SCP-raadsel: U wordt in uw portemonneetje gepakt, maar bent toch blij

Roze bril
Roze bril
Pakken we het roze brillen-rapport van het SCP deze week er nog even bij. Want man man, wat hebben we het goed voor elkaar. Zo ongeveer alles gaat beter dan 25 jaar geleden, laat de studie naar de sociale staat van Nederland zien. Vergeleken met 1990 zijn we gelukkiger, minder xenofoob, gezonder, hoger opgeleid, rijker, etcetera etcetera. Om met Bert Wagendorp te spreken: Nog nooit verscheen er een rapport waaruit zoveel voorspoed en tevredenheid spreekt. ‘Woning, vrienden, woonomgeving, maatschappelijke positie, financiële middelen, opleiding: het is allemaal prima de luxe’. Wel zijn we wat meer eurofoob geworden. Maar misschien is dat ook gewoon omdat we in onze geluksroes denken die hele Unie niet meer nodig te hebben. Toch staan er in het vuistdikke SCP-rapport wel degelijk zorgwekkende grafieken, waarvan wij ons afvragen hoe die te rijmen zijn met ons collectieve geluksgevoel.

Pakken we bijvoorbeeld even figuur 2.12 erbij.

figuuur212.png

Hier ziet u - aan het bovenste, blauwe lijntje - hoe de Nederlandse economie zich heeft ontwikkeld sinds 1990. Het bruto binnenlands product (bbp), de waarde van de goederen en diensten die binnen de grenzen van een land in een jaar worden geproduceerd, is over de periode 1990-2016 per saldo met 68% gestegen. Driewerf hoera, want zo worden we allemaal rijker en dus gelukkiger, toch? Nee, niet dus. Want kijken we naar het groene lijntje aan de onderkant, dan ziet u wat er van die economische groei in uw portemonneetje belandt: het beschikbaar inkomen van huishoudens. Voor de volledigheid: het rode lijntje is beschikbaar inkomen plus het profijt dat u heeft van overheidsuitgaven als gratiesj zorg en onderwijs. Het gele is wat u uitgeeft (inclusief geleend geld). Tot 2000 liepen de groei van de economie en het beschikbaar inkomen min of meer gelijk op. Er kwam meer geld binnen en daarvan profiteerde iedereen ongeveer evenveel: bedrijfsleven, huishoudens, overheid, buitenlandse investeerders. Maar vanaf 2000 loopt dat ineens scheef. Als economie verdienen we gemiddeld ieder jaar meer. Tussen 2001 en 2016 stijgt BBP, dat wat met zijn allen in een jaar verdienen, van 140 naar 170 nu (index 1990=100). Zo bezien is er ondanks de crisissen flink op vooruit gegaan de afgelopen 15 jaar.

Wie profiteert?
Maar kijken we naar de voor inflatie gecorrigeerde inkomsten van huishoudens na aftrek van belastingen en premies - onder meer loon, winst, sociale uitkeringen, pensioen, rente en dividend - dan blijft het indexcijfer tussen 2001 en nu hangen op 128. Grote vraag is dan: waar blijft dat geld? Het CBS geeft in een rapport een begin van een antwoord. Van het beschikbaar nationaal inkomen gaat in 2016 54% naar huishoudens, het overige gaat naar overheid en bedrijven. Tot 2000 lag dat percentage zo’n 10% hoger. Die 10% gaat nu overheid en het bedrijfsleven.

cbsinkomen.png

Dat het bbp veel sneller groeide dan het reëel beschikbaar inkomen van huishoudens komt volgens het CBS onder meer doordat per saldo meer inkomens aan het buitenland werden betaald dan ontvangen. Het gaat hierbij voornamelijk om inkomen uit vermogen, zoals rente, dividend en herbelegde winsten op directe buitenlandse investeringen. Onze economie groeit dus, maar de opbrengsten belanden ten dele in het buitenland. Ons eigen inkomen is er niet op vooruitgegaan sinds 2001. En toch concludeert het SCP dus dat we ongelooflijk veel gelukkiger zijn geworden. Hoe zit dat? Is het dan toch zo dat geld niet gelukkig maakt? Heeft het bureau ondeugdelijk onderzoek afgeleverd, zoals Elsevier beweert? Worden er zaken verkeerd uitgelegd? Zo jubelt het SCP bijvoorbeeld dat er veel meer vrouwen zijn gaan werken. Je kunt zeggen: hartstikke mooi voor die vrouwen, maar de andere kant van de medaille is dat een gezin onderhouden op één inkomen praktisch onbetaalbaar is geworden. Of zijn we met z'n allen zo masochistisch dat we het eigenlijk wel lekker vinden om ons te pletter te werken voor minder geld? We gaan het uitzoeken. Tips zijn welkom hieronder. We komen er rond de feestdagen bij u op terug.


