Oh noes. Dat pensioenakkoord komt er alweer niet

Gedoetjes over de rente
Gedoetjes over de rente

Het leek zo'n mooi plan van werknemers, werkgevers, vakbonden en de grote pensioenfondsen om eindelijk tot een finaal pensioenakkoord te komen: laat het huidige pensioenstelsel overeind, maar maak de pensioenuitkeringen minder zeker. Dan kunnen we de extreem lage rente waar we nu mee moeten rekenen inruilen voor een hogere rekenrente en zijn we van de dreigende korting op tien miljoen pensioenen af. Toch is niet iedereen het met die hogere rekenrente eens. Vorige week haalde DNB-baas Klaas Knot een streep door het plan, met instemming van pensioenminister Wouter Koolmees. Ook in een stelsel met boterzachte pensioentoezeggingen mag de rekenrente absoluut niet omhoog van Knot. De mensen krijgen namelijk nog steeds een pensioenuitkering toegezegd en daarom moeten we prudent blijven rekenen. En dat kan alleen maar als je rekent met de hoogste mate van zekerheid: het nu zo extreem lage rendement op (kort gezegd) Nederlandse staatsobligaties. Wat wel versoepeld kan worden, zegt Knot, zijn de eisen aan de dekkingsgraad. De buffers van pensioenfondsen mogen omlaag, omdat alleen buffers iets zeggen over de mate van zekerheid van de pensioenen. Het zal u verbazen, maar de voorstanders van een hogere rekenrente zijn boos over Knot, begrijpen de uitleg niet en daarom kan het pensioenakkoord waar we al zo lang op wachten nog langer op zich laten wachten. Knots visie en die van Koolmees kunt u nalezen in deze brieven die wij eerlijk gezegd net als de boze mensen ook niet helemaal begrijpen. Na de breek toch een poging tot duiding.

Rekenrente

In het huidige stelsel is een pensioenuitkering nagenoeg gegarandeerd. Dus logischerwijs moet een toekomstige uitkering gewaardeerd worden tegen een risicovrij/gegarandeerd rendement, ongeveer gelijk aan het rendement op Nederlandse staatsobligaties. Pensioenfondsen hanteren een rendement van om en nabij de 1% (ongeveer, werkelijkheid=ingewikkelder). In het nieuwe stelsel zijn pensioenuitkeringen minder zeker en daarom menen velen dat tegen hogere rendementen gewaardeerd kan worden. Bijvoorbeeld een mix tussen het rendement op staatsobligaties en de gerealiseerde rendementen over de afgelopen twintig jaar. Dat maakt voor pensioenfondsen keiveel uit. Zie dit voorbeeld: een pensioenfonds dat over tien jaar €100 moet uitkeren, zal bij een rekenrente van 1% op dit moment iets meer dan €91 in kas moeten hebben. Die €91 is de pensioenverplichting van het fonds (100/1,01^9). Bij een verwacht rendement van 4% is dat slechts €70,25. We hebben het bij die verplichtingen over verplichtingen op papier. Op dit moment hebben pensioenfondsen gezamenlijk €1,35 biljoen in kas en €1,25 biljoen aan toekomstige verplichtingen. Een buffer dus van €100 miljard (klinkt veel is weinig). Wanneer je die verplichtingen gaat waarderen tegen een hogere rente, dan dalen de verplichtingen (enorm). Die €1,35 biljoen in kas blijft gelijk; die €1,25 biljoen daalt. Dat maakt fondsen boekhoudkundig veel rijker en dan kunnen ze wel de pensioenen indexeren, de koopkracht herstellen van onze oudjes, niet korten, feest, en zo voorts. Maar Knot zegt njet tegen die hogere rente, want 'de [lage rente] speelt een belangrijke rol in het evenwichtig verdelen van overschotten en tekorten over generaties'. Ga je rekenen met andere rendementen dan het risicovrije rendement, dan sla je er maar een slag naar, met jongeren die de rekening mogen betalen als die slag goed mis is. En het kabinet is het met Knot eens.

