Arnoud Boot wil risicoloze goudgerande staatsgarantie voor uw pensioen. Dafuq?!

Kunt u geen genoeg krijgen van het gedelibereer over de toekomst van ons pensioenstelsel, dan zit u de komende jaren gebakken. Het éénnabeste pensioenstelsel van de wereld staat schijnbaar instorten (hierover later meer) want er wordt aan alle kanten geroepen om hervormingen. Vandaag werden we getrakteerd op een interessante hersenscheet van econoom Arnoud Boot. In het NRC betoogt hij dat bij de hervorming van het pensioenstelsel de overheid een ‘achtervang’ moet zijn voor de laagste pensioeninkomens. Dat betoog roept nogal veel vragen op, is niet overtuigend en uiteindelijk gewoon een matig plan. Sympathiek, maar matig: kleine ontleding na de breek.

Boot begint met het regeerakkoord, waarin staat dat we allemaal naar individuele pensioenpotjes gaan, in tegenstelling tot de grote collectieve potten waar we nu allemaal verlekkerd naar zitten te kijken. Hierbij hoort dat iedereen inzicht krijgt in zijn potje, zodat iedereen weet wat er in zit, maar dat we niet meer te horen krijgen hoeveel pensioen gaan krijgen (verwachtingsmanagement, om gedonder over beloofde indexatie te voorkomen). Dit alles betekent ook dat risico’s ook meer individueel gedragen worden. Boot vat het als volgt samen: men ruilt onzekerheid in voor, in wezen, geen enkele zekerheid. Dat vindt Boot niet wenselijk als het gaat om lage pensioenen, waar ‘zekerheid een hoge waarde heeft’. Hij wil daarom ‘zekerheid waar mogelijk’. Hoe dan? Nou, zo: Het pensioenstelsel is te groot om als geheel met zekerheden te omgeven. Het is echter zeer wel mogelijk de SER-voorstellen zodanig te amenderen dat een eerste laag in de pensioenopbouw (boven op de AOW) wel degelijk zekerheden kent en meeloopt met inflatie of welvaart. De overheid kan hier enig ‘achtervangrisico’ op zich nemen om die zekerheid te bieden. Dit kunnen we ons veroorloven. En enige risicodeling via de overheid is volstrekt logisch en gangbaar. En waarom moet dat? 

Verrassing!

Deze ziet u zeker niet aankomen: vanwege het veronderstelde overheidsideaal van de participatiesamenleving? Huh? Dat is even onverwachte als bizarre kronkel: de overheid moet garant staan voor de pensioenen omdat burgers meer zelf moeten regelen en eigen verantwoordelijkheid nemen. Het lijkt ons nogal ongerijmd om dit te koppelen aan een door de staat gegarandeerd aanvullend pensioen (boven op de AOW, mind you), met gegarandeerde indexatie. Geheel risicoloos voor de burger, dus die hoeft dan in ieder geval geen verantwoordelijkheid meer te nemen voor een financieel gezonde oude dag. Tot zover de participatiesamenleving en het ‘grotere plaatje’ dat Boot hiermee denkt uit te tekenen.

#Hoedan?

Bovendien zijn er een grote handvol andere bezwaren te bedenken. Om te beginnen: een door de overheid gegarandeerde oudedagsvoorziening (met indexatie!) waar we al collectief voor betalen… dat bestaat natuurlijk allang in de vorm van de AOW (we hebben een déjá vu). Als Boot bang is dat mensen na pensionering in armoede vervallen, waarom pleit hij dan niet gewoon voor een verhoging van de AOW-uitkering? Omdat de AOW sowieso al onbetaalbaar dreigt te worden, precies de reden waarom de AOW-leeftijd in stappen omhoog moet. Eventueel zou op de achterkant van een bierviltje nog uitgetekend worden dat met een hogere AOW-uitkering de AOW-premie ook omhoog moet, maar dat dan de premie voor het aanvullend pensioen weer omlaag kan. Dit kan helaas niet één-op-één, want pensioenfondsen beleggen met de premie om met de rendementen meer pensioen uit te kunnen keren (idealiter), en dat gebeurt niet met de ingelegde AOW-premies. Verder: de staatsgarantie op het aanvullend pensioen gaat over een deel. Vermoedelijk trekt Boot in zijn hoofd ergens een grens van wat hij een leefbaar minimum vindt voor pensionado’s. Maar daar hebben we dus juist de AOW voor. Natuurlijk: alleen AOW is zeker geen vetpot (het aantal gepensioneerden met alleen AOW daalt overigens hard), maar dan is er altijd nog het toeslagencircus om de huishoudpot aan te vullen.

