Opeens verschijnen overal rekenrenteniers om onze pensioenpotten te plunderen

#trapernietin
#trapernietin

In de pensioenkassen zit €1,3 biljoen, de beleidsdekkingsgraad bedraagt gemiddeld 104,5% en toch krijgen de meeste gepensioneerden er nog geen dubbeltje aan indexatie bij. De pensioenfondsen staan er namelijk volgens de huidige regels nog niet goed genoeg voor om te mogen indexeren. Ellende dus, temeer daar een snelle en ogenschijnlijk pijnloze oplossing voorhanden is. 50PLUS heeft er een wetsvoorstel voor ingediend, de FNV wil het en gisteren zagen we een schitterend pamflet op economensite mejudice.nl: rekenrente omhoog! Nu is de keus om u in de luren te laten leggen door de rekenrenteniers geheel aan u, zolang u maar begrijpt dat een hogere rekenrente goed uitpakt voor ouderen en desastreus kan zijn voor jongeren. Ondertussen krijgt u dan in dit topic van ons enige stichtelijke duiding aangaande de rekenrente in ons land en de rest van de wereld.

Pensioen is een belofte en belofte maakt schuld

Eerst en om te beginnen geldt voor het merendeel van de Nederlandse pensioenen dat een uitkering wordt toegezegd. Uw (nominale, niet geïndexeerde) uitkering straks is een tamelijk harde belofte die vandaag aan u wordt gedaan. En vanuit de idee dat een belofte schuld maakt en een schuld moet worden terugbetaald, is uw pensioenuitkering omringd met wettelijke waarborgen om ervoor te zorgen dat pensioenfondsen ook voldoende geld in kas hebben als u straks met pensioen gaat. Dat pensioenfondsen zich daarom nooit en te nimmer rijk mogen rekenen is er daar een van. Sterker nog. Pensioenfondsen moeten uitgaan van een zeer lage rekenrente om de waarde van toekomstige pensioenuitkeringen te bepalen (komen we zo op). Fondsen hoeven overigens niet voorzichtig te beleggen. Het eventuele overrendement (dus rekenrente laag, werkelijk beleggingsrendement achteraf bezien hoog) kan gebruikt worden om de pensioenuitkeringen te laten stijgen met de inflatie om zo te voorzien in een stukje koopkrachtbehoud aka de indexatie.

De rekenrente

Nederlandse pensioenfondsen bevinden zich wereldwijd in de unieke situatie dat zij een risicovrije rente moeten hanteren bij het bepalen van de waarde van de verre toekomstige pensioenuitkeringen (doet buiten Nederland niemand, waarover straks meer). Die risicovrije rente is kort gezegd de rente op staatsleningen. Een uitkering die over een jaar moet worden uitbetaald, wordt gewaardeerd tegen de 1-jaars-rente. Een uitkering die over 10 jaar betaald moet worden tegen de 10-jaars-rente. En zo voorts. Waarbij het probleem zich voordoet dat uitkeringen die pas over 30 tot 80 jaar plaatsvinden (hallo 21-jarige werknemer) gewaardeerd moeten worden tegen een rente die niet of nauwelijks verkrijgbaar is in de markt. Daar zijn geen goeie prijzen voor beschikbaar. Daarom is er een soort van afgeleide rente met de mooie naam ultimate forward rate (UFR). Sinds 2015 'wordt de UFR gebaseerd op het (voortschrijdend) 120-maands gemiddelde van de 20-jaars forward rate'. Men kijkt dus naar de 'recente' 20-jaars-rentes om de toekomst te voorspellen. Momenteel staat die UFR op 2,6%. Gaan we u nog heel even vervelen, want uit de marktprijzen en de UFR volgt de rentetermijnstructuur die op termijn in de richting gaat van, maar nooit uitkomt op de UFR (over het waarom moet u zelf maar even googelen of anders de hier-alles-over-de-ufr-pdf). Met die structuur in handen kan een fonds bepalen tegen welk percentage toekomstige uitkeringen contant gemaakt kunnen worden. Ziet er op dit moment volgens DNB zo uit.



