Economen ontdekken politieke voorkeur en emoties

Eureka! Economen zijn erachter gekomen dat mensen gevoelens, emoties, hopen en dromen hebben en die hun weerklank vinden in hoe ze tegen de economie aankijken. Wisten we bij Das Kapital natuurlijk al. Amerikaanse onderzoekers van Greenberg Research en Democracy Corps gingen naar Michigan om inwoners te vragen naar hun mening over de economie. (Hier het volledige onderzoek.) De Amerikaanse economie draait als een tierelier: een werkloosheid onder de vijf procent, er komen banen bij, de tien jaar durende bull market tuft nog steeds omhoog en Apple Inc kan het zich veroorloven voor honderd miljard dollar aan eigen aandelen in te kopen, meer dan het BBP van landen als Ecuador of Sudan.  

De mensen uit het onderzoek beaamden de kracht van de economie: 'ik merkte dat de economie verbeterde toen mensen zonder opleiding een degelijke baan konden krijgen,' zo merkte een zwarte vrouw uit de studie op. Anderen waren in gelijke mate optimistisch over de Amerikaanse economie en de arbeidsmarkt. Tegelijkertijd maakten veel mensen zich zorgen over de meer langetermijnperspectieven van de Amerikaanse economie. Amerikaanse lonen stijgen al een tijdje niet meer terwijl de kosten van basisbehoeftes zoals onderwijs en met name gezondheidszorg de pan uit rijzen. Over de aangekondigde belastingverlaging onder Trump zei iemand: 'Ik ben er nu dankbaar voor maar ik weet ook dat ik later de rekening gepresenteerd krijg.'

Rijkste staten minst positief over economie

Het frappante is dat dit economische sentiment een sterke correlatie heeft met de vraag of ‘jouw’ partij aan de macht is. In andere woorden: Trump-stemmers zijn een stuk positiever over dezelfde economie dan de anti-Trumpers. Ook in de Rust Belt, waar Trump-kiezers weinig positiefs te verwachten hebben van importtarieven, automatisering, en hogere olieprijzen.  

Als je kijkt naar het economisch vertrouwen per staat (Gallup) zie je dat het niet de rijke, dichtbevolkte staten aan de Oost- en Westkust van de Verenigde Staten zijn maar juist Wyoming, North Dakota en Utah die het lijstje aanvoeren. Linkse bastions als Californië en het Noord-Oosten scoren lager. Minnesota en New Hampshire zijn de enige staten in de top dertien die in 2016 voor Clinton hebben gestemd. 

Staten die het hards geraakt worden door importtarieven en de minste winst hebben van Trump's belastingverlaging waren in 2017 het positiefst over de economie

Trumpstemmers ondanks langere koopkracht positief

Een jaar eerder was het beeld nog omgekeerd: staten die Democratisch stemmen hadden meer vertrouwen dan Republikeinse (hier dezelfde peiling van Gallup een jaar eerder) terwijl de economie niet wezenlijk veranderde in een jaar tijd. Maar goed, toen was Obama nog president en was iedereen ervan overtuigd dat Clinton ging winnen.  

Peter Atwater onderzoekt bij Financial Insyghts de correlatie tussen vertrouwen in de economie en ‘mood’, het nationale humeur. Tegen FT zei hij dat deze peiling van Gallup niet zozeer een weerspiegeling is van vertrouwen in de economie als wel van de ‘tribal mood,’ het humeur van de politieke clan. Met andere woorden: Trump-kiezers zijn positiever over de economie omdat Trump president is. Het interesseert ze kennelijk minder dat Trump’s beleid waarschijnlijk hun koopkracht ondermijnt en de langetermijnperspectieven minder rooskleurig zijn. 

