Flexibiliteit met pensioenpoen? Niet doen (nog niet, tenminste)

Maar wel een puik rapport
Maar wel een puik rapport

Ja mensen, als het gaat om uw oude dag leeft u in onvrij land. Heeft u een baan, dan is het u amper gegund om na uw arbeidzame leven als een gerimpelde landloper uw laatste jaren te slijten. Of nou ja, kan wel, maar het hoeft niet, omdat u 1. van de staat AOW krijgt en 2. via uw werkgever pensioen hebt opgebouwd. Hierin zitten nogal wat variabelen en onzekerheden, zowel bij puntje 1 als puntje 2, maar het is ook weer niet niks, zullen we maar zeggen. Wat betreft puntje 2: dat is vaak verplicht. U lapt uw hele werkzame leven premie, kunt u niks aan doen. Sommige mensen vinden dat stom, die willen zelf bepalen wat ze met hun geld doen: zelf pensioen opbouwen (da’s dan puntje 3) of gewoon lekker uitgeven aan andere dingen want YOLO. Nou hebben wij al eerder hartstochtelijk gepleit tegen pensioenvrijheid, want het is hartstikke slim om mensen te dwingen om te sparen voor hun oude dag, althans, zo bleek dus uit Engels onderzoek. Maar Nederland dan? Moeten we mensen de mogelijkheid geven om hun opgebouwde pensioen voortijdig uit te laten geven? Bijvoorbeeld om de hypotheek alvast af te lossen? Vandaag verscheen bij KUT-pensioendenktank Netspar een prachtig rapport hierover (nu al de hoogste score van nul punten op de Schaal van Van Gaal) hierover. Onze Basiswegbroeders lazen het ook en trokken helaas de verkeerde conclusie. Onze eigen korte conclusie is ook nog steeds: nee, pensioenvrijheid is geen goed idee. Maar daarmee doen we dit mooie rapport te kort, dus na de breek onze take. 

Nog even wat betreft de TMG-kleega’s: het persbericht van Netspar kopt ‘FLEXIBILITEIT IN PENSIOENUITKERING BIEDT VOORDELEN’. De titel van het rapport zelf is echter ‘Effecten van meer keuzevrijheid bij pensioenuitkering’. Ook bij Netspar zijn ze niet vies van een beetje clickbait, zullen we maar zeggen. Dan de inhoud: het uitgangspunt is bekend: u werkt niet meer uw ganse leven bij één fabriek en bouwt dus niet één steady pensioen op bij één pensioenfonds. ‘Doordat de variatie in leefomstandigheden in de loop der tijd sterk is toegenomen, zijn steeds meer deelnemers de verplichte deelname aan een uniform pensioenbeleid (one size fits all) als knellend gaan ervaren.‘ De drang naar pensioenflexibiliteit blijkt gebaseerd op een drietal enquêtes, waarin ondervraagden hebben aangegeven die flexibiliteit te willen. De onderzoekers hebben zich vervolgens afgevraagd of een bepaalde, geringe mate van flexibiliteit bij de pensioenuitkering maatschappelijke welvaartswinst kan opleveren. Het antwoord hierop is ‘ja’, maar met een hele hoop mitsen en maren. De belangrijkste hiervan is dat mensen, geconfronteerd met die flexibiliteit, onverstandige keuzes kunnen maken (wat de kern is van ons eerdere betoog tegen pensioenvrijheid). Want hatseflats de hele pot ineens opnemen om leuke dingen te doen, dat gaat geheid gebeuren. Om dit te voorkomen, moeten mensen deskundig begeleid worden en van duidelijk informatie voorzien worden. Wat betreft dat laatste: haha, hahaha en nog eens hahahaha

Klein beetje vrijheid dan

Maar de slimme jongens en meisjes van Netspar weten dat gelukkig ook. Zij gaan in hun onderzoek dan ook uit van een beperkte mate van pensioenkeuzevrijheid, en wat de effecten hiervan zijn. Wat betreft de poet: wil een versgepensioneerde liever de biljetten onder zijn matras dan bij zijn pensioenfonds, dan kan dat best, mits het om een beperkt percentage van het opgebouwde pensioen gaat. Dat is ook de beste manier om grote brokken te voorkomen, namelijk dat mensen hun pensioengeld verjubelen en dan als puntje bij paaltje komt met niks achterblijven. De echte liefhebber leest het rapport hier (pdf-alert), ook voor allerlei fiscale effecten. Immers: wie nu ineens een deel van het pensioen opneemt, betaalt in dat jaar een flinke bak aan inkomstenbelasting, wat best een nadeel is. Nog een nadeel is het toeslagencircus: beter alle pensioenpoen voortijdig opmaken voor fijne dingen om vervolgens tijdens pensionering toeslagen te vangen vanwege weinig inkomen. Willen we dit voorkomen, dan moet er ook weer allerlei regelgeving opgetuigd worden. Bijvoorbeeld door als voorwaarde te stellen dat het opgenomen pensioengeld alleen ingezet mag worden om de hypotheek af te lossen, waarmee we weer terug zijn bij de chocoladeletters.