Buffers

Minder zekere pensioenen hebben volgens Knot alleen maar effect op de buffervereisten. Die kunnen in een nieuw stelsel wel naar beneden. Over die buffers hier ter adstructie iets over het ambtenarenfonds ABP. Dat heeft een dekkingsgraad van 105,2%, maar dat moet volgens de huidige buffervereisten 128,2% zijn. Het fonds mag niet indexeren tot het de weg naar deze 128,2% gevonden heeft (hier hele verhaal). Welnu, zegt Knot, de buffer is bedoeld om financiële schokken op te vangen. In een stelsel met minder zekere pensioenen mag die buffer omlaag: 'Wanneer het pensioenfonds minder buffers hoeft aan te houden, kan eerder geïndexeerd worden, maar moet er bij tegenvallers ook eerder worden gekort'. En dus gefeliciteerd met uw onzekere pensioenen. Het ABP heeft momenteel €420 miljard aan beschikbare beleggingen en de pensioenverplichtingen bedragen €400 miljard. Een buffertje tegen beleggingsrisico's van €20 miljard derhalve, dat volgens de huidige vereisten bijna €100 miljard te  laag is:

Tot slot

In een minder zeker stelsel zou ABP (wellicht, we kennen de rekenregels niet) nu al pensioenen kunnen indexeren. Mocht de beurs crashen, dan volgt korting voor iedereen. Waarom nou precies de rekenrente niet omlaag mag maar de buffers wel, vinden we toch ietsie raadselachtig. Daarom sluiten we af met een weetje: de laatste pensioencrash vond tien jaar geleden plaats. In 2008 hadden pensioenfondsen gezamenlijk €650 miljard aan beleggingen, een jaar later was daar nog €550 miljard van over.

Reaguursels

Inloggen

Geachte sukkel,

We kunnen waarschijnlijk niet de jullie toegezegde pensioenen uitkeren in de toekomst. Geheel losstaand daarvan moeten per direct de regels omtrent rekenrente worden aangepast, opdat we weer kunnen indexeren. Maar dat is allemaal retesaai, dus zullen we je de details besparen.

Hoogachtend,

Generatie Graai

Huisregelneef_III | 04-10-18 | 18:57 | + 1 -

Wat een gel#l over die rekenrente.... we kunnen 44 jaar lang alles uitbetalen en dan pas is het op.... moet het 300 jaar worden.... of tot oneindig??? Gewoon indexeren en uitbetalen...

Bello de Hond | 04-10-18 | 11:23 | + -4 -

Buerman
Ik ben blij te horen dat het niet zoveel uitmaakt of je een middelloon uitkering krijgt of eindloon. Want dan kunnen de huidige oudjes die zwaarbevochten uitzonderingspositie voor zichzelf wel opgeven he.
Vraag me af waarom dat nooit is overwogen.

Atlas Shruggs 10 | 04-10-18 | 10:14 | 1 | + 1 -

Ze hebben geen uitzonderingsposities. Ze hebben een pensioen opgebouwd toen er nog eindloonsysteem bestond. Maar wat ik al aangaf, een middelloonsysteem in de oude fiscale constellatie was ook niet beroerd. Wat wel beroerd is dat de fiscale spelregels ongelofelijk versoberd zijn. Dat is politiek, is dus een keuze op basis van de wens om nog meer belasting te kunnen innen.

Buerman | 05-10-18 | 17:26 | + 0 -

Wat is daar nou zo moeilijk aan? Heel simpel bij een hogere rekenrente reken je jezelf rijk op basis van behaalde rendementen in het verleden. En die bieden geen garantie voor de toekomst, weten wij allen. Op basis van voorspellingen ben je dus aan het uitkeren en maserati's aan het kopen voor het bestuur van de pensioenfondsen.
Bij lagere buffereisen wordt het pensioenfonds een spiegel voorgehouden en is het voor iedereen zichtbaar dat de dekkingsgraad mogelijk wel wat aan de lage kant is voor de beloofde uitkeringen. De verantwoordelijkheid komt meer bij het pensioenfonds te liggen ipv bij de politiek. Zij moeten hun dekking verantwoorden en daarop maatregelen doorvoeren. Uitgeven kan maar resulteert in een voor iedereen zichtbare dalende of stijgende trend. Piepen wanneer de pot leeg is hoeft dus niet.
Probleem is wel dat mocht de bodem in zicht komen de verantwoordelijke bestuurders allang met pensioen zijn natuurlijk. Afgerekend zullen ze dr dus niet op worden maar het idee is leuk.