En nu rekenen

Stel dat we een pensioenfonds hebben met x aantal deelnemers en met een handig cashflow-overzicht voor de komende jaren, dan kunnen we de pensioenverplichtingen van het fonds berekenen aan de hand van die rentetermijnstructuur. Paar opmerkingen: om het onderstaande excelletje leesbaar te houden wordt er na 20 jaar geen enkele uitkering meer gedaan. In werkelijkheid lopen de verplichtingen van een fonds tot na het jaar 2100, want de 21-jarige deelnemer kan 100+ jaar worden. Kan worden, want de mensen gaan ook een keer dood natuurlijk. Met de invloed van sterftekansen moeten echte pensioenfondsen wel rekening houden, maar dat doen wij dan gemakshalve weer niet. In ieder geval moet ons pensioenfonds de komende twintig jaar jaarlijks €1.000 uitkeren. Voor het bepalen van de uitkering van volgend jaar moet gerekend worden met een negatieve rente (want de korte rente is negatief) en dan loopt de rekenrente op naar zo'n 1,5% voor de rente over 20 jaar (en in het echie dus naar de 2,3% voor uitkeringen over 100 jaar).

Dekkingsgraden

Alle toekomstige uitkeringen contant gemaakt tegen de verschillende rentes geeft een pensioenverplichting van €17.659,76. Dat is het bedrag dat het fonds in kas (aandelen, obligaties, vastgoed) moet hebben om alle toekomstige uitkeringen van te kunnen voldoen. De contant gemaakte toekomstige pensioenuitkeringen vormen de schuld van het pensioenfonds. De beleggingen van het pensioenfonds vormen de bezittingen. Stel nu dat ons fonds toevallig precies €17.659,76 aan beleggingen heeft, dan is de dekkingsgraad van het pensioenfonds ook precies 100% (want dekkingsgraad = bezittingen / schuld). Er zit dus volgens de Nederlandse rekenregels precies voldoende in kas om iedereen straks uit te betalen. In Nederland moeten fondsen over de duim genomen een dekkingsraad hebben van 110% om te mogen indexeren. De bezittingen moeten 10% hoger zijn dan de schulden (pensioenuitkeringen), waarbij die buffer dan moet dienen om eventuele beleggingsverliezen op te kunnen vangen (want hallo 2008/2009 met minus 20%).

Omhoog!

De dekkingsgraad kan omhoog door buitengewoon goed te beleggen. Of omhoog door de rekenrente te verhogen. Stel dat we de twintig bovenstaande rentes met een procentpunt optrekken, dat vervolgens invullen in de excel, dan komt de contante waarde van de pensioenverplichting uit op €16.043,87. De snelle rekenaar die nu de dekkingsgraad bekijkt ziet: beleggingen / verplichtingen = dekkingsgraad. Ofwel: €17.659,76 / €16.043,87 = 110%, dus indexeren maar! Onderstaande excel toont hetzelfde pensioenfonds, maar dan rechts de situatie met een hogere rekenrente (en dus lagere verplichtingen. De bezittingen van het fonds wijzigen met geen dubbeltje. Het buffervermogen stijgt).

Stel dat de regelgeving 'rechts' van toepassing wordt en het fonds besluit de uitkeringen te verhogen/indexeren, dan neemt de kans af dat er voldoende in kas zit om ook de laatste pensioenen uit te kunnen keren. Pensioenen uitkeren is een 'zero-sum game': meer voor de één is minder voor de ander.

Maar hoe in het buitenland?

In de VS zijn ze knettergek. Daar mogen fondsen rekenen met in het verleden behaalde rendementen (ergens tussen de 7% en 8%). De tekorten zijn daar dan ook kolossaal en niemand in de EU en Nederland pleit voor een benadering waarbij uitgegaan wordt van beleggingsrendementen. Daarvoor is het systeem van pensioentoezeggingen gewoon niet geschikt (voor de goede orde: Nederlandse pensioenfondsen zijn buitengewoon goeie beleggers met bijvoorbeeld een ABP dat over de langere termijn gemiddeld zo rond de 7% of 8% rendement weet te halen). Europees gezien zegt de pensioentoezichthouder het volgende: neem verwachte inflatie plus verwachte lange rente. En daarmee komt men in Europees verband uit op een ultimate forward rate van 3,65% (en een rentetermijnstructuur die daar weer van is afgeleid). Dat ligt dus een procentpunt boven de Nederlandse UFR. Onder het motto zijn wij nou zo gek of de rest van de wereld zo slim pleiten velen in Nederland er dan ook voor om hier de rekenrente wat op te schroeven. Mochten de beleggingsrendementen van de fondsen tegenvallen, dan kan er in the end altijd nog gekort worden op de nominale pensioenuitkeringen, zo luidt dan de redenering. En ook: mocht de 'kunstmatig' lage rente van nu weer stijgen naar 'normaal', dan blijkt dat we nu te veel aan het sparen zijn, c.q. te veel hebben beknibbeld op de pensioenuitkeringen.

