Vier misverstanden over bankbuffers

Morgenochtend is het dan eindelijk zover: dan gaan de financiële woordvoerders van de Tweede Kamer in gesprek met een aantal experts en fanatici over de buffers van onze banken. Dan gaat het ongetwijfeld over de deal die de Europese ministers van Financiën en Economische Zaken afgelopen vrijdag sloten over strengere bankregels die toch niet veel strenger bleken te zijn. Het ging dan vooral om het akkoord over een verplichte leverage ratio (LR) - de verhouding tussen eigen vermogen en het balanstotaal van een bank - van 3%. Dat wil dus zeggen dat een bank dan elke uitstaande euro voor €0,03 financiert met bijvoorbeeld kapitaal van de aandeelhouders danwel ingehouden winst. Over al dat buffergeweld bestond nogal wat onduidelijkheid en vandaar deze extraspeciale voorbeschouwing op de hoorzitting met aandacht voor de misverstanden over bankbuffers. 

1. Eigen vermogen is een spaarpot die een bank kan aanspreken bij verliezen

Nope. Zoals een 'normaal' bedrijf ook ergens geld vandaan moet halen om haar activiteiten te financieren moeten banken dat ook, en dat heet in jargon ook wel 'funding'. Dat kan enerzijds met vreemd vermogen - schulden en deposito's - maar ook met eigen vermogen (voor het gemak dat aandelenkapitaal en die ingehouden winst). Pakken we er nu even een bankbalans bij voor de helderheid. Stel, een bank heeft geld uitgezet op de financiële markt, maar maakt verliezen wegens een schok op de markt zodat de waarde van het uitgezette geld ter linkerzijde daalt. Dat betekent dat ook de passiva-zijde moet inkrimpen en dan staat eigen vermogen als eerste in de rij om weggestreept te worden. Kortom, het gaat bij bankbuffers niet om een pot met geld die klaarstaat maar om hoeveel eigen vermogen er op de bankbalans staat om zo nodig weg te strepen.

2. Die verplichte leverage ratio van minimaal 3% is nieuw

Nee, om te zien wanneer die wel zijn intrede deed in de wereld kijken we even naar hoe al deze bancaire regulering nou precies tot stand komt. De eerste schakel in die keten is het Bazels comité, een club van de belangrijkste centrale bankiers en toezichthouders van de wereld die resideert in de toren van de Bank voor Internationale Betalingen - ofwel de centrale bank der centrale banken. Die komen met nieuwe regulering, en vervolgens is het aan de nationale - of in ons geval supranationale - wetgever om die in het wetboek te implementeren. Zo kwam het comité in 2010 als antwoord op de financiële crisis met het regelpakket Basel III, waarin het de leverage ratio introduceerde. Daarop kwam de club in december vorig jaar met een herziening van dat pakket, dat wij aanduiden als Basel IV. Daarin stelde het comité een verplichte leverage ratio van 3% voor met ingang van 2018. Dan door naar de tweede schakel, onze wetgever: de Europese Unie. Die kwam in 2013 met het wettenpakket CRD IV, waarmee Basel III in de Europese wet was gegoten. Maar dat gold nog niet voor die bindende 3% LR-eis. Het wetsvoorstel van de Europese Commissie om CRD IV aan te vullen doet dat wél en daar gaven de Europese ministers vrijdag hun fiat aan. Overigens ende tevens: Nederland deed eerst nog stoer met een LR-eis van 4%, maar het nieuwe kabinet volgt de EU-wetgeving en daarmee gaat de eis dus effectief omlaag.

3. Bankbuffers draaien allemaal om de leverage ratio

Was het maar zo. Zet u schrap voor een inkijkje in de wondere en complexe wereld van de bankregulering. De architecten uit Basel beschouwen de leverage ratio als een soort ondergrens voor buffers van een bank. Zij beschouwen de Common Equity Tier 1-ratio (CET1 of ook wel de kernkapitaalratio) als de belangrijkste kapitaalratio. Waar de leverage ratio het eigen vermogen simpelweg door het balanstotaal deelt, zit bij de kernkapitaalratio het totaal van alle risicogewogen activa van een bank in de noemer. Dat wil zeggen dat activa dan eerst op risico's gewogen worden - waarvoor ook weer regels zijn - en vervolgens pas in de formule gaan. Neem bijvoorbeeld een hypotheek met een risicoweging van 50%, die dan dus voor de helft meegaat in de berekening.