Flow82 | 04-10-18 | 09:51 | + -2 -

De pensioenfondsen bulken van het geld... zij zorgen met hun enorm bedrag aan spaargeld dat de rente hier laag blijft.

sociaal_econoom | 04-10-18 | 03:01 | + 2 -

‘lage rente speelt een belangrijke rol in het evenwichtig verdelen van overschotten en tekorten...’
Ja, gezien de doorlopend goede rendementen van de fondsen dragen de vermogens van ouderen al jaren bij aan de te laag berekende premies voor nieuwe opbouw. Immers, als je met droge ogen blijft vasthouden aan een risicoloos pensioen, gekoppeld aan de politiek omlaag gedwongen rekenrente, zou de actuariële premie twee maal zo hoog moeten zijn.

Buerman | 03-10-18 | 23:33 | + 1 -

Zoals al eerder gezegd, de rente daalt al sinds 1980!
Kijk maar: goo.gl/images/3ZHrgK
Een hogere rente aanhouden heeft maar 1 doel, namelijk dat de gepensioeneerden als een stel sprinkhanen de tent leegvreten....

ZwarteDag | 03-10-18 | 22:54 | 3 | + 2 -

De 30-jaarsrente stond in 2007 op 4,9%. Nu nog maar op een fractie daarvan. Dat is goed en slecht nieuws voor pensioenfondsen. Elk procentpunt daling levert 8% meer belegd vermogen op voor pensioenfondsen. Maar aan de verplichtingenkant treedt per procentpunt een stijging op van 20%. Actuarieel is daar niets zinnigs meer te rekenen. Het is een puur boekhoudkundige waanzin. Met uitvreten niets van doen. Uitvreters werken meer bij de banken die deze ellende op hun geweten hebben.

De rente die er toe doet voor een fictie dat er 100% zekerheid is op uitkering is de rente op staatsleningen vanuit de idee dat die zogenaamd geen risico kennen. Laat die rente nu politiek al jaren belachelijk en ongezond laag worden gehouden om veel ongezonde overheden voor omvallen te beschermen. 1% daling veroorzaakte een boekhoudkundige verhoging van verplichtingen op van 20%.

Buerman | 04-10-18 | 00:55 | + 1 -

@Buerman: maar dat is inmiddels 10 jaar geleden. De pensioenfondsen beweren altijd een mooi rendement te maken. Als je 10 jaar lang een rendement van 5% maakt dan zou je fonds inmiddels 62% groter moeten zijn. Zou dat dan onderhand niet de lage rente ingehaald moeten hebben?

nieuwe_Deen | 04-10-18 | 09:57 | + 0 -

nieuwe deen: stand vermogen in 2007 was 666,7 miljard en nu 1355,7 miljard. Meer dan verdubbeld. De lage rente is iets heel anders, dat is de rente waartegen de verplichtingen worden gewaardeerd. 1% daling van die rente komt overeen met een een toename van 20% van de verplichtingen (omgekeerd dus bij een stijging dalen de verplichtingen als sneeuw voor de zon). Conclusie: je kan met een prima rendement nooit op tegen het doemdenken dat er mogeljk een periode kan komen dat het eeuwenlang misère zal zijn. Gevolg: opstapeling enorm vermogen bij fondsen.

Buerman | 05-10-18 | 17:21 | + 0 -

Terecht dat er geen akkoord is gekomen.
Want wat zouden hele generaties in de kont worden genomen zonder glijmiddel als de pensioenverplichting wordt uitgebreid terwijl de uitkering die al gehalveerd was via middelloon nu ook nog eens "onzeker" wordt gemaakt, ofwel nog lager.
De enige profiteur zou zoals altijd de rijkste generatie ter wereld zijn.

Atlas Shruggs 10 | 03-10-18 | 21:56 | 1 | + 6 -

Een op een middelloonstelsel gebaseerd ouderdomspensioen komt met de fiscale toegestane opbouwfactor aardig in de buurt van de uitkomst van het oude eindloonsysteem. Van halvering is dan ook zeker geen sprake. Wat pas desastreus uitpakt is de verschuiving van de fiscale pensioenleeftijd. Je kan nog steeds een fatsoenlijk pensioen krijgen, maar dan wel tot 68 jaar doorwerken. En zeker is een pensioenuitkering trouwens nooit geweest en ook nooit worden.

Buerman | 04-10-18 | 00:35 | + -1 -

REAGEER OOK

Linktip: Energie vergelijken