Tot slot

De allerbeste oplossing om van al het gezeik af te zijn is natuurlijk om af te stappen van de huidige idiote situatie waarin we een 21-jarige een pensioen toezeggen dat in het jaar 2100 uitgekeerd gaat worden. Beter stoppe men alles in een individueel potje en dan kijke men waar het schip strandt (wie nu casinopensioen of pech- en geluksgeneratie roept is op de valreep toch nog af en gaat maar lekker F5-en op sp.nl). Maar dat gaat allemaal nog wel even duren. Bovendien zullen ook bij de invoering van een nieuw pensioenstelsel veel van de huidige aanspraken op de oude manier in de boeken blijven staan. We hebben kortom de komende honderd jaar nog met de rekenrente te dealen. Sluiten wij af met het feit dat pensioentoezeggingen harde beloftes zijn, dat hoe graag we de rente ook weer 'normaal' zien worden, we eigenlijk helemaal niet weten wat precies 'normaal' is en dat het logisch is om een pensioenbetaling 'die onafhankelijk is van het beleggingsrendement van het pensioenfonds, te verdisconteren volgens een rentetermijnstructuur die eveneens onafhankelijk is van het beleggingsrendement'. Leesvoer: alle pensioendata zijn afkomstig van DNB. Over het 50PLUS-wetsvoorstel voor een bodem in de rekenrente en de FNV-plannen hier. Het pleidooi op mejudice van gisteren daar. Waarom u dat niet al te serieus moet nemen bespraken wij eerder onder meer hier en daar leest u dan nogmaals de quote van vier regels terug. Dat jongeren het slachtoffer zijn van een hoge rekenrente vertelde het CPB reeds.

Reaguursels

Inloggen

Een hele simpele maatregel zou zijn het afschaffen van de Box 3 heffing. Nu wordt je gestraft als je voor later een spaarpotje opbouwt in de vorm van deposito’s of beleggingsfondsen. Terwijl pensioenpremie nu juist aftrekbaar is van je inkomen.

theo-is-dood | 22-02-18 | 08:48 | + 0 -

Gewoon eerst even de poet vedelen op basis van in het verleden gestorte premies tegen in het verleden behaalde rendement. Daar heeft de FTK-rekenrente helemaal niets mee te maken. Daarna bijboeking behaald rendement per jaar. De jongeren hebben dan het nakijken op al dat overrendement dat nu voor de jongeren wordt opgepot. Hoezo rekenrente? Ca 60% van het pensioenvermogen wordt belegd in aandelen en onroerend goed en dat al vele jaren tegen een zeer acceptabel rendement. Arm rekenen in excel spreadsheetjes tegen een phony rekenrente verandert daar niets aan. Zie ook de recente bijdragen op mejudice die dit nader onderbouwen.

cor mol | 21-02-18 | 22:31 | + 0 -

Wat ik nu niet begrijp: als de behaalde rendementen jaar na jaar zoveel hoger zijn dan de rekenrente (zoals 65plus en de FNV veronderstellen), dan zou de dekkingsgraad toch ook veel hoger moeten zijn als die lullige 100% die mijn pensioenfonds nu heeft. Elk jaar dat het rendement hoger is dan de rekenrente zou toch een verbetering van dekkingsgraad moeten laten zien?

Biet | 21-02-18 | 18:12 | + 0 -

Rendementen hebben niet echt die rechtstreekse relatie. Rekenrente is de rente waartegen de verplichtingen worden verdisconteerd. Hoge rekenrente = lagere verplichtingen op de balans, lage rekenrente = hogere verplichtingen op de balans. Als je de verplichting zo berekent, dan kan je daarna dat bedrag delen door het daadwerkelijk aanwezige vermogen, zodat je de dekkingsgraad kan bepalen. Je bent dan dus weer uit de boekhoudkundige modus.

