Lijstje! De 9 grootste meevallers van 2017 (en een paar tegenvallers)

Er kwam in 2017 €271,3 miljard binnen en er ging €262,2 miljard uit. Geen wonder dat de financiën van de overheid prima de luxe in orde zijn. Het begrotingsoverschot eindigde op een strakke 1,1% en de staatsschuld sloot op €416 miljard. Dat is flink minder dan de verwachte €440 miljard die eind september 2016 werd opgetekend in de Miljoenennota 2017. Die daling van €24 miljard hebben we te danken aan €10,7 miljard hogere premie- en belastinginkomsten dan geraamd, de opbrengst van de verkoop van delen van ABN en geheel ASR, minder tekorten bij lagere overheden en een EU die eindelijk terugstort. In de Miljoenennota 2017 voorspelde Financiën nog een bbp van €709 miljard. Dat blijkt uitgekomen te zijn op €733 miljard, waarmee de staatsschuldquote op 56,7% staat. Dus dan weet u: 'Nederland is na tien jaar de klap van de crisis te boven' en dat zegt ook minfin Wopke Hoekstra in het Financieel Jaarverslag van het Rijk 2017, het verslag met alle definitieve overheidsinkomsten- en uitgaven. Daar plukken wij de negen grootste begrotingsmeevallers van 2017 uit. De tegenvallers hebben we weggemoffeld aan het einde van dit lijstje, net boven de disclaimer.

1. Meer inkomsten- en loonbelasting. De directeur rekent af (4,1 miljard)

U werkte meer en meer van u werkten. Dus meer loonbelasting, meer premies volksverzekeringen, meer premies voor de werknemersverzekeringen. Zzp'ers betaalden meer inkomstenbelasting en u kon minder hypotheekrente aftrekken wegens Draghi zijn lage hypotheekrente. Maar vlak de directeur-grootaandeelhouder (dga) niet uit! En dan hebben we het over het pensioen van de mensen met een bv. Bij meer dan 100.000 bv's stond ooit op aanraden van de accountant een fiscale pensioenvoorziening op de balans. Maar toen de rente zakte, kwam 100.000+ bv's in de problemen. Dus mocht de dga, die als mkb'er de ruggengraat van de Nederlandse economie vormt, met een gunstige fiscale afkoopregeling de knellende pensioenvoorziening wegjorissen. Deed iedereen massaal en hadden we niet verwacht (plus uitleg). Begroot was €2,1 miljard aan inkomsten, binnen kwam €3,3 miljard, ofwel €1,1 miljard in de pocket met dank aan de dga.

2. Eindelijk geld terug van de EU (€3,2 miljard)

'De totale afdrachten van Nederland in 2017 bedroegen netto 6,4 miljard euro uit de reguliere afdrachten, inclusief de vergoeding voor de inning van de douanerechten. Daarnaast ontving Nederland in 2017 eenmalig 3,2 miljard euro door de aanname van het Eigenmiddelenbesluit (EMB) in 2016'. Feest voor de schatkist, maar voor de uitgaven buiten het uitgavenkader van de overheid uiteraard minder fijn. Dat verslechterde hierdoor met €2,6 miljard omdat dit bedrag begrotingstechnisch moet worden toegeschreven aan 2014-2016. Gelukkig blijven de uitgaven onder de kaders door deze terugbetaling onaangetast.

3. Meer winst, minder verliesverrekening en bedrijven betalen (€3 miljard)

'De endogene ontvangsten uit de vennootschapsbelasting (vpb) zijn 3 miljard euro hoger uitgevallen dan in de Miljoenennota 2017 geraamd werd. Dat hing samen met hogere bedrijfswinsten in 2017. Zo was de brutowinst van niet-financiële bedrijven in 2017 21,5 miljard euro hoger dan in 2016'. Maar let op! 'De helft van deze winsttoename valt toe te schrijven aan buitenlandse dochters en daardoor, door de deelnemingsvrijstelling, niet belast met vpb in Nederland'. En ook: 'In 2017 werden vermoedelijk minder verliezen uit het verleden verrekend dan waar eerder van uitgegaan werd. Ook dat leidt tot hogere vpb-ontvangsten'.

