Economische voorspoed bezorgt bouwbranche alleen maar ellende

Met je hoogconjunctuur
Met je hoogconjunctuur

Gaat de economie eindelijk als een tierelier, is het wéér niet goed. Uit de bouwbranche bereiken ons verontrustende berichten. Bouwprojecten gaan niet door omdat er simpelweg te weinig handjes zijn om al het werk te doen. In Amsterdam-Noord liggen grote woningbouwprojecten plat omdat de kosten gierend uit de klauwen dreigen te escaleren. Het Parool spreekt van een bouwinfarct. Cobouw waarschuwt dat er nog veel meer ellende aan zit te komen. Bouwbedrijven die getekend hebben voor bouwklussen in de crisistijd, kunnen nu hun verplichtingen niet meer nakomen omdat personeel en materiaal niet te betalen zijn. Dat heeft al een groot bouwbedrijf de kop gekost.  Het oenige is dat we intussen wel met een flink tekort aan woningen zitten. We lopen nu al 200.000 woningen achter op wat er gebouwd zou moeten worden. Het is zelfs zo erg dat mensen die stress van de zoektocht naar een huis niet meer trekken, op de sofa bij een psycholoog belanden. Had dat nou niet anders gekund? Het lijkt er wel op. De belangrijkste problemen op een rij. 

1. De overheid investeerde te weinig tijdens de crisis

In tijden van economische crisis wilde de overheid vroeger nog wel eens op oud-Keynesiaanse wijze de portemonnee trekken voor flinke investeringen in grote bouwprojecten. Maar tegenwoordig is de trend dat de overheid wel wil investeren daar waar de markt faalt, maar die anticyclische investeringen moeten dan wel wat opleveren. Dan houden we het allemaal een beetje kostenneutraal, nietwaar? De afgelopen jaren waren verschillende overheidslagen vooral druk met het oprichten van allerlei revolverende fondsen. Daaruit wordt geïnvesteerd in allerlei hippige start-ups, maar niet in rechttoe rechtaan huizen uit de grond stampen. En nu de crisis voorbij is legt de overheid doodleuk de rekening voor het douceurtje aan het grootbedrijf dat afschaffing dividendbelasting heet doodleuk bij de bouwbranche neer.

2. Tekort aan personeel, dure bouwmaterialen

Door dat gebrek aan investeringen in crisistijd was er geen werk meer voor bouwvakkers. Personeel werd ontslagen, ging wat anders doen, met als gevolg dat er nu grote tekorten zijn.  De overgebleven zzp’ers in de bouw kunnen nu hun tarieven flink opschroeven, wat de kosten opdrijft. Hetzelfde geldt voor firma’s die bouwmaterialen leveren. Nu de vraag groot is, schroeven zij ook de prijzen op. Et voilà, een gemiddeld bouwproject is plots schier onbetaalbaar. Dan zou je er nog voor kunnen kiezen om bouwers uit het buitenland te halen, maar dat vindt de branche ook maar eng. Hoge kosten voor bouwmaterialen en personeel is ook weer problematisch voor projecten waar de overheid wél met veel belastinggeld in zit. Neem ons favoriete prestigeproject Feyenoord City. Daarover wordt gefluisterd dat er - doordat de bouwkosten flink hoger gaan uitvallen - bovenop de €135 miljoen die de gemeente Rotterdam er al in steekt, nog veel meer publiek geld bijgepast moet gaan worden.  

Dure grond door speculatie

En dan zitten we met nog een groot probleem qua grondprijzen. Zie ook het plaatje hierboven. Die liggen vergeleken met 10 jaar geleden 23% hoger.  Bij Architectenweb lezen we dat het in Amsterdam tegenwoordig niet ongebruikelijk is dat bouwers een bod moeten doen op gemeentegrond. Dat is in de huidige markt natuurlijk vragen om speculanten die flink in de buidel tasten voor de grond, om er vervolgens een paar bordkartonnen konijnenhokken voor ettelijke tonnen per stuk in de verkoop te doen. Moet je dat willen?  Daarnaast geven gemeenten te weinig bouwgrond vrij. Dat heeft er weer mee te maken dat ook gemeenten zwaar hebben bezuinigd op ambtenaren die zich bezighouden met woningbouw. En daarnaast blijft het uitgeven van grond natuurlijk een prettige verdienste voor gemeenten. Dus veel animo om op grote schaal goedkope bouwgrond vrij te geven is er in gemeenteland niet. Volgens bouwers moeten er keuzes worden gemaakt. Meer grond voor huizen, minder geld naar megalomane projecten. 