Buerman | 21-02-18 | 18:25 | + 0 -

Dat bedoel ik nu net. Als de pensioenfondsen echt zulke fantastische rendementen behaalden dan zou er toch zo gigantisch veel vermogen moeten zijn dat je, ook bij een lage rekenrente toch een fatsoenlijke dekkingsgraad zou moeten zien. Krol heeft eerst de pensioenen van zijn eigen werknemers geroofd, nu wil hij die van de rest van Nederland roven.

Biet | 21-02-18 | 19:01 | + 0 -

Wat ik nog steeds het meest Bizarre vind is dat onze Gristenen tijdens de 80'er jaren "crisis" 32 Miljard hebben "Geleend" hebben uit onze pensioenpot en dit nooit terug is gekomen (dus juridisch gezien) gestolen, Niemand heeft het er ooit meer over gehad, het zou nu wellicht 50 Miljard kunnen zij, eigenlijk hetzelfde als het kwartje van Cock maar dan anders,.....

Ubermensch1 | 21-02-18 | 13:26 | + 0 -

En wat wil u daarmee zeggen? U bent bestolen, jammer voor u, maar wie heeft op die Gristenen gestemd en waarvoor is het geld gebruikt?

Roeieber | 21-02-18 | 15:56 | + 0 -

Da's natuurlijk hartstikke anekdotisch bewijs. Het fonds heeft maar een zeer klein aantal deelnemers en vertegenwoordigt maar zo'n 0,012% (140.000.000 / 1.200.000.000.000) van het belegde vermogen. Makkelijk om daarnaar te wijzen.

A Belg | 21-02-18 | 12:40 | + 4 -

Feitelijk is die pensioenpot een uitgestelde inkomstenbelastingpot. Dat appeltje voor de dorst klopt dus wel, maar niet voor u.

squadra | 21-02-18 | 11:07 | + 5 -

De pensoeinpot is lekker vol, maar de verwachtingen/beloftes zijn nog groter. En dat is best wel jammer, maar ook gewoon de kille waarheid. Dus moeten we zo snel mogelijk de pijn der teleurstelling verdelen en duidelijkheid scheppen. Gewoon consensus polderen en de pijn verdelen. En daarna van DB (defined benefit) naar DC (defined contribution). Want goochelen met rekenrentes daar schiet niemand iets mee op.

eisie | 21-02-18 | 10:56 | + 3 -

Het NL pensioenkaartenhuis begint te wankelen. De boomers zeggen na mij de zondvloed. Schaf het zsm af en geef iedereen wat hij gespaard heeft vermeerderd met de daadwerkelijk gemaakte rendementen, De boomer wordt dan eindelijk geconfronteerd met wat er daadwerkelijk door hem is betaald en ziet wat hij nu op kosten van de generaties onder hem krijgt.

Zatkniss | 21-02-18 | 09:11 | + 1 -

@A Belg: uiteraard vinden wij dat interessant!

nieuwe_Deen | 21-02-18 | 09:41 | + 4 -

Mooi, wel nog eens even kijken of mijn nieuwe baas ook accepteert dat ik onder werktijd naar DK kom. Dat zien we dan wel ;).

A Belg | 21-02-18 | 09:42 | + 3 -

A Belg | 21-02-18 | 09:38 | Je zult dan ook eens aanschouwen dat er van iedere deelnemer een keurige administratie wordt bijgehouden. Maar met de door jouw gehanteerde argumenten denk ik niet dat je als actuaris gaat beginnen.

Buerman | 21-02-18 | 18:19 | + 0 -
▼ 1 antwoord verborgen

Heeft iedereen die tegen indexeren is niet door dat ze hiermee zichzelf later ook tekort doen? Want nu niet indexeren is later ook minder krijgen.

2voor12 | 21-02-18 | 08:46 | + -5 -

Echt die pot is zo groot dat die de komende 100 jaar echt niet leeg is.
En voor die tijd heeft Brussel zich er al over "ontfermt".