Nee, nee nee

En over toeslagen gesproken: Boot wil dus dat de staat garant staat voor wat in principe een arbeidsvoorwaardelijke afspraak is tussen werkgevers en werknemers. Hoe zit het dan met de armoeiige oudjes die geen aanvullend pensioen hebben opgebouwd bij een werkgever? Krijgen die dan een pensioentoeslag, bovenop de AOW? Voorwaar een nieuwe attractie in het rondpompcircus en daar zitten wij in ieder geval niet op te wachten. Boot rept over hoe logisch het is om via de staat collectief risico’s te dragen, maar als de staat garant moet gaan staan voor het aanvullend pensioen (en dus niet alleen de AOW), dan zijn we terug bij af: de belastingbetaler mag dan opdraaien voor het private pensioen van werknemers. Privaat ja, want pensioen is een arbeidsvoorwaardelijke afspraak tussen werkgever en werknemer. Lekker hoor, als de overheid garant staat, want gaan er ongetwijfeld meer werkgevers een Henk Krolletje doen, voor rekening van de belastingbetaler. 

Nuchter

Het plan van Boot is sympathiek maar roept dus nogal wat vragen op, zeker wat betreft de relatie tussen zijn gegarandeerde aanvullende pensioen en de AOW (die hij blijkbaar te karig vindt). Overigens, en hier mag u weer terugdenken aan de tweede zin bovenaan deze longread, moeten we ons ook realiseren dat alle doemdenkerij over ons pensioenstelsel ten spijt, het echt niet zo heel slecht is. Bijna nergens ter wereld gaan we er na pensionering zo weinig op achteruit als in Nederland. Voor deze en andere nuchtere constateringen mag u te rade gaan bij Han de Jong (ABN Amro), die eerder deze week de noodzaak van alle hervormingen fijn aan de kaak stelde. Overigens stelt hij wel voor om te gaan rommelen aan de rekenrente, en dat is ook weer niet zo’n prettig idee, maar die discussie mag u dan hieronder voortzetten. 

Reaguursels

Inloggen

We gaan nog veel meer plannetjes in deze richting horen vanuit de linkse hoek. De eerste generatie gastarbeiders heeft dan misschien gewoon pensioen opgebouwd, maar hun kinderen en nagereisde familie hebben dat niet, om nog maar te zwijgen over de meer recente kansloze sans-papiers.

Stel je voor dat die op hun ouwe dag gaan rondbazuinen dat het in Nederland geen vetpot is met alleen AOW! Links ziet hun electoraat al afbrokkelen. Dus moeten we van links Nederland met z'n allen garant staan voor het aanvullend pensioen van mensen die nooit een dag gewerkt hebben in hun leven. Bijkomend voordeel: Juichende berichten in de media over het dalende aantal ouderen in de bijstand.

Er is wat mij betreft geen la diep en donker genoeg voor dit soort plannen.

Huisregelneef_III | 02-02-18 | 18:39 | + 0 -

Mijnheer Boot zit fout. Middelbare pensioenen hebben ook graag zekerheid. Vooral als het op andermans kosten kan.

Het wil er bij sommigen maar niet in dat die groep met eindloon, lage premies, premie vakantie, een topsalaris toen in vergelijking met nu, eens een keer moet ophouden met janken om meer geld.

Het zijn de nog werkenden die een lege pensioenpot treffen.
En die nog moeten delen met speciaal opgehaalde nuttelozen.

