A-G: Het opkoopprogramma van de ECB is zeker geen monetaire financiering

Duitser verliezen eerste slag
Duitser verliezen eerste slag

In maart 2015 nam de Europese Centrale Bank het besluit om staatsobligaties van eurolanden op te kopen. Een groep Duitsers stapte daarop naar het Bundesverfassungsgericht met de klacht dat 1) de ECB zich hiermee schuldig maakt aan monetaire financiering, 2) de ECB zich hiermee op het terrein van begrotingsvraagstukken begeeft, een dat terrein dat wegens de scheiding der machten is voorbehouden aan de politiek. En 3) ook nog dat de ECB heel Duitsland en zijn constitutie bedreigt aangezien het opkoopprogramma kan leiden tot enorme verliezen. Als Italië niet meer aflost op de staatsschuld, dan zullen de Duitsers wegens de ongelimiteerde risicodeling in het eurogebied zo maar eens op kunnen draaien voor alle verliezen. Het Duitse constitutionele hof vond de zaak van groot belang en vroeg op 15 augustus 2017 aan het hof van Justitie van de EU of die een uitspraak wilde doen over de zaak. Met vandaag de conclusie van de advocaat-generaal die u las in de titel. Voor de goede orde: een conclusie is maar een advies. Het zijn de rechters van het hof die een uitspraak doen over hoe het Europese recht moet worden gewogen in de uiteindelijke uitspraak die het Duitse hof gaat doen. Wanneer al die uitspraken volgen, weten we niet. Maar dat terzijde, hier alles over het opkoopprogramma van €2,5 biljoen en na de breek op een aantal punten ter zake.

Het dure kasrondje

Op grond van artikel 123 van het EU-verdrag is monetaire financiering verboden. Lidstaten moeten zich financieren via de financiële markten en niet via de centrale bank. Dat vanuit de gedachte dat de ECB euro's uit het niets kan creëren en als landen de geldpers gaan aftappen is het party like it's 1921-1923, ofwel het hyperinflatiefeest waar de Duitsers niet nog een keer zin in hebben (daarom stapten andere Duitsers al eerder naar het hof met een klacht over de voorloper van het huidige opkoopprogramma. Die zaak werd verloren en de argumenten daarvoor hergebruikt de a-g vandaag volop). De klacht van de Duitsers bestaat onder meer uit het volgende: de ECB heeft vrij nauwkeurig omschreven welke obligaties voor het opkoopprogramma in aanmerking komen. Dat de ECB niet direct koopt van een euroland maar van beleggers maakt niet uit. Dat is enkel een kasrondje op papier (dat alleen maar geld kost, schreven we ooit). Eurolanden weten gezien de massaliteit van het opkoopprogramma toch wel dat hun obligaties worden opgekocht, dus onder het motto kwaakt, loopt en doet als een eend is de ECB monetair aan het financieren.

Zonder aanzien

We gaan u niet vervelen met alle overwegingen van de a-g die bij de beantwoording een andere indeling aanhoudt als wij, maar neem even aan dat de a-g zes zekerheden noemt die ervoor zorgen dat het programma van de ECB niet als monetaire financiering geduid kan worden. Een land kan er, samengevat, namelijk niet zeker van zijn dat de obligaties daadwerkelijk opgekocht worden door de ECB en dat maakt dat het opkoopprogramma niet gezien kan worden als monetaire financiering. Leuke bijvraag: hoe zit het dan met het opkopen door de ECB van staatsobligaties met een negatieve rente die mede is veroorzaakt door de ECB? Een land schrijft in dat geval een obligatie uit van €1.000 en krijgt daar wegens de lage rente €1.010 voor terug, allemaal uiteindelijk betaald door de centrale bank. Volgens de a-g moeten we dat zien als onvermijdelijk bij-effect van dit soort grootschalige programma's: verliezen voor de centrale bank horen daar nu eenmaal bij. Bovendien koopt de ECB zonder aanzien des eurolidstaats obligaties op. Zouden landen met negatieve rentes uitgesloten worden, dan maakt dat een eind aan een van de garanties die er juist voor zorgen dat het opkoopprogramma geen monetaire financiering is.