MAAR...

...daar komt nog wat regulering van de Europese toezichthouder bij, en die geldt wanneer een bank 'failing or likely to fail' is. Dan komt de bank onder de rok van het Single Resolution Mechanism - één van de onderdelen van de Bankenunie - die beslist of die blijft bestaan of geliquideerd gaat worden. De vraag is alleen: wie gaat dat betalen? Na de financiële crisis mocht de belastingbetaler nooit meer opdraaien voor het falen van een bank en vandaar kwam de EU in 2014 met de Banking Recovery and Resolution Directive (BRRD). Het belangrijkst daarvan om te onthouden is de term bail-in. Dat betekent dat niet alleen aandeelhouders dan voor de puinzooi moeten opdraaien, maar ook verstrekkers van leningen aan de bank. Tezamen moeten die bloeden voor een minimaal bedrag à 8% van de totale passiva van de bank. Pas daarna mag er aan het gemeenschappelijke potje van EU-banken gezeten worden. Om die bail-ins mogelijk te maken voegde Brussel de MREL-regels - ofwel minimumeisen aan vermogen dat klaarstaat om gebail-ind te worden - aan de BRRD toe. Dat is nog niet alles want wéér een andere vereniging van toezichthouders, de Financial Stability Board, kwam in 2015 met een extra buffer (TLAC, uitleg-pdf) voor systeembanken als ING. Ook die vindt u terug in het akkoord van de EU-ministers.

4. De hoogte van de ideale kapitaaleis is bekend

Tot zover het inkijkje in de wereld van de bankbuffers. Dit vormt slechts het begin van een eindeloze discussie (voorbeeld) tussen academici, economen, bankiers en andere experts in allerlei soorten en maten over hoe hoog de buffers dan precies moeten zijn - dan hebben we het met name over de leverage ratio en de CET1-ratio. De ene helft vindt dat de kapitaaleisen in elk geval omhoog moeten. De andere helft staat daar heel anders in en zegt bijvoorbeeld dat leverage ratio's van 20% onhaalbaar zijn en we ons meer moeten richten op de bail-in-maatregelen. Hoe het ook zij, die twee kapitaalratio's zijn in ieder geval aardig omhooggegaan bij Nederlandse banken sinds de crisis (zie grafieken hieronder uit de position paper van DNB), en daarom maakt DNB zich 'geen zorgen'. Met die noot sluiten wij deze stoomcursus af en kunnen we slechts zeggen: op naar de hoorzitting van morgen.

Reaguursels

Inloggen

Het is griezelig dat een bank zowel het betalingsverkeer voor partikulieren doet als ook voor bedrijven bankiert. Zo wordt geld van partikulieren ingezet bij risicovolle zakelijke transakties. Er pleit veel voor het betalingsverkeer los te maken van de rest, dus een opsplitsing van banken in 2 delen geheel los van elkaar. Zo ontstaan zaken/hypotheekbanken en betalingsverkeer-banken. Van de laatsten kunnen de kosten gedekt worden uit de tarieven voor bijv. internetbankieren. Het daar geparkeerde geld moet dan altijd in de bank blijven. Als de zakenbank faalt, hebben de gewone mensen daarvan dan geen last.

mickey99999 | 31-05-18 | 19:03 | + 0 -

Systeembbanken doen allemaal riskante dingen met ons spaargeld. Daar krijgen we als beloning 0,0% rendement op. Als het fout gaat, moeten we maar hopen dat de bail-in de boel redt. Zo niet, dan mag iedereen alsnog bloeden. Ik wil mijn geld gewoon bij een depositobank kunnen parkeren, met 100% dekking. Bij een bankrun krjjgt iedereen zijn geld en blijft er 0 euro over bij de bank.

