Tien jaar na de financiële crisis willen banken weer Too Big To Fail worden

Komt u maar met die staatssteun
Komt u maar met die staatssteun

Een kleine 300 miljard dollar. Dat is het verschil in marktkapitalisatie tussen de grootste bank van de VS, JP Morgan met een marktwaarde van $380 miljard, en de grootste bank in Europa, het Spaanse Banco Santander dat in een vergelijking schamele €80 miljard waard is. Dus wordt er sinds begin dit jaar opgeroepen tot consolidatie in de Europese bankensector. 

Een veelgenoemde reden is de benodigde schaalgrootte om fintech te ontwikkelen om niet-bancaire disruptors als Amazon, Google en Alibaba aan te kunnen. Een andere reden is de geringe winstgevendheid van veel banken sinds de financiële crisis als gevolg van hogere kapitaaleisen en het verlangen van toezichthouders om banken simpeler en veiliger te maken. De Financial Times schreef een half jaar geleden al: ‘In most industries, persistently low profits, fierce competition and downtrodden share prices would mean only one thing: takeovers (...) But not in banking.’ Een derde reden is de wens (van vooral politici en bankiers zelf overigens) ‘nationale kampioenen’ te creëren. Zeg maar bedrijven waar je als Nederland of als Europa trots op kunt zijn. 

Te gefragmenteerd en niet winstgevend genoeg

Volgens het Duitse financieel adviesbureau ZEB zijn veel Europese banken als gevolg van de lage rente, sterke concurrentie en druk van toezichthouders te weinig winstgevend om een consolidatieslag in de sector te kunnen weerstaan. De consultant betoogt voorts dat de fragmentatie in de Europese bankensector (ruim 7000 banken in 2015, één per 50.000 inwoners van de EU) dermate groot is dat consolidatie niet te voorkomen is. 

Ook de bankiers zelf beginnen er zin in te krijgen, en niet alleen vanwege de lucratieve opbrengsten van fusies en overnames voor zakenbanken en advocatenkantoren. Jean-Pierre Mustier, CEO van het Italiaanse UniCredit, zei recentelijk tegen FT: ‘Europe needs more pan-European banks.’ Een fusie tussen UniCredit en het Franse Société Générale wordt veelal genoemd in de wandelgangen, evenals een fusie tussen het getroebleerde Deutsche Bank en Commerzbank. 

Too Big To Fail is een verkapte staatssubsidie

Grotere banken hebben meer schaalgrootte om te investeren in nieuwe technologie en kunnen mogelijk beter de concurrentie aan met hun Amerikaanse gelijken. Dat mag allemaal zo zijn. Laten we echter niet vergeten dat één belangrijke reden voor de wenselijkheid van grote banken voor de banken zelf de premie is die zij krijgen als Too Big To Fail-bank. 

Dat wil zeggen dat banken dermate belangrijk zijn voor de stabiliteit van het financiële stelsel en het welvaren van de reële economie dat de overheid u als belastingbetaler klaar staat hen te redden als ze failliet gaan. Omdat obligatiehouders in zulke systeembanken over het algemeen een stuk minder risico lopen hun hoofdsom te verliezen hoeven zij minder rente te betalen en kunnen systeembanken goedkoper lenen. Het CPB berekende dat het financieringsvoordeel varieert maar over het algemeen groot is: uit een onderzoek onder 151 Europese banken bleek dat dit voordeel varieerde van 0,1% van het BBP van het thuisland van de desbetreffende bank in 2008 tot maar liefst 1,0% van het BBP in 2011. Dit financieringsvoordeel hangt trouwens af van de kredietwaardigheid van het thuisland. Dat is logisch omdat het vermogen een bankgigant te redden van de afgrond afhangt van de diepte van de zakken en het leenvermogen van land van vestiging. 

Dat betekent dat banken een inherent voordeel hebben om zo groot te worden dat ze door toezichthouders worden aangemerkt als systemically important of Too Big To Fail. Het financieringsvoordeel dat daarop volgt is niet alleen een verkapte staatssubsidie voor systeembanken, het leidt ook tot suboptimale allocaties van kapitaal. Tot overmaat van ramp zouden de grootste systeembanken in zwakke landen Too Big To Save kunnen zijn, wat betekent dat ze - hoe noodzakelijk ook - niet door hun eigen overheid gered zouden kunnen worden. 