4. Kopen, kopen, kopen. Dus meer btw (€2 miljard)

Zonder commentaar: 'De endogene ontvangsten uit de omzetbelasting (btw) waren in 2017 2,0 miljard euro hoger dan geraamd in de Miljoenennota 2017. Dat kwam ten eerste doordat Nederlanders meer consumeerden. Ten tweede stegen de investeringen in woningen meer in waarde dan eerder geraamd. Bij de aankoop van een nieuwbouwwoning is namelijk btw verschuldigd en geen overdrachtsbelasting'.

5. Minder mensen werkloos (€466 miljoen)

U werkt meer en meer van u werken. En dat loont (voor iedereen, behalve de werkmans). 'Ten opzichte van Miljoenennota 2017 gaf de overheid 0,8 miljard euro minder uit aan sociale zaken en arbeidsmarkt dan verwacht. Dit komt vooral doordat de werkloosheidsuitgaven 0,5 miljard euro lager waren dan begroot; er was minder werkloosheid dan bij Miljoenennota 2017 werd gedacht'.

6. Ssst. Meevaller dividendbelasting (€400 miljoen)

Dat is niet de bedoeling, natuurlijk. Nu wordt het nog lastiger om voor afschaffing te pleiten. 'De hogere winsten (zie boven, red.) vertaalden zich in een hogere uitkering van dividenden, waardoor de dividendbelasting 0,4 miljard euro hoger is uitgekomen. Zo keerden niet-financiële bedrijven in 2017 4,9 miljard euro meer uit aan dividend ten opzichte van 2016'. Ah wacht. Hoeveel van die €400 miljoen weer moet worden verrekend met binnenlandse en buitenlandse belastingplichtigen weten we niet. Ondertussen draait Willem Treub, u ziet hem  ter rechterzijde in de poll terug als volstrekt onterechte verliezer (want de man zag vaker vrouwen dan guldens), zich om in zijn graf.

7. Snelle auto's leveren meer bpm op (€400 miljoen)

Onze buren van autobahn.eu zien we elke maand in dikkere auto's rijden. Leuk voor petrolheads, leuk voor de schatkist, alleen de ijsbeer: 'Het aantal nieuwe auto’s lag in 2017 hoger dan was geraamd. Daarnaast lag de CO2-uitstoot van de nieuwe auto’s vorig jaar gemiddeld op een hoger niveau dan gedacht, waardoor kopers gemiddeld een hoger bpm-bedrag per auto afdroegen'

8. Meer oude mensen dood, dus minder AOW (€171 miljoen)

Statistiek die lullig uitpakt voor het individu, maar staatsbreed goed is voor een achtste plek: 'In 2017 werd 171 miljoen euro minder aan de Algemene Ouderdomswet (AOW) uitgegeven. Dat komt vooral doordat het aantal AOW’ers, de uitgaven aan de partnertoeslag en het percentage alleenstaanden (die recht hebben op een hogere AOW-uitkering) lager uitviel dan verwacht. Het lagere aantal AOW’ers hangt samen met hogere sterfte dan waar de CBS-bevolkingsprognose van uitging'. 

9. Minder (!) uitgaven bij de Belastingdienst (€134 mio)

Lest best of zoiets, maar zeker onverwacht: 'Voor de Minister van Financiën vielen de uitgaven aan de Belastingdienst vorig jaar 134 miljoen euro lager uit dan geraamd. De belangrijkste reden is dat de Belastingdienst minder mensen heeft aangenomen, minder extern personeel heeft ingehuurd en minder uitgaf aan ICT'.

10. Ja, er zijn ook tegenvallers

In het kader van een stukje evenwichtige overheidsvoorlichting krijgt u van ons natuurlijk ook de tegenvallers: zorgverzekeraars bleken een extra bonnetje in te dienen van €1,6 miljard, voor ambtenaren moest de overheid €341 miljoen meer pensioenpremie aftikken, erf- en schenkbelasting leverde als gevolg van wat belastingdienstprobleempjes €300 mio minder op, asielzoekers buiten de deur houden kostte €208 miljoen extra, er kwam €134 minder binnen aan boetes en pluk-ze-opbrengsten, meer mensen werden arbeidsongeschikt, vermoedelijk wegens de hogere pensioenleeftijd (+€131 mio) en een toename van scholieren studenten aan het mbo zorgde voor een tegenvaller van €121 miljoen.