Minder gratis geld

De oplossing? Wij zeggen: grondprijzen naar beneden. Dan blijft er meer geld over om bouwvakkers te betalen, en komt het geld dat kopers voor hun nieuwe huizen betalen terecht daar waar het hoort: in de portemonnee van de hard werkende timmerman - aka de reële economie. Bijkomend voordeel: de overheid heeft dan minder “gratis geld” uit zoiets speculatiefs als grondverkopen. Opbrengsten die anders toch maar zouden worden uitgegeven aan prestigeprojecten à la Feyenoord City. 

Reaguursels

Inloggen

Goed stuk. Wederom het falen van de overheid. Tijdens de crisis hadden ze moeten blijven investeren. Een crisis is nooit voor eeuwig, ook al voelt het zo. Daarnaast had de overheid zo goed als gratis geld met die rente. Maar blijf vooral op de vvd stemmen mensen.

Janisstoppen | 07-05-18 | 06:22 | + 2 -

Dit zijn de problemen:

Verdragen Brussel interne markt (voor je eigen bevolking bouwen mag niet)

Flexibilisering stimuleert korte-termijn-denken

Deel van de bouweconomie verwoest door kredietcrisis en omscholing bouwvakkers

Weinig grond, overvloedig aanbod kapitaal beleggers (privaat en commercieel)
In Oost-bloklanden gaat het ook economisch beter en vergrijzing.

Geen causaal verband meer tussen productiviteit met of zonder risico enerzijds en besteedbaar inkomen anderzijds. Bouwvakker geen zwaar beroep

Ontbreken van stimulans voor kiezen van beroep voor werken met je handen en machines (austerity overheid)

Meer eigen vermogen nodig voor een huis (65+ zit er gemiddeld warmpjes bij)

Aantal een-persoons-huishoudens neemt fors toe.

Immigratie

js58 | 06-05-18 | 18:53 | + 1 -

Vraag nu als zzp timmerman 200 euro bruto per uur. Mijn broer, loodgieter, vraagt 300 euro bruto. In 2009, was ik in vaste dienst, ontving ik 19,73 bruto per uur. Maar ik was te duur.

thekolere | 06-05-18 | 15:14 | + 4 -

Ik gun het je van harte.
Heb soortgelijke ervaring.

Gele Beer | 06-05-18 | 17:35 | + 0 -

Ik gun het je van harte, maar ik geloof er geen zak van.

Dutch_Holland | 06-05-18 | 17:59 | + 16 -

Ach kom nou. Het hoogste tarief voor een zzp-timmerman is 45 à 50 euro per uur.

mona | 06-05-18 | 20:19 | + 13 -

Dus als ik het goed begrijp is de lont voor de volgende crisis al aangestoken?

thekolere | 06-05-18 | 15:07 | + 18 -

Het probleem is dat in vele gemeenten de gemeente zowel monopolist is op de gronduitgifte als op de vergunningen is. Dan kan het nooit gezond worden.

Haberdoebas | 06-05-18 | 14:47 | + 7 -

De prijs voor nieuwbouw in Amsterdam stijgt als een malle. Nog veel sterker dan voor bestaande woningen. Een project met rijtjeswoningen in de Bijlmer ex afkoop erfpacht deed eind 2016 nog 175.000 von, precies dezelfde woning op een minder gunstig gelegen stuk in het project doet nu 275.000. Ruim 50% duurder in een krappe anderhalf jaar tijd. Het enige dat gelijk is gebleven in prijs is de erfpacht afkoop/canon. Ook het meerwerk is duurder geworden. Het moet toch ergens van betaalt worden allemaal.