Toch weer veel regels?

Om pauperbejaarden te voorkomen, stellen de onderzoekers dat er een algemeen kader kan komen om de vrijheid in te perken om zo u te behoeden voor uw eigen kortzichtigheid: ‘De inkadering van keuzes vindt dan op twee manieren plaats. De eerste is met een maximale leeftijd. Dit om te voorkomen dat mensen op hoge leeftijd ervoor zouden kiezen een groot deel of het gehele pensioenvermogen in één keer op te nemen. De tweede is met een minimaal inkomensniveau dat de pensioengerechtigde uiteindelijk bereikt. De motivatie kan zijn dat voorkomen moet worden dat mensen later een beroep zullen doen op de samenleving om tekorten aan te vullen die het gevolg zijn van eerder gemaakte keuzes.’ Dat laatste is altijd de kern van ons betoog tegen pensioenvrijheid dus hoera. Nou, kom dus maar door met hoe dat eruit moet zien dan: Dit kader legt een maximumleeftijd vast tot welk het pensioen kan worden gevarieerd en stelt een minimumgrens aan het inkomen dat resteert aan het einde van de pensioengerechtigde periode. Hoe hoog deze leeftijdsgrens en inkomensgrens precies moeten zijn, zou nader moeten worden onderzocht. Zijn we ook razend benieuwd naar, we zien dus uit naar de sequel, u mag zelf uw eigen spoilers verzinnen in de panelen hieronder. Het rapport stelt ook dat als we richting meer pensioenflexibiliteit gaat, er een goede ‘keuzearchitectuur met een zorgvuldig gekozen default’ moet zijn. Die default, dat is wat uw pensioen is als u geen keuze maakt. De keuzearchitectuur (wat valt er te kiezen) hangt nogal af van de juiste communicatie en deskundige begeleiding, dus dat is niet ideaal. Bovendien lopen zo de uitvoeringskosten van de pensioenfondsen flink op.

Maar doen dan?

Al met al zijn we toch niet echt overtuigd. De keuzevrijheid ernstig beperken om brokken te voorkomen, zal ongetwijfeld juist indruisen tegen wat orthodoxe pensioenvrijheidproponenten voor ogen hebben. Toch zien we dat als de enige manier om ervoor te zorgen dat mensen de onvermijdelijke kortetermijnvisie laten prevaleren, zoals we ook in Groot-Brittannië hebben gezien. We kunnen best regelen dat pensioengeld fiscaal ongestraft uitgegeven kan worden als het bijvoorbeeld voor één bepaald doel is (hypotheek aflossen bijvoorbeeld), maar dan? Gaan de gepensioneerden dan stenen vreten, met hun afgeloste huis en sterk verlaagde pensioen? Moeten we willen dat jongeren hun pensioengeld mogen inzetten als ze een huis gaan kopen, en zo de huizenprijzen nog wat verder op te jagen? Mag u alvast een voorschot nemen op uw pensioen om andere schulden af te betalen? Of mag u bij het aangaan van een lening uw pensioengeld inzetten als onderpand? U zou het immers toch eerder op kunnen nemen en er zo over kunnen beschikken. Dit vinden we belangrijke vragen waar we ook nog een antwoord op hebben, dus die geven we dan mee aan de onderzoekers als ideetjes voor delen 2, 3 en 4 van dit onderzoek. Graag gedaan. En tot die tijd: toch maar even niet doen, die pensioenvrijheid.

Reaguursels

Inloggen

Een verplicht pensioen lijkt me essentieel. Zie het als belasting of zorgpremies, daar heb je toch ook geen vrijheid in? Het is een verzekering voor de toekomst en in principe kun je die niet voorspellen.

Het probleem is dat de pot slecht beheerd wordt. De overheid/Brussel en/of anderen zouden er nooit met hun poten aan mogen komen. De controle en het beheer zou veel beter geborgd moeten zijn én de pensioensopbouw zou door zowel ZZP-er, ondernemer en werknemer eenvoudig geregeld moeten kunnen worden tegen lage kosten.

van heinde en verre | 18-09-18 | 12:28 | 3 | + 2 -

Het beheer is uitstekend, de controle is bijna over the top geregeld. Een pensioenregeling is voor iedereen voorhanden. Het enige waar je idd zorgen over kan hebben is de bemoeizucht en de inhaligheid van de overheid. In de jaren 90 probeerden ze het al.