Sum á Bitch | 31-05-18 | 07:55 | + 2 -

Lekker complex... De liberale simplist in mij heeft toch liever gewoon vrijheid voor banken, maar met consequenties als het misgaat.

Laat bankbestuurders uitbetalen in onverkoopbare aandelen, dan hebben ze een langetermijnbelang om de bank ook in de toekomst te laten renderen i.p.v. puur voor snelle riskante winst te gaan. Als de bank toch insolvent wordt wegens tegenslag en te weinig reserves om aan spaarders of schuldeisers te betalen, laat de Centrale Bank de boel overnemen en de bank schuldenvrij veilen aan de hoogste bieder. Aandeelhouders (inclusief de CEO's) verliezen hun aandelen, obligatiehouders krijgen alleen als er na veiling positief saldo overblijft.

Spaargeld wordt door de Centrale Bank voor 100% gegarandeerd, desnoods door printen van nieuw geld. Eventueel geprint geld wordt weer ingenomen en uit roulatie genomen of vernietigd met de opbrengst van de veiling. Komt er minder binnen dan is geprint, krijg je geldontwaarding\inflatie en dat is de "verzekeringspremie" die alle spaarders betalen om altijd hun geld terug te kunnen krijgen.

Wel graag alles met een eigen nationale munt per lidstaat zodat prudentere noordelijke spaarders en banken niet hoeven op te draaien voor het onverstandige leengedrag van de zuidelijke. Als iemand een betere oplossing heeft hoor ik het graag. Je kunt natuurlijk ook gewoon een bail-in doen van alle spaarders, of spaargeld omzetten in aandelen, maar dat ligt politiek en qua populariteit niet zo heel lekker geloof ik.

Wol | 30-05-18 | 11:06 | + 2 -

@ger1306 | 30-05-18 | 12:48: Mijn punt was dat enkel een beloning in onverkoopbare aandelen niet realistisch is. Een aanzienlijke beloning in aandelen met een flinke lock-up periode werkt wel. Hoewel ik de ophef bij de topman van NXP niet ben vergeten.

H. Caulfield | 30-05-18 | 18:53 | + 0 -

H. Caulfield | 30-05-18 | 11:11 | + 3

Het gaat niet alleen om de hypotheek maar ook om het feit dat mensen juist in een crisis als een gek gaan aflossen en niet consumeren, dat moet juist andersom.

www.youtube.com/channel/UCNqDkvdHWnnT...

js58 | 30-05-18 | 19:41 | + 0 -

H. Caulfield | 30-05-18 | 11:14 | + 1 -
Het dividend dat ze genereren door een langdurig goedlopend bedrijf te runnen, nam ik zomaar aan?

Maar goed, snap je punt, vooruit, laat een substantieel deel (minimaal 50% of zo) van hun inkomen uitkeren in onverkoopbare aandelen. Of dat ze hooguit X% per jaar ervan mogen verkopen, zodat ze een belang hebben tijdens hun directeurschap om een koers te varen die nog enige tijd na hun vertrek het bedrijf stabiel zal houden.

Je kunt er ook geheel vanaf zien natuurlijk, maar dan zal bij een faillissement de directie wegkomen met simpel ontslag (mits geen grove nalatigheid of wanbestuur bewezen kan worden), terwijl hun salarisschip dan in feite al binnen is en ze dus ook geen prikkel hebben om winst te maken zonder daarbij onverantwoorde risico's te nemen.

Wol | 30-05-18 | 21:17 | + 0 -
▼ 2 antwoorden verborgen

Uiteindelijk is het voor een (Nederlandse) bank vooral van belang welke risicoweging aan hypotheken wordt opgelegd. Als toezichthouders aan die knop gaaien draaien vliegen de miljarden je om de oren.

Seraphin | 29-05-18 | 22:45 | + 3 -

Vandaar de verstandige keuze om LTV en LTI te beperken. Zodoende wordt het risico dat die hypotheek niet wordt betaald vooraf beperkt.

H. Caulfield | 30-05-18 | 11:11 | + 3 -

REAGEER OOK

Linktip: Energie vergelijken