Too Big To Fail belemmert innovatie en concurrentie

Een tweede ongewenst neveneffect is dat systeembanken die kunnen rekenen op overheidssteun niet of in mindere mate worden onderworpen aan marktdiscipline. Het feit dat de overheid klaar staat hen te redden vermindert de prikkel om te concurreren op kwaliteit en innovatie. Juist dat veiligheidsnet belemmert banken te investeren in nieuwe technologie waar klanten, consumenten en bedrijven, beter van worden. Als ze falen in een competitieve markt is zullen ze niet failliet gaan maar overeind worden gehouden door de publieke sector. De essentie van het kapitalisme is dat zwakkere spelers het veld moeten ruimen voor sterkere, een proces dat op korte termijn pijnlijk is maar op de lange termijn leidt tot de beste mogelijke dienstverlening tegen de laagste prijs. 

De regelgeving die volgde op het debacle van 2008 was erop gericht banken kleiner, minder complex en minder systeemrelevant te maken. Nu is de bankensector inderdaad niet zomaar een sector. Je kunt lacherig doen over Lloyd Blankfein’s uitspraak God’s work te doen maar ouderwetsche bankiers zijn noodzakelijk voor iedere moderne economie. Dat betekent ook dat de maatschappij een levensgroot belang heeft bij een gezonde bankensector. Als één of ander retailbedrijf ompleurt zal dat weinigen interesseren, de desbetreffende werknemers uitgezonderd. Als een bank die noodzakelijk is voor het ordentelijk functioneren van de reële economie te groot is om gered te worden is dat een heel ander verhaal. 

Reaguursels

Inloggen

Too big to fail is een misleidende term, je doet je denken dat ze dan te groot zijn om om te kunnen vallen maar het is meer dat ze te groot zijn dat een overheid het kan permitteren ze om te laten vallen want vallen kunnen ze zeker wel, met andere woorden; ze willen zo groot worden dat papa overheid moet ingrijpen wanneer ze te hard hun teen stoten

niemand specifiek | 12-06-18 | 09:06 | + 0 -

Ik dacht juist dat het de bedoeling was dat banken gingen concurreren met elkaar. Dit lijkt meer op kartelvorming.

Baron Clappique | 10-06-18 | 23:25 | 1 | + 6 -

Concurreren, wat een vies woord zeg.
We zijn bezig met de Bankenunie, hetgeen zoiets betekent dat alle concurrentie wordt uitgeschakeld, want we zijn allemaal gelijk en samen.
Om dat te bereiken inderdaad consolidatie, de overheid heeft de banken toch al volledig in hun zak, de 2008 crisis was ook al veroorzaakt door socialistische regels die banken dwong slechte klanten te accepteren. Dus waarom niet alles nog veel erger maken door iedereen te verplichten log en traag te worden?
Zodat de volgende crisis nog veel erger wordt zodat de ambtenaren zichzelf nog meer als redder kunnen opwerpen? Ik zou aanraden je geld alvast te evacueren.

Atlas Shruggs 10 | 11-06-18 | 12:20 | + 0 -

Een mooie Europese bank zou ik wel kunnen waarderen. Ik erger me rot aan de Nederlandse bankenmaffia met torenhoge tarieven zonder rendement...

* Il Principe * | 10-06-18 | 21:43 | 1 | + -2 -

Het betaalverkeer binnen de Eypozone is gratis, maar dat bedoel je niet zeker?

Poekieman | 10-06-18 | 22:00 | + -1 -

Tsja, hier in Boekieland fintechen ze er ook op los, maar dat kost niet veel, blijkbaar, want er is eenvoudigweg lang niet zoveel geld beschikbaar.

Betalen met je foontje - en per 'direkt' - van spullen/rekeningen en van foon naar foon kan hier bv al jaaaaaren.

Betaalverkeer is trouwens wel duur. Elke mobiele transactie kost een % of 2 a 0.15 (lager % bij hoger bedrag). En als je geld opneemt uit het mobiele circuit kost dat ook weet zoiets.

Poekieman | 10-06-18 | 20:08 | 3 | + 1 -

Ik zit als consument niet op al die fintech te wachten. De telefoons zijn me niet betrouwbaar genoeg, want ik sta nog steeds regelmatig met een lege accu. Daarnaast vind ik het ook ontzettend vervelend dat er geld op mijn telefoon staat. Dat is gewoon een verkapte extra bankrekening.
En dan die transactiekosten.... bah!