Raider Twix | 02-02-18 | 17:20 | 2 | + 1 -

Ik geloof niet dat jij het concept begrijpt. Er zit geen geld in potten. Niet genoeg althans om daarmee alle gerechtigden gedurende langere tijd uit te kunnen betalen. Het is een omslagstelsel: de werkenden van nu betalen voor de gepensioneerden van nu en straks betalen de werkenden van dat moment voor degenen die dan gepensioneerd zijn. Dat is best slim, want het is niet afhankelijk van marktontwikkelingen maar volgt exact het niveau van inflatie.

Het probleem van het pensioenstelsel is dat wij een overheid hebben met een gat in de hand. Deze overheid wil liever vandaag de belasting ontvangen die jij in het kader van jouw pensioen - uitgesteld loon zoals dat zo mooi heet - liever naar de toekomst zou willen verschuiven. Zoals ik hierboven reeds schreef mag je van een inkomen van 40k nog geen 400 euro bruto per maand inleggen terwijl een pensionaris 1.200 euro netto aanvullend pensioen nodig heeft om boven de zieligheidsgrens van de toeslagen uit te kunnen komen. Je hebt op deze wijze dus vier betalende deelnemers nodig om één pensionaris van voldoende inkomen te kunnen voorzien. Met grofweg 8 miljoen werknemers die via hun CAO verplicht deelnemen lukt dat op dit moment nog wel met de ongeveer 3 miljoen ouderen van nu omdat daar slechts ongeveer de helft een pensioen van heeft - die benodigde factor vier halen we dus nog ruim.

Pierre Tombal | 02-02-18 | 19:09 | + 0 -

Vervolg

Waar de babyboomers - de generatie die volwassenheid bereikte rond 1970 - zich in onderscheidt is echter een arbeidsparticipatie die zich niet beperkt tot het mannelijke deel van de bevolking. De prognose is daarnaast dat het aantal AOW-ers zal gaan oplopen tot 4 miljoen, waardoor de verhouding betalers versus ontvangers in de komende 10-15 jaar zal dalen tot 2. Ofwel iedereen is fucked en de babyboomers waar jij zo'n hekel aan hebt zijn de eersten. Maar nog lang niet zo erg als jij wanneer jij liever helemaal zelf spaart, want dan is de verhouding 1:1.

Pierre Tombal | 02-02-18 | 19:35 | + 0 -

Helaas moet ik constateren dat ook meneer A. Boot het niet meer weet.

squadra | 02-02-18 | 11:27 | + 4 -

Die staatsgarantie wordt niet per se een beroep op gedaan. Op de AOW gegarandeerd wel. Lijkt me wel een verschil.

Sierstrip | 02-02-18 | 11:09 | + 2 -

“The problem with socialism is that you eventually run out of other people's money.”

Vrij vertaald:

"Het probleem met socialisme is dat andermans geld uiteindelijk opraakt."

― Margaret Thatcher

Econoompje | 02-02-18 | 11:06 | + 2 -

Nog meer waar de overheid, lees de belastingbetaler, garant voor mag staan. Vergeet niet dat we in de nabije toekomst ook nog de AOW en aanvullende bijstand mogen betalen voor de massa's geïmporteerde apothekers die nooit een cent belasting of premie hebben betaald.

Franker | 02-02-18 | 10:24 | + 3 -

Kennelijk hebben al die bollebozen nog nooit van inflatie gehoord. De rente die ik op dit moment over eerder ontvangen rente ontvang is slechts 1,4% - en dat zal zo zijn tot einde looptijd, hetgeen betekent dat qua koopkracht op het moment dat de uitbetaling moet gaan beginnen minder waard zal zijn. En dan moet er op dat moment nog IB belasting over betaald worden ook.

Ga dan beleggen hoor ik de dromers al zeggen. Nooit gehoord van woekerpolissen natuurlijk. De eerste 15 jaar dat ik iets aan pensioen heb gedaan is allemaal weg. Geen cent is er overgebleven. Niks, nada, noppes. Het ontbreekt er nog maar aan dat ze me geen rekening hebben nagestuurd voor de "beheerkosten". Wat resteert is zelf beleggen met geld waar de IB reeds over is afgedragen, maar dat valt dan onder Box 3 en wordt dus afgeroomd door de VRH.