2voor12 | 21-02-18 | 11:44 | + -1 -

Die pot is net zo groot als wat nodig is in de toekomst. Wat is uw punt?

nieuwe_Deen | 21-02-18 | 12:38 | + 0 -

Er zijn ongeveer 10 miljoen werkenden en 3
miljoen gepensioneerden.
Er is 1300 miljard in de pot.
Dat is een ton de man.
Op te maken in zeg 20 jaar met mogelijk negatieve rente op de spaarrekening.
Dat is 5K per jaar, naast AOW.
Maar omdat niet iedereen al 50 jaar heeft betaald, is het bij 2600 miljard 10K per jaar.
We kopen een Rolls-Royce.
Vetpot zeg ik.

Raider Twix | 21-02-18 | 16:28 | + -1 -
▼ 2 antwoorden verborgen

Het vermogen van de fondsen groeit en groeit. Met hun enorme kapitaal halen die jongens nog meer en nog meer geld binnen. We hebben in het verleden teveel betaald en we betalen nog steeds teveel. De premies kunnen fors omlaag. Zo niet dan worden de fondsen alleen maar rijker en rijker. Net zoals in de afgelopen 10 jaar.

Graaier | 21-02-18 | 07:54 | + -11 -

Ik kan me het liedje 15 miljoen mensen herinneren, we zijn nu met 17 miljoen. Verder bestaat er iets dat heet inflatie. Dus ja: er zit inderdaad meer in de pensioenpotten, en dat geven we straks allemaal weer weg. Minus de kosten natuurlijk. Grappige nick heeft u trouwens, u is babyboomer?

Analia von Solmsch | 21-02-18 | 09:27 | + 8 -

Maar, maar, er zijn ook steeds meer mensen die aanspraak (gaan) maken op een pensioen. Dus moet er meer bijgelegd worden, hoe is dit zo moeilijk? Dat het kut is en oneerlijk voelt, eens en soit. Maar dan maar kop in het zand steken, heel hard: "Het is oneerlijk! Wij willen ons geld!" roepen, is in mijn ogen geen goede oplossing. Ik ben 30, reken niet echt meer op een eerlijk pensioen, maar om dan maar iedereen ongezien de tyfus te wensen gaat me toch wel erg ver...

A Belg | 21-02-18 | 09:35 | + 7 -

Als je eens de moeite neemt om kapitaal af te zetten tegen verplichtingen praat je wellicht anders. Maar ik ben bang dat dat niet gaat lukken. Actuarieel gezien is er in het verleden juist te weinig betaald, omdat men ervan uit ging dat het vermogen al voldoende was en het wel wat minder kon met de premie. Daarnaast dreigde onze overheid ook met rendementsheffing op pensioenvermogens bij pensioenfondsen.

Buerman | 21-02-18 | 16:21 | + 1 -

Wat kunnen we zeggen over de pensioenaanspraken in een grotendeels omgevolkt NL wat wellicht al een kalifaat geworden is dan?

Poekieman | 21-02-18 | 07:51 | + 0 -

Grootste pensioenpot-plunderaars zitten bij de politiek en in Brussel. Let op uw centen mensen, het is uw uitgesteld loon! N.B. Niet indexeren is diefstal.

Flappie2006 | 21-02-18 | 03:56 | + -18 -

Je inleg is (een soort van) uitgesteld loon, je uiteindelijke uitkering is vrijwel volledig afhankelijk van het rendement dat die inleg gemaakt heeft.
Versimpeld voorbeeldje: op een leeftijd van 21 leg je 1000 euro aan pensioenpremie in. Met een gemiddeld rendement van 5% (7% zie ABP rendement uit artikel - 2% inflatie) en een pensioenleeftijd van 71 heeft deze inleg een waarde opgebouwd van €1.000*1,05^(71-21) = €11.467
Dit betekend dat jouw "uitgesteld loon" slechts €1.000 / €11.467 = 8,7% vertegenwoordigt.
Wanneer het bruto rendement daalt naar 4% ipv 7% (o.a. door demografische ontwikkelingen zoals vergrijzing, maar ook monetaire keuzes van het ECB) geeft dit het volgende resultaat (inflatie gecorrigeerd): €1.000*1,02^(71-21) = €2.691
Hierbij is jouw "uitgesteld loon" €1.000 / €2.691 = 37% vertegenwoordigt van de uiteindelijke uitkering.

