universiteit richting Den Haag. Vragen wij ons af of de oplossing er misschien niet meer in zit om te stoppen met het mallotige idee dat het spekken van de kassen van bouwbedrijven en architecten een verdienmodel kan zijn voor universiteiten. Misschien moeten universiteiten hun vastgoed gewoon weer gaan zien als dat wat het is: een kostenpost, een een noodzakelijk kwaad dat vooral niet te veel mag kosten zodat er meer geld naar goed onderwijs en onderzoek kan gaan. 

Reaguursels

Inloggen

Hoe doen de Oxbridge- en Ivy League-universiteiten dat dan? Die hebben juist allemaal hele oude gebouwen, en draaien goed.

Guido | 29-10-18 | 11:55 | 2 | + 0 -

Die draaien op goede naam en echte kennis, iets waar de huidige Hollandse snowflake Netflix/YouTube-generatie geen idee van hebben of interesse voor. Die willen puppies knuffelen tegen de grote stress van een multiple choice tentamentje over 1 hoofdstuk in een boek vol met plaatjes omdat de kans van falen niet uitgesloten kan worden en daardoor als facisme betiteld wordt....

LangeT | 29-10-18 | 12:00 | + 4 -

Die vragen een vijfcijferig bedrag per jaar en accepteren alleen de allerbeste studenten. Ze krijgen vaak donaties van alumni, iets wat in Nederland zo goed als nooit voorkomt.

Huisregelneef_III | 29-10-18 | 14:53 | + 1 -

Universiteiten worden steeds irrelevanter / misbaar-als-kiespijner Zeker de niet-beta opleidingen, hoewel die altijd al irrelevant waren eigenlijk. Maar nu met de versocialjusticewarriorring: opdoeken.

Poekieman | 29-10-18 | 07:06 | + 0 -

Studentencampussen zijn hartstikke leuk, maar de baten kunnen nooit bij de universiteiten neerdalen. Het commercieel gebruik van campussen zal niet met subsidiegeld (want: onderwijsmiddelen) gefinancierd kunnen worden, dus moet er een ontwikkelaar annex belegger tussen geduwd worden om de faciliteiten van de campussen te gebruiken voor waar het grote geld zit. Denk Microsoft in Delft en Life Science bedrijven in Utrecht.

Voireaton | 28-10-18 | 22:47 | + 0 -

Uni’s hebben geld en docenten tekort door de enorme toestroom aan buitenlandse studenten die hier gratis komen studeren en wij mogen betalen als gekke henkie.
Het uni bestuurstuig werkt daaraan mee door studie’s in het steenkolen engels te wijzigen zodat ze nog meer buitenlandse kinderen op onze kosten kunnen opleiden en onze eigen kinderen niet meer kunnen studeren door hoge drempels en studenten-stop.
Dat bestuurstuig zou een bepaalde behandeling moeten krijgen maar ik zeg dat hier maar niet want dan krijg ik een permaban en het OM op mijn dak maar het idee is duidelijk...

ZwarteDag | 28-10-18 | 21:16 | 3 | + 1 -

Pek en veren? Dat zal voorlopig nog geen permaban opleveren toch? Of meer iets van treinen naar het Oosten...

Poekieman | 29-10-18 | 07:03 | + 0 -

Buitenlanders studeren hier zeer zeker niet gratis, integendeel. Universiteiten mogen juist meer collegeld vragen van buitenlandse studenten, wat ook direct verklaart waarom ze zo gewild zijn.

Huisregelneef_III | 29-10-18 | 14:52 | + 0 -

Buitenlandse studenten leveren de universiteit meer geld op als Nederlandse, dat klopt. Die extra inkomsten zijn echter nog steeds niet kosten dekkend. Ondertussen moet je het als student echter wel doen met docenten die nauwelijks verstaanbaar steenkolen engels spreken en slecht samenhangende en bij elkaar geraapte handouts in slecht engels, terwijl er tientallen jaren aan opleidingsmateriaal beschikbaar is in het Nederlands. Dat mag echter niet meer gebruikt worden. Ik weet iig uit ervaring dat het mij niet hielp op de Uni in de vakken waarmee ik toch al moeite had.

Gregovic | 29-10-18 | 15:57 | + 0 -

Ik vind het niet zo erg, een mooi universiteitsgebouw. Mag wat belastingcenten kosten. Maar dan vooral mooi van buiten, als het kan. Van binnen heb ik er nog nooit een gezien.

Klapband1408 | 28-10-18 | 18:31 | + 1 -

Mooi man. Een kapitaal pand voor studenten voor onderwijs. Met college in een zaal volgepropt met studenten wegens centen en docenten tekort.

Vooral door gaan met lump sum financiering van onderwijs. De bouw is er erg blij mee.

Suggestie voor financiering van de tekorten: hoger college geld.
Lost ook gelijk het tekort aan docenten op.

Raider Twix | 28-10-18 | 15:06 | + 2 -

Het belangrijkste van goed onderwijs is; goed onderwijs.
Uiterlijk vertoon als mooie nieuwe gebouwen, "diversiteit" (winti, voodoo en islamtheologie ipv "witte feiten"), "democratisering" (middels afbraak van het Maagdenhuis) en natuurlijk een politiek corrupte PR-machine maken het onderwijs en de wetenschap kapot.

Mooi voorbeeld, de hetze tegen Jordan Peterson. Zo'n 80 fopwetenschappers eisen dat feitenkennis altijd en overal moet worden tegengesproken. tpook.nl/2018/10/27/praat-eens-over-e...
En maar schreeuwen dat stalinistisch groepsdenken echte "wetenschap" is.

Dandruff | 28-10-18 | 14:09 | + 8 -

Wat goed van D66 dat ze de basisbeurs hebben afgeschaft. Nu wordt het geld eindelijk aan iets nuttigs besteed.
Deze sarcastische opmerking is mede mogelijk gemaakt door het lafhartige aftreden van a. Pechtold.

George Foreman | 28-10-18 | 13:38 | 3 | + 5 -

Wat een drogreden. De overheid is het probleem, niet de oplossing. Gewoon naar de vrije markt dat onderwijs.

Bastiat | 28-10-18 | 14:22 | + 0 -

Pieter Thiel schetst een goed beeld van het probleem van deze tijd met universiteiten. Studenten denken dat het een verzekering is voor een goede toekomst, terwijl het meer een winners take all wedstrijd vorm heeft. Studenten zien het als investering, terwijl het steeds meer een te consumeren pleziertje is. Of de vrije markt dit oplost? Ik betwijfel het.

George Foreman | 28-10-18 | 14:36 | + 3 -

Dit gaat meer over eerzuchtige baasjes bij universiteiten die per se glimmende prestigeprojecten neer willen zetten. De "reden" wordt daar dan bij verzonnen, afhankelijk van waar wat te halen valt.

Maar gelukkig ligt de focus niet alleen op glimmende prestigeprojecten! Ook studentenaantallen moeten blijven toenemen, en het liefst steeds wat sneller. Daarvoor lokt men graag studenten uit het buitenland, want die doorlopen meestal schandalig eenvoudige programmaatjes en het levert meer op dan Nederlandse studenten. En dat extra geld kun je dan weer in glimmende nieuwe panden steken.

Huisregelneef_III | 28-10-18 | 19:44 | + 1 -

REAGEER OOK

Linktip: Energie vergelijken