Klapband1408 | 06-05-18 | 14:39 | + 1 -

In die tabel zijn de grondprijzen in Friesland toch nog lager? (206 i.p.v. 216 voor Drenthe) of mis ik iets? Ik verwacht de grootste problemen bij de sociale woningbouw. In veel gevallen is er niet voldaan aan de norm, maar is er geld in een potje gestopt om bij een toekomstig project te voldoen aan de norm. De bedragen waren al te laag, maar met stijgende prijzen helemaal.

B&W | 06-05-18 | 13:31 | + 2 -

Het probleem is natuurlijk ook veroorzaakt door "experts" die sinds medio jaren 70 al krijsen dat alles minder wordt en de bevolking afneemt, terwijl daar nog steeds geen enkel bewijs voor is; de economie en de bevolking blijven beide groeien. Sterker nog, doordat huishoudens steeds kleiner geworden zijn, zijn er meer woningen nodig per x inwoners dan voorheen, iets waarmee nooit rekening is of wordt gehouden.

Tel daarbij op dat oliedomme politici en dito projectontwikkelaars de crisis, met zijn overschot aan bedrijfsruimte, niet hebben aangegrepen om voor een habbekrats woningen te bouwen, maar juist projecten hebben afgeblazen met in hun niet al te snuggere achterhoofd het idee dat in tijden van crisis mensen geen woning nodig hebben, en je hebt de huidige situatie op de woningmarkt.

Huisregelneef_III | 06-05-18 | 13:02 | + 9 -

Een van de grootste oorzaken wordt niet genoemd: Ondanks dat we, behoudens wat stadstaatjes, het dichtsbevolkte land ter wereld zijn, blijven we maar immigratieland spelen. Een vrijwel continu migratiesaldo van 50.000+ per jaar helpt niet echt om ons ruimte- en woningtekort op te lossen.

Franker | 06-05-18 | 12:47 | + 16 -

Iedereen weet dat als we geen allochtonen hadden er ook geen crisis was. Toch?

Janisstoppen | 07-05-18 | 06:24 | + 0 -

Probleem bij dalende grondprijzen is wel dat de gemeenten massaal de andere belastingen flink omhoog gooien want de geldhonger blijft.
En bezuinigen op onzinprojecten als fietsen voor hoofddoekjes is er niet bij.

2voor12 | 06-05-18 | 11:54 | + 18 -

Maar dat komt dan weer omdat die gemeentes de grond, die ze voor €100 m2 aangeschaft hebben, voor €300 m2 in de boeken hebben gezet. En die €200 m2 "gratis geld" vervolgens hebben uitgegeven aan die onzin projecten. En tja... Als de prijzen dan zakken moeten ze dat gat weer zien te vullen. Het is gewoon slecht en opportunistisch boekhouden.

Dongster | 06-05-18 | 23:06 | + 4 -

Dank redactie en ja, de grondprijzen moeten naar beneden.
Dan wordt de HRA vanzelf goedkoper, dan is de eerste levensbehoefte wonen geen speculatie object meer en kan de overheid de grondmelkkoe overlaten aan de werkelijke markt, waarmee een typische Nederlandse ziekte kan worden genezen.
Het is uiterst simpel, schaf een paar regels af, klaar.
Eventuele communistische spasmen over welstand en hoe mooi die stinkende weilanden zijn horen in een museum.
En die projectontwikkelaars hebben hun miljarden al op de bank staan, die vertrekken vanzelf naar een ander land.

Atlas Shruggs 10 | 06-05-18 | 11:40 | + 7 -

60% van Nederland is boerenland. Schaf het bestemmingsplan af, en het is allemaal te koop voor 10eur/m2 .
Die natuurgebieden zijn in beginsel goedkoper, maar die zijn in bezit van clubs die los zijn van de economische werkelijkheid.

frank87 | 07-05-18 | 15:58 | + 0 -

Grond is inderdaad het probleem. Toen Gemeenten, bouwers, ontwikkelaars en speculanten luid stonden te klappen toen de Vinex nota werd aangenomen hadden 2e kamerleden zich al achter de oren moeten krabben. Zoveel eensgezindheid kan alleen maar door 'genoeg geld voor iedereen.' Daar had je als kamerlid wel iets voor de burger kunnen betekenen.

Yeohan | 06-05-18 | 11:37 | + 6 -

REAGEER OOK

Linktip: Energie vergelijken