Disclaimer: hoofdpijn van de begroting

Het Rijk heeft opdracht van de Algemene Rekenkamer gekregen om iets transparanter te communiceren over de wijze van boekhouden. Hebben ze geprobeerd, wij kregen hoofdpijn. Dus vandaar onze disclaimer: meevallers in het kader van onderuitputting (potjes die niet op zijn gemaakt, bijv. €305 mio door Defensie wegens onder meer de late oplevering van de JSF), prijsbijstellingen in het kader van meer inflatie, kasschuiven (iets van jaar 2016 schuiven naar 2017 en via wat onderuitputting door naar 2018) en conversies in het kader van Design, Build, Finance and Maintain-contract (wanneer boek je de kosten van een snelweg) plus eerder gemelde meevallers in de zorg (€700 mio wegens onder meer goedkopere medicijnen wegens een lager Brits pond) zijn op de EU-nabetaling na achterwege gelaten.

Reaguursels

Inloggen

We zijn een rijk land.

Klapband1408 | 17-05-18 | 12:00 | + 2 -

Mmm toen ik de groeicijfers zag van de economie. Voor zover dat wat betekent. Kwam die alleen uit 2 zaken. Stijging in uitgaven aan eten en de woningsector. De rest zakte.
Dat lijkt me nou niet helemaal een goed plaatje. De huizenmarkt was alleen in de lift omdat de politiek daar sterk op ingezet heeft door met allemaal vrijstellingen en maatregelen verkopen naar voren te halen. Waardoor er nu een leegte aankomt.
En voedsel, tja daar kunnen mensen bijna niet op bekostigen. Althans door stijgende prijzen koopt men minder voedsel. 8% stijging in prijs heeft maar 6% meer omzet op gehaald. Eten wordt dus te duur voor mensen.
Dat zijn beide niet goede indicaties voor de lange termijn toekomst van Nederland.
Het blijft mij verbazen hoe onze overheid fungeert vanuit de perspectief van een multinational en niet die van de burger. Een gezonde burger is een gezonde economie. Maar het enige wat ze aan het doen zijn, is die uithollen. Beetje als de gans met de gouden eieren slachten...

kruz | 17-05-18 | 09:57 | + 1 -

Over 3 weken (of 2 maanden, at random) uit Brussel een naheffing van 10 miljard...

Brofist | 17-05-18 | 09:11 | + 2 -

Rijk rijker, armen armer...

wilderst | 16-05-18 | 20:51 | + -5 -

keurig overgetiept van het staatssjoernaal.
*kots*

Dario.Maggi | 16-05-18 | 20:48 | + -2 -

Nou, dan kan de BTW ook weer omlaag, want die moest met alle geweld omhoog vanwege 'de crisis'.
Offff.... Kwartje van Kok versie 2.0?

EefjeWentelteefje | 16-05-18 | 19:53 | + 17 -

@aapje123.

Theoretisch gezien zijn er genoeg projecten die een hoger rendement bieden dan 1,5%. Maarrrr:
A. Je weet niet of de rente laag blijft. In het verleden is de rente altijd vele malen hoger geweest. Je kunt beter niet gokken met geld dat je niet hebt.
B. Het leeuwendeel van ons geld wordt uitgegeven aan zorg en sociale zekerheid. In de praktijk zullen vooral die kosten vermoedelijk oplopen als je geen focus legt op de staatschuld. Dat is geen investeren maar geld uitgeven. Wel belangrijk om Amerikaanse toestanden te voorkomen maar het levert weinig geld op. We hebben alle gasbaten ook grotendeels weten te verbranden.

argumentumadpopulum | 17-05-18 | 09:58 | + 0 -

Dit dus. Gooi die BTW omlaag en zie de consumptie nog meer stijgen.