Buerman | 18-09-18 | 13:16 | + -1 -

@Buerman; mwah, ik vind de kosten voor het beheren van mijn pensioen *nogal* aan de hoge kant. Verder wil ik kunnen kiezen bij wie/wat.

mark1487 | 18-09-18 | 14:56 | + 2 -

mark1487: De meeste fondsen rapporteren tussen de 0,23% tot 0,70% aan totale kosten. Dat zijn simpelweg lage kosten, zeker tegenover de behaalde rendementen. Nederlandse pensioenfondsen hebben tussen begin 2013 en half 2017 38,6% netto rendement op hun vermogen behaald.

Buerman | 18-09-18 | 22:35 | + -1 -

Pensioen opbouwen is hetzelfde als sparen.
Helaas is sparen in deze tijd een schutting woord geworden. Pensioen collectief opbouwen mag dan weer wel.
Waar voeger mensen aangespoord werden om te sparen, worden ze nu aangespoord om schulden te maken.
We leven in een krankzinnige tijd.

Mr.Crowley | 18-09-18 | 10:34 | 6 | + 6 -

@Bello/Poekie; ik doe dat omdat ik niet van schulden hou.
Het heeft gewoon iets om te kunnen zeggen dat je huis is afgelost. En daarna, hou je heel wat over van je salaris. Dan ga ik minder werken, meer reizen, etc.

Ondertussen hoop ik dat de overheid het spel wel eerlijk houdt. Maar het is een onbetrouwbare partner, en dat maakt het lastig. Ik hoop dat de overheid mij beloont voor mijn voorbeeldige gedrag....

mark1487 | 18-09-18 | 14:37 | + 1 -

... Helaas is het nu al zo oneerlijk als wat. Als ik oud ben en verzorging nodig heb, dan moet ik dat zelf betalen. Omdat ik mijn huis had afgelost. Iedereen die zijn geld aan auto's heeft uitgegeven hoeft niet te betalen, en krijgt hetzelfde.
Ik denk dat ik voor die tijd maar eens de boel moet gaan omzetten in goudstaven en ergens moet verstoppen.

mark1487 | 18-09-18 | 14:38 | + 3 -

"Ik hoop dat de overheid mij beloont voor mijn voorbeeldige gedrag...."
mark1487 | 18-09-18 | 14:37 | + 2

Dat meent u toch niet, bent u echt zo naïef, of is dit sarcasme?
Ik hoop dat laatste.

U mag hopen dat er voor u straks nog AOW is, want u bent immers een 'rijke oudere', en kijk er niet gek van op dat die AOW straks inkomensafhankelijk is.
En dat eigen huis van u? Dat wordt straks in Box 3 van de inkomstenbelasting geparkeerd. De afschaffing van de wet Hillen is daartoe de eerste stap.

Mijn tip: smeer 'm, zolang u nog gezond bent, en u die mogelijkheid nog heeft.

.... shit waarom doe ik dat zelf niet? Oeps mag nog zeker 13 jaar stoempen voor de baas...

EefjeWentelteefje | 18-09-18 | 17:40 | + 0 -
▼ 3 antwoorden verborgen

Dit is natuurlijk wel een interessante: "Nog een nadeel is het toeslagencircus: beter alle pensioenpoen voortijdig opmaken voor fijne dingen om vervolgens tijdens pensionering toeslagen te vangen vanwege weinig inkomen. "

Want wie hebben de belasting betaald om al die premies van uit te kunnen delen? Dezelfde mensen die ook pensioen hebben opgebouwd.

Ik heb een veel beter voorstel voor dat toeslagencirkus: We kappen met al die toeslagen. Je betaalt 1 belasting tarief. Mocht je niet kunnen werken krijg je 1 uitkering. Zowel belasting als uitkering kunnen we eventueel nog afhankelijk maken van de situatie. (bijstand, ww, wao) Misschien zelfs de gezinssituatie meenemen, alhoewel ik van het principe ben: Eerst geld verdienen, dan neuken. Bijstandsmoeders met 5 kinderen zijn niet zielig, die moeten een keer leren hun benen bij elkaar te houden. (En als er vroeger een relatie was met een kostwinner, dan is er ook alimentatie dan wel weduwepensioen)

TheEgg | 18-09-18 | 09:41 | 1 | + 14 -

"Zowel belasting als uitkering kunnen we eventueel nog afhankelijk maken van de situatie. (bijstand, ww, wao) Misschien zelfs de gezinssituatie meenemen"

Dat is nou net de oorzaak van het bestaan van dat hele toeslagencircus: zodra er weer een groep zogenaamd 'benadeeld' werd door een bepaalde maatregel (lees: een paar tientjes per jaar moest inleveren, guttegut wat een 'ramp'), dan kwam er weer een 'correctie' in de vorm van een of andere toeslag, kwijtschelding, aanpassing, enz.