Luie honden

De ECB mag sowieso op de secundaire markt (van banken, beleggers, etc.) obligaties aan- en verkopen, want dat vormt een onderdeel van het gewone monetair beleid. Dat brengt ons bij de tweede klacht van de Duitsers die zich afvragen of het opkoopprogramma nog wel binnen dat gewone monetaire beleid past. Het programma liep bij het indienen van de klacht twee jaar en de opkoopteller tikte de €1,5 biljoen aan, zonder enig uitzicht op een einde. Dus wist elke politicus dat de rente laag zou blijven en dat begroot lekker. Kortom, begeeft de ECB zich hiermee niet op het vlak van de begrotingspolitiek en worden politici lui? Neen, zegt de a-g. De ECB raakt met zijn opkoopbeleid uiteraard de begroting van overheden. Dat is inherent aan monetaire politiek en de doelstelling van de ECB: een inflatie in de buurt van, maar onder de 2%. De omvang en de duur van het programma vallen echter allemaal binnen het mandaat van de ECB, omdat het destijds geen andere instrumenten meer had om de inflatie op te krikken. De beleidsrente stond al op negatief en eerdere opkoopprogramma's waartegen ook al geprocedeerd was, bleken ongeschikt en lagen ongebruikt op de plank. Dus zijn buitengewone maatregelen geoorloofd en niet in strijd met de regels. Bovendien wordt het programma afgebouwd. Er blijft dus nog genoeg te begroten over voor de lidstaten, zegt de a-g en sterker nog: 'If an issuer of government bonds no longer follows a sound budgetary policy, the bonds issued risk losing that credit quality rating. That loss would automatically result in the purchase of those bonds being terminated'. De scheiding der machten komt door het beleid van de ECB wat betreft de a-g niet in gedrang.

Geen spikkelasie

En dan eindigen we met de klacht over de financiële risico's en Duitsers die wegens de ongelimiteerde risicodeling bang zijn om grote verliezen te moeten dragen als een andere euroland failliet gaat. De a-g:  'To me, this issue is indisputably hypothetical since both the legal context and the factual context which would require a response to that question do not correspond to the current situation and the likelihood of their occurrence has not been demonstrated with sufficient certainty'. De kans dat een land failliet gaat is hypothetisch, evenals de ongelimiteerde risicodeling binnen de EU. Die is er namelijk niet (de klagers hadden een scenario bedacht waarin die ongelimiteerde risicodeling wel zou kunnen optreden, maar daar heeft de a-g geen trek in). En zo komt het dat het hof zich van de a-g niet hoeft in te laten met deze speculatievraag. Nu wachten op wat de rechters van het hof met het advies gaan doen.

Reaguursels

Inloggen

Onzin, dat is het WEL.

Poekieman | 06-10-18 | 09:30 | + 0 -

Het opkopen door de ECB is een vooraangekondigd iets dus is het wel degelijk monetaire financiering. U wordt verneukt.

Bijna alle banken gingen met AAA rating bankroet en de AAA rating van o.a. de VS is kul. Ook gezwets.
De Rusland rating ging overigens even geleden omlaag omdat de VS boos op Rusland werd. Politieke rating dus.

Een AAA rating is gewoon een bedoeld als bedankje voor je ruime betaling van de Rater en de vriendschap met de VS.

Raider Twix | 05-10-18 | 15:56 | + 1 -

De VS is nl. technisch bankroet.
Die AAA slaat op het permanent prima drukken van Dollars. Een AAA geldpers dus.

Raider Twix | 05-10-18 | 15:58 | + 0 -

Het heeft een negatief effect op de liquiditeit van staatsleningen, op de risico-aversie, op de prijsvorming van risico zelf, de rente voor krediet. Economisch schadelijk dus. Veel particulieren en bedrijven hebben een schijnbaar stabiele financiële situatie. De kwetsbaarheid zal blijken bij het eerste zuchtje tegenwind. Oplopende inflatie, stijgende rente, dalende huizenprijzen, afzwakkende economische groei. Ben benieuwd wat er dan weer verzonnen wordt. Huizen en bedrijven kopen door DNB als agent voor de ECB?

squadra | 05-10-18 | 12:41 | + 0 -

De huidige inflatie is voor Nederland:
augustus 2018 - augustus 2017 2,30 %

2,3% is boven de 2% norm is zou graag weten welk instrument de ECB gaat inzetten om hem op de 2% te houden. Behoudens het versneld afbouwen van die portefeuille van 2,4 Biljoen en landen dus verplichten eerder hun obligaties af te lossen.

Beroep = Boerenlul | 05-10-18 | 00:36 | + 12 -

Het risico voor NL is te verwaarlozen, de ECB koopt namelijk zelf maar bar weinig (20%) op: “het opkopen van staatsleningen voor het grootste deel door de nationale centrale banken uitgevoerd. Iedere lidstaat koopt staatsleningen uit het eigen land”
Dus wat een risico! De DNB heeft staatsleningen van ... NL op de balans staan. En dat zijn zulke wanbetalers! Ik maak mij dus geen zorgen...

ZwarteDag | 04-10-18 | 21:41 | + -6 -

REAGEER OOK

Linktip: Energie vergelijken