Ten eerste is hopelijk duidelijk dat "uitgesteld loon" onzin is, aangezien dit slechts een fractie is van je uiteindelijke pensioen.
Ten tweede is het verschil in opbrengs tussen het 1e en 2e voorbeeld "slechts" 3% maar wel €8.776 dus tenzij jij, de 50-plus, de FNV en alle andere 'hoge rekenrente fanaten' de jongeren generatie die rente volledig kan garanderen is "Niet indexeren" geen diefstal maar gewoon de realiteit. Al het anderen is wensdenken, je kop in het zand steken voor de huidige feiten, en hoogst waarschijnlijk de jongeren generatie voor de kosten op laten draaien.

The Duke 84 | 21-02-18 | 11:28 | + 6 -

Wat The Duke zegt, 2/3 van pensioenvermogen is uit rendement opgebouwd. En het is ook geen uitgesteld loon, maar een levenslange aanspraak. Als je op je pensioendatum dood neervalt is jouw potje met pensioenvermogen voor het collectief.

Buerman | 21-02-18 | 16:14 | + 2 -

"De bezittingen moeten 10% hoger zijn dan de schulden (pensioenuitkeringen), waarbij die buffer dan moet dienen om eventuele beleggingsverliezen op te kunnen vangen (want hallo 2008/2009 met minus 20%)." Dit is absolute bullshit. In 2009 gingen niet alle pensioengerechtigden met pensioen maar was er alle tijd voor herstel van het pensioenvermogen. De bullshit-regel is er een van de DNB, een faalinstituut, dat grossiert in slechte regelgeving. Zo is in 2008 en 2009 op aandringen van DNB eindeloos aandelen door de pensioenfondsen gedumpt wat de situatie verergerde en rendementen onnodig heeft verlaagd. Het enigste wat de pensioenfondsen hadden moeten doen was aandelen bijkopen maar DNB achtte dat toen te risicovol. Luisteren naar de DNB heeft alle Nederlanders heel veel pensioenrendement gekost.
Mijns inziens is niet indexeren diefstal op gigantische schaal (miljarden) en wordt deze diefstal al jaren gelegaliseerd door de politiek die op uitermate doortrapte wijze de ouderen tegen de jongeren uitspelen door iedereen angstig te maken. U wordt plotseling veel te oud. Er is te weinig geld voor de pensioenen, de mensen moeten langer doorwerken, een grote aangeklede leugen om u langer uit de AOW te houden. Trap er niet in.

Flappie2006 | 21-02-18 | 02:18 | + -12 -

Toen stond de Joop van den Ende van de bankwereld, Nout Wellink, aan het roer.
Wat werd die DNB-charlatan bewierookt en heilig verklaard.

gestoptmetroken | 21-02-18 | 10:49 | + 0 -

Pensioenfondsen zijn heel goed in staat om hun beleggingen te managen. En reken even mee: als de lensverwachting 1 jaar toeneemt dan moet de reserve met ongeer 5% toenemen. Reken zelf even uit wat dat effect inhoudt bij een huidige stand van 1300 miljard. Was het maar alleen angst maken. Oplossing is hetzij genoegen nemen met 5% lager pensioen, hetzij later met pensioen. En, heb jij wel stevig aandelen ingekocht?

Buerman | 21-02-18 | 16:03 | + 1 -

Een pensioenaanspraak is geen harde toezegging, ondanks het presenteren van een bedrag op het uniform pensioenoverzicht. Een pensioenfonds kan immers afstempelen als er niet aan de verplichting kan worden voldaan. Het systeem is dus sluitend. Je kunt best het systeem moderniseren en persoonlijke potjes opbouwen. Maar de kern blijft hetzelfde, geloven we nog steeds dat we in een beleggingshorizon van de facto oneindig (want de populatie blijft in stand) een blijvend lage rekenrente moeten blijven gebruiken omdat die rente nu toevallig even door de bodem zakt. Terwijl de rendementen hoegenaamd niet aangetast zijn. En het idee dat alleen ouderen profiteren is pertinent onjuist. De huidige 30-ers hebben ook al 10 jaar geen indexatie gekregen over hun opbouw. Dat halen ze ook nooit meer in.

Buerman | 21-02-18 | 00:06 | + 3 -

REAGEER OOK

Linktip: Energie vergelijken