Zie bijvoorbeeld het iedere keer weer terugkerende gejank van bepaalde partijen over hoe de verhoging van de zorgpremie de 'lagere inkomens' zou treffen - de grap is dat juist die zielige 'lagere inkomens' worden gecompenseerd door een hogere zorgtoeslag.
Het is juist die (hardwerkende!) groep die nèt boven de grenzen van toeslagen, kwijtscheldingen en 'regelingen' zit qua bruto inkomen, die iedere keer weer het gelag betaalt, en dus juist NIET die zogenaamde zielige minima!

EefjeWentelteefje | 18-09-18 | 17:49 | + 0 -

Gewoon vrije keuze van pensioenfonds. Jaarlijks window waarin je kan overstappen, netjes als bij zorgverzekeraars. Wegens tegenvallende resultaten of ideële motieven. Verder dienen werkgevers geweerd te worden uit pensioenraden. Het gaat om uitgesteld loon van werknemers. Maak het niet complexer dan het al is.

H. Caulfield | 18-09-18 | 09:23 | + 7 -

Deels eens maar mag ik wel de vrijheid krijgen om mijn eigen pensioenfonds te kiezen. Of doen we nog steeds die onzin van nee je werkt in die sector dus ABP etc. Dan ondervang je dat gedoe bij meerdere fondsen door het frequente van baan wisselen ook een beetje.

leovdl | 18-09-18 | 08:19 | + 0 -

Wel jammer indien u een jaar of 70 bent en te horen krijgt dat u nog maar een paar jaar in goede gezondheid tegemoet mag zien. Dan wilt u uiteraard dat pensioenpotje nog snel even opmaken met een leuke wereldreis. Maar dat mag dan niet, want u bent over de houdbaarheidsdatum heen. Tsja...

nieuwe_Deen | 18-09-18 | 08:15 | + 0 -

Waarom is het uitgangspunt "[u] bouwt dus niet één steady pensioen op bij één pensioenfonds"?
Dat is toch juist een van de grootste problemen met ons stelsel: gedwongen winkelnering bij een door een ander gekozen winkel? Het wisselen van pensioenfonds zou alleen moeten gebeuren op basis van [wan]prestatie van dat fonds, het heeft eigenlijk niets met mijn precieze werk te maken.

Monkey Cabbage | 18-09-18 | 08:14 | + 2 -

Volgens mij is het gemiddelde rendement van de pensioenfondsen nog altijd hoger dan de hypotheek rente, zeker na aftrek. Je bent dus een dief van eigen portemonnee als je met je pensioen je hypotheek aflost. Of mis ik iets?

Biet | 18-09-18 | 00:52 | 7 | + 7 -

@Poekieman. Nee, dat gaat nooit via de EU. Er zijn namelijk landen in Europa daar is eigendom heilig. (Duitsland, Oostenrijk, Zweden, Finland) En als daar mee gerotzooid wordt heb je revolutie. Gaat dus niet gebeuren.
Maar NL zie ik er wel toe in staat en nederlanders laten zich elk oor aannaaien.

Henk1955 | 18-09-18 | 09:32 | + 3 -

@Henk1955: waarom niet? Er wordt niet aan het eigendom gerommeld. Het wordt alleen anders belast. Gaat gebeuren, via Brussel. Wait for it...

Poekieman | 18-09-18 | 13:31 | + 1 -

@poekieman. Dacht jij dat een duitse huizenbezitter huurwaarde forfait betaald? Nee, natuurlijk niet. Dat ziet hij als zijn eigendom.
Of dacht je dat een duitser over zijn spaar tegoed een box 3 belasting betaald. Nee, natuurlijk niet. Dat ziet hij als zijn eigen spaar tegoed.
Er zijn landen die daar wat anders over denken. Daar is eigendom heilig en in de grondwet vastgelegd.

Henk1955 | 18-09-18 | 17:12 | + 1 -
▼ 4 antwoorden verborgen
-weggejorist-
kontebonkert | 18-09-18 | 00:17 | + -1 -

REAGEER OOK

Linktip: Energie vergelijken