Oost-Nederland meest positief

Zou dit in Nederland ook het geval zijn? Helaas heeft het CBS dergelijke vertrouwenscijfers niet altijd per provincie en waren de laatst beschikbare cijfers voor het eerste kwartaal van 2017. Een andere complicerende factor in deze vergelijking is het verschil tussen ons representatieve kiessysteem en het ‘winner-takes-all’ systeem in de VS. Wij kiezen onze premier niet direct en ook na een verkiezingsoverwinning komt een partij niet per se in de coalitie. 

Volgens de meeste recente cijfers was een jaar geleden, ongeveer ten tijde van de verkiezingen, het vertrouwen in de economie het hoogst in Oost-Nederland, Gelderland en Overijssel dus. Limburgers hadden het minst vertrouwen in de economie (doch een stuk meer dan in 2016) en ook Noord-Brabant scoorde onder het landelijk gemiddelde. 

Laten we desalniettemin kijken naar de uitslagen van de Tweede Kamerverkiezingen in maart 2017: 

Uitslag Tweede Kamerverkiezingen laat geen sterk verband zien met vertrouwen in economie

Geen sterke correlatie

De correlatie is hier niet zo sterk dat je kunt spreken van een vergelijkbaar effect in Nederland. Tuurlijk: Oost-Nederland stemde op de VVD en het CDA, maar onderscheidt zich daarmee niet van de rest van Nederland. Wel is het zo dat Limburg, de provincie met het laagste vertrouwen in de economie, bovengemiddeld op de PVV stemde. Maar ja, het is dan ook de heimat van Geert Wilders. Noord-Nederland met al zijn krimpgemeenten had ongeveer hetzelfde vertrouwen in de economie als VVD-bolwerk Noord-Brabant en had de meeste SP-stemmers. 

Volgens deze - toch bescheiden cijfers - lijkt het er niet op dat dezelfde Amerikaanse dynamiek waar Atwater van Financial Insyghts over rept ook van toepassing is op Nederland. Je kunt beredeneren dat dat goed nieuws is: óf wij nuchtere Nederlanders hebben geen gevoelens, emoties, hopen en dromen en beoordelen de economie zoals die feitelijk is en niet op basis van wie in het Torentje zit. Óf de Nederlandse politieke cultuur is (nog) niet zo verziekt en gepolariseerd is als de Amerikaanse. 

Reaguursels

Inloggen

Het politieke klimaat in Nederland is niet alleen minder verhard en verziekt dan in de VS, het is ook meer versplinterd. Kijk bijvoorbeeld naar de gemeente Vlagtwedde, in zuidoost Groningen. PVV was daar in 2017 de grootste partij, maar wat zegt dat als je bedenkt dat ze nog geen 20% van de uitgebrachte stemmen kregen, zo'n twee procentpunt meer dan SP en CDA?

De enige die beweert dat er in Nederland een "tweedeling" is op welk gebeid dan ook, dat zijn de linkse partijen, en dan vooral omdat het in hun politieke visie past, niet omdat ze het echt geloven. In werkelijkheid is er een versplintering op alle fronten; politiek, religieus, economisch etc. Die versplintering is volgens mij niet erg, integendeel. Maar het betekent wel dat je geen vergaande conclusies kunt trekken uit wie waar de grootste partij is, wat in veel gebieden in de VS wel kan.

Huisregelneef_III | 27-05-18 | 18:45 | + 1 -

@Henk1955
We hebben de op 3 na duurste zorg in de EU, hbo'ers die alleen afgestudeerd WW kunnen aanvragen en de meeste (voedsel)banken ooit..
We hebben het sinds de jaren 60 niet zo slecht gehad.

Raider Twix | 27-05-18 | 16:38 | + 0 -

@bytemaster. Wie bepaald dat? Wat zijn de Parameters? we zijn het beste land, hebben de beste gezondheidzorg, het beste onderwijs, we zijn het gelukkigst. Pruts onderzoeken. Wat een kul ! Nationalistische, zelfvoldane, ambitieloze onzin die Maar wat graag gegeten wordt. Dat zegt iets over de ambitie van nederland.

Henk1955 | 27-05-18 | 11:39 | + 0 -

Bytemaster | 26-05-18 | 20:58
Dat is idd het standaard argument van linksmenschen om hun linkse hobbies mee te legitimeren: We Hebben Het Toch Zo Goed In Nederland.
Ik weet het niet. Ik kan niet in Onze Portemonnaie kijken, zoals u dat klaarblijkelijk wel kunt.
Dus ik beperk mij maar tot mijzelf en mijn eigen omgeving.

jemagookniksmeer | 26-05-18 | 21:57 | + 4 -

Appels en Peren, staat F.L. soms voor Fuck cijfers, ik ben Links?
Als je een goede vergelijking willen maken, dan had je eerst ‘links’ en ‘rechts’ bij elkaar op moeten tellen en dan het district in moeten vullen met blauw of rood...
In dit kaartje kan VVD de grootste partij zij en toch de meerderheid links hebben gestemt...

ZwarteDag | 26-05-18 | 21:33 | + -1 -

Zeker linksen, die die gekleurde NL pica gemaakt hebben, want FvD bruin...

Poekieman | 26-05-18 | 20:26 | + -1 -

In Nederland is het zo dat eerst de banken en de belastingdienst te vreten krijgen uit de door werkend Nederland bijeen verdiende ruif. Als er nog wat over is, wordt dat de groep die het allemaal op moet brengen toegeschoven.
De belastingcenten verdwijnen richting Den Haag en de rente gaat naar Amsterdam.
West Nederland dus.
Niet zo gek dus dat men in Oost Nederland wat minder vertrouwen heeft; zij krijgen als laatste te eten.

jemagookniksmeer | 26-05-18 | 20:23 | 3 | + 1 -

Wat een gezeur. We zijn wereldwijd het beste land om in te wonen, samen met een land als Denemarken. Doen alsof je hier op een houtje moet bijten is een klap in het gezicht van de 7 miljard anderen op aarde, die het stuk voor stuk slechter hebben. Ja, Nederland zou het nog veel beter kunnen doen, maar we hebben weinig te klagen.

Bytemaster | 26-05-18 | 20:58 | + -13 -

@Bytemaster | 26-05-18 | 20:58
Het heeft totaal geen zin om een vergelijking met de rest van de wereld te maken; sterker nog: rot op met je standaard linkse retoriek dat we niet mogen klagen omdat anderen het nog kutter hebben (da's hun eigen schuld btw).
De vergelijking gaat tussen hoe (goed) we het hier hebben en hoeveel beter we het zouden hebben als onze overheid de belastingcenten eens doelmatig zou inzetten ipv. over de balk te gooien. Hoeveel beter we het zouden hebben als we niet (één van) de pinautomaat van de wereld zouden zijn. Hoeveel beter we het zouden hebben als we mensen binnen halen die iets komen toevoegen ipv honderdduizenden (zo niet miljoenen) die slechts komen halen.
Dus ja. het staat iedere belastingbetaler vrij om te kankeren. Het is niet slechts hun recht, het is hun plicht; stel je voor wat voor bende de overheid er van zou maken als er niemand klaagt... In geschrift op DK of met rood potlood.

CaesarSalad | 26-05-18 | 22:26 | + 16 -

" stel je voor wat voor bende de overheid er van zou maken als er niemand klaagt"
Daar hoef ik me niet voor te stellen. Sinds kranten geen abonnementen meer verkopen en uitgeleverd zijn aan reclameopbrengsten van grote multinationals en hun belangen. Is er geen enkele instantie meer die het politiek ter verantwoording roept, mensen daarover informeert en daarmee mobiliseert. Nu hoef je alleen maar naar Den Haag te kijken om te zien hoe een corrupt, decadent en arrogant zooitje het is geworden.

kruz | 27-05-18 | 11:41 | + 3 -

En F.L., toch nog even achter de typemachine na het watergeven van de komkommerplantjes?

Raider Twix | 26-05-18 | 19:30 | + 0 -

REAGEER OOK

Linktip: Energie vergelijken