Tel Aziaat | 11-06-18 | 09:05 | + 2 -

In Boekieland is het doorgaans DE (enige) bankrekening, want 'echte' banken zijn duur en onhandig, en niet in the middle of nowhere.

Er kan trouwens max zo'n 2000 eypo op, geloof ik. En max transactie van zo'n 600 eypo/dag. Voor de meesten voldoende.

Poekieman | 11-06-18 | 10:07 | + 0 -

@ Poekieman | 11-06-18 | 10:07 | + 0 -
We kunnen dus stellen dat boekieland een verpauperde rotzooi is die steeds verder afglijd in de richting van een ontwikkelingsland?

Een max van eypo 2000 en 600 eypo per dag. Het lijkt me dat zelfs de gewone man daar met enige regelmaat tegenaan moet lopen.

Tel Aziaat | 11-06-18 | 16:36 | + 0 -

Wat een heerlijke banklogica weer: we moeten groot worden om te voorkomen dat we worden ingehaald door nieuwe bedrijven. Als banken die al honderden jaren bestaan overbodig worden gemaakt door bedrijven die pas 2 decennia bestaan dan komt dat niet door schaalgrootte, maar door een totaal gebrek aan marktdenken en ondernemersvaardigheden.

Coffee Party | 10-06-18 | 20:03 | + 25 -

Too big to fail wil zeggen dat ze wel de winsten pakken uit de samenleving maar de verliezen bij de samenleving parkeren.
Dat kan je een kleine zelfstandige niet uitleggen.
Wanneer gaan die banken weer iets doen voor de samenleving in plaats van andersom?

kloopindeslootjijook | 10-06-18 | 19:44 | + 30 -

"... Een fusie tussen UniCredit en het Franse Société Générale ..." Klinkt als een horrorscenario op zichzelf.

fail | 10-06-18 | 19:38 | + 4 -

Fintech heeft niet per definitie een grote schaal dus grote bank nodig.
Omdat de ECB bankroet Zuid-Europa moest redden over de rug van de spaarder moeten banken zo groot worden dat ze niet meer te redden zijn?
In Communistisch Europa is de hele economie kapot. Innovatie staat bijna op nul.
Daar helpt schaalvergroting niet tegen.

Als je geen businessmodel hebt, begin je een oligopolie.
Dat is gaande.

Raider Twix | 10-06-18 | 19:26 | + 5 -

Dat er per 50000 inwoners een bank is, is inderdaad een goede reden voor consolidatie.... van de flutbankjes met minder dan 50000 klanten, uiteraard, niet van de grote jongens. Ik vind het een heel goed argument in de verkeerde discussie.

Verder wens ik ZEB veel succes met hun klantenwerving, maar laten we dat a.u.b. niet verwarren met wetenschappelijk verantwoord onderzoek.

Huisregelneef_III | 10-06-18 | 19:24 | 2 | + 0 -

Het aantal klanten op zich is niet de maatstaf bij het bepalen of een bank een flutbank is of niet. Zo hebben wij in Nederland Bank ten Cate & Cie, deze bank heeft enkele duizenden klanten en is geen flutbank. Aan de andere kant is daar bijvoorbeeld de Rabobank, een flutbank met miljoenen klanten.

Rhenium | 11-06-18 | 02:18 | + 4 -

Rhenium :
De gevolgen worden al aangegeven en zijn overal te lezen
Grote banken, gezien deze tijd, graaien des te meer, en mogen hun fouten ook nog eens uitgummen met belastinggeld,
Daar komt bij dat "grotere"banken natuurlijk en alleen door je weet wel worden bestuurd. Iets met belangverstrengeling en monopolie of zo..
Geef mij dan maar flut bankjes, centaliseren, je ziet t overal... geen eigen gemeente, even pinnen moet je soms een paar kilometer voor fietsen.
Alle wordt op een kluitje gegooid, en wie verzorgt het bestuur ?

arealpatriot | 11-06-18 | 07:03 | + 4 -

Het grote probleem is dat bankiers niet genoeg worden betaald.
Humor mensen, voor te lachen.

orca | 10-06-18 | 18:58 | + 17 -

REAGEER OOK

Linktip: Energie vergelijken