Sparen is voor losers. Veel geld inleggen op lijfrentes is eveneens zinloos, want het enige voordeel dat je daar werkelijk uit kunt halen is de lagere IB. Bij een inkomen van 40k bedraagt je jaarruimte 3.860 euro, 320 euro per maand. Bruto! Dat is 190 euro netto en een AOW-er houdt er 260 euro van over. Met de AOW erbij heb je dan 870 euro te besteden, als je inleg tenminste de inflatie bijhoudt. Socialisme is compleet ruk, maar in de vorm van de pensioenfondsen werkt het wel degelijk. Jongeren hebben geen idee wat ze weggooien.

Pierre Tombal | 02-02-18 | 08:54 | + 3 -

Zogenaamd “ individuele” potjes maar je kan er niet zelf in muteren. Nog belangrijker, geen woord over aanwenden van pensioengelden tbv aflossing hypo.
Kortom, een grote bullshitburger. Eet smakelijk!

orca | 02-02-18 | 08:22 | + 0 -

Over dertig, veertig jaar gaat een heel leger aan zzp'ers met pensioen, die bewust niet gespaard hebben, of niet konden sparen voor hun pensioen. Mag de Staat dat ook gaan betalen? *mompelt verkapt omslagstelsel*

Analia von Solmsch | 02-02-18 | 08:13 | 2 | + 5 -

De Staat betaalt natuurlijk helemaal nooit-noppes-niks, daar zullen u en ik dan weer voor mogen opdraaien.

EefjeWentelteefje | 02-02-18 | 12:26 | + 0 -

De Staat betaalt natuurlijk helemaal nooit-noppes-niks, daar zullen u en ik dan weer voor mogen opdraaien.

EefjeWentelteefje | 02-02-18 | 12:26 | + 0 -

Meest winstgevende oplossing: De onderlinge financiëele afhankelijkheid in de EU afbouwen. Maak er een soort EEG van.
Er is 18 miljard naar de Grieken gegaan. Stop met ontwikkelingshulp. Alleen al de Palestijnen hebben de afgelopen jaren totaal 33 miljard ontvangen.
als 18+33=51 miljard naar lastenverlichting was gegaan kunnen we allemaal zelf sparen om op een leeftijd die we zelf leuk vinden met pensioen te gaan.

On topic: Staatsgarantie=belastingbetalergarantie. Moeten we dan doorwerken tot ons 108e of zo? Want het zal toch ergens vandaan moeten komen.

Vogelbeest | 02-02-18 | 08:07 | + 8 -

Goed stuk, T. Kersjes.
Een overheid die garant moet gaan staan voor degenen die verzuimen om zèlf tijdig maatregelen te nemen... dat klinkt inderdaad als het optuigen van het volgende (door de brave hardwerkende en sparende belastingbetaler betaalde) rondpompcircus voor 'sielugerts'.
Opnieuw de boodschap om vooral niet zelf iets aan je pensioen te gaan doen, want de overheid staat toch wel 'garant'. Oftewel: de volgende armoedeval gecreëerd op kosten van degenen die wèl zelf hun zaakjes op orde hebben.

Misschien een tip voor dhr. Boot: zou het wellicht een idee zijn om mensen die zèlf, op welke manier dan ook, voor aanvullend pensioen zorgen in de vorm van spaarpotjes en het afbetalen van de hypotheek op de eigen woning, te stimuleren i.p.v. volledig uit te knijpen via VRH en afschaffing wet Hillen, zoals nu gebeurt?

EefjeWentelteefje | 02-02-18 | 01:15 | + 12 -

Als we nou gewoon wat meer aardgas oppompen en verkopen, dan kunnen we dit soort plannetjes gewoon betalen.

fail | 01-02-18 | 23:03 | 1 | + 5 -

Of we verplichten euthanasie en orgaanroof op pensioenleeftijd +3 jaar. Da's lang genoeg om te niksen. Een actuaris berekent het optimum (voor de overheid). Vervolgens verdubbelen we de erfbelasting. Want budgetneutraal en zo.

H. Caulfield | 01-02-18 | 23:58 | + 7 -

REAGEER OOK

Linktip: Energie vergelijken