Reaguursels

Inloggen

Resultaat van de geoliede propagandamachine van de overheid in samenwerking met de NPO, en de 'kwaliteits' journalistiek die vervolgens verzuimt haar controlerende taak uit te voeren omdat men liever deugt en meezingt met het EU evangelie dan de rauwe werkelijkheid presenteert.
Wat zijn we toch een gaaf land.

Harry Turtle | 18-12-17 | 12:45 | + 2 -

Jullie moeten dat koopkracht plaatje binnen Europa eens bekijken die Duitse Herder hier vaak plaatst(e). (Waar is hij eigenlijk).
Nederland zit op hetzelfde niveau inmiddels als landen als Spanje en Portugal, landen die voor de euro nog 100den procenten in koopkracht achterliepen. Het is een kwestie van tijd nu voor de middenklasse/Jan Modaal grafiek van baten de grafiek van kosten gaan kruisen.

Spaanse Peetvader | 18-12-17 | 09:17 | + -2 -

Hieronder een column van Mathijs Bouwman over geluk:

Streven naar geluk is prachtig, behalve als de overheid dat voor ons gaat doen
9 november 2017 Mathijs

Eens in de drie jaar looft het Nederlandse Pierson Fonds de Pierson Penning uit. Dit is – met een beetje overdrijving – de Nederlandse Nobelprijs voor de Economie en werd eerder gewonnen door illustere economen als Jan Tinbergen, Jan Pen en Arnold Heertje. Dit jaar gaat de prijs naar Arie Kapteyn en Bernard van Praag (gefeliciteerd, heren!), voor hun onderzoek naar de meting van welzijn. Kapteyn en Van Praag waren misschien wel ’s werelds eerste ‘gelukseconomen’.

Het voert te ver om hun werk hier te bespreken. Op de website www.mejudice.nl staat een mooie samenvatting. Waar het mij om gaat, is dat hun huldiging perfect past in de tijdgeest. Want geluk is in. Gelukkig zijn, dat is waar we het allemaal voor doen.
Daarom lezen we de Happinez, stemmen we op een politicus die ‘economisme’ wil uitbannen en worden we enthousiast als onderzoekers het bruto binnenlands product vervangen door een ‘Brede Welvaartsindicator’. En als – zoals deze week – uit die indicator blijkt dat mensen in Assen veel beter af zijn dan in Amsterdam, knikken we instemmend: ‘Inderdaad, echt gelukkig word je pas in Assen’, om vervolgens toch maar een half miljoen te bieden op een kleine etage in het centrum van Amsterdam.

Wethouder voor Geluk

Geluk, we zijn er gek op. Jeroen Smit en Hans Sibbel trekken volle zalen met hun theatershow over het ‘Bruto Binnenlands Geluk’. Weg met al die spullen, laten we nu eindelijk gaan genieten van het leven. De gemeente Schagen heeft inmiddels zelfs een Wethouder Geluk benoemd, die het welbevinden van de West-Friese bevolking moet bevorderen.

En daar gaat het volgens mij fout. Het is prima om waar te nemen dat mensen streven naar een gelukkig leven, het is heel wat anders om dat uitgangspunt van beleid te maken. Neem de bijgaande grafiek. Daarin staan de resultaten van de halfjaarlijkse ‘geluksmeting’ in de Europese Unie. Aan burgers wordt gevraagd hoe tevreden ze zijn met hun leven. Te zien is dat de Denen het meest tevreden zijn, gevolgd door (jawel) Nederlanders en Zweden. Italianen zijn het ontevredenst.

Maar wat meet je eigenlijk als we mensen vragen naar hun ‘tevredenheid’? Misschien wel vooral verschillen in taal en cultuur. Wie weet zeggen Denen dat ze erg ‘tilfreds’ zijn bij een voortkabbelend gevoel van voldoening, terwijl een Italiaan pas zegt dat hij ‘soddisfatto’ is, als hij iedere dag chianti drinkend en parmaham etend in de Toscaanse zon kan liggen