Janisstoppen | 17-05-18 | 15:37 | + 0 -

@argumentumadpopulum
Die rente blijft laag. De ECB kan zich het namelijk niet veroorloven om landen zoals Italië en Frankrijk de Euro op te blazen. En wordt de Euro wel opgeblazen dan is dat misschien voor een sterke economie zoals Nederland en Duitsland niet erg om met een nieuwe munt de oude schulden in de ingestorte Euro's af te betalen.
Ja, dat is een beetje gokken. Wat 100% zeker is onze handtekening onder het klimaatakkoord van Parijs. Dat gaat miljarden kosten; dus play safe en geniet nu van het gratis geld en pot alles wat je overhebt op voor dit.

Aapje133 | 17-05-18 | 16:10 | + 0 -
▼ 4 antwoorden verborgen

Crisis te boven, mooi!
Kan de rente weer naar een natuurlijke stand, toch?

Harry Turtle | 16-05-18 | 19:52 | + 4 -

Nee, want dan dondert de boel meteen in elkaar.

Aapje133 | 16-05-18 | 21:22 | + 3 -

Dus na 10 jaar zijn we weer boven jan. Mooi

Dat duurde vroeger toch niet zo lang, of wel?! Het is nu juichen, maar het vet op de botten met de volgende crisis coming up is te beperkt. Die moet nog een jaar of 10 wegblijven anders wordt het monetaire beleid van Draghi geen redding maar funest voor de EU. Hij print nog steeds en het is eigenlijk absurd te noemen dat nu de inflatie nog immer minimaal is en het 10 jaar heeft geduurd voordat we boven jan zijn. Negatieve rente wordt nog booming als volgend jaar toch de rente niet omhoog kan vanwege de nieuwe crisis ondanks alles.

We zullen zien...

Tsaaah | 16-05-18 | 19:42 | + 10 -

'Nederland is na tien jaar de klap van de crisis te boven'

Dankzij de lastenverzwaringen van Rutte 1 en 2 heeft het inderdaad zo lang geduurd. Rutte verkocht het wel als als bezuinigingen, maar in feite waren het lastenverzwaringen om allerlei linkse hobby's te sparen. Beetje jammer dat de volgende crisis alweer om de hoek staat. Gaat nog wat worden met de weggevallen gasbaten en een defensiebudget dat verdubbeld moet worden. En ondertussen staat er elke dag 500 km file, aangezien men in de crisisjaren heeft nagelaten de wegen flink te verbreden. Dat was nog eens een mooi werkgelegenheidsproject geweest. En dat terwijl er toch zoveel wegenbelastingen en accijnzen betaald worden. Waar gaat dat geld allemaal heen?

JackRyan | 16-05-18 | 19:19 | + 15 -

klopt helemaal; wat we nu graag zouden zien is dat deze meevallers teruggeven worden aan de brave belastingbetaler. En als dat geen meerderheid krijgt op z'n minst de staatschuld er mee omlaag brengen om een betere buffer te hebben voor moeilijkere tijden. Iets zegt me dat dit allemaal niet gaat gebeuren omdat politici (van links tot rechts) in no time nieuwe bestemmingen voor deze meevallers weten te bedenken :-(

sosnl | 16-05-18 | 19:45 | + 7 -

Bijzonder om te horen dat eindelijk nu een beetje door begint te dringen/mainstream begint te worden dat de politiek een double-dip heeft veroorzaakt ipv NL door de crisis heen te loodsen.
Laat dat eens goed doordringen alvorens met oplossingen te komen.

omgponies | 16-05-18 | 20:14 | + 8 -

Die tegenvallers konden eerst nog met de gasbaten worden vereffend, waar zijn die op de kaart gebleven?

Bill Cosby | 16-05-18 | 19:06 | + 3 -

Dit gaat om 2017 hè. Toen heeft het rijk nog gasbaten ontvangen van 2,4 miljard euro ontvangen.

Aapje133 | 16-05-18 | 21:25 | + 2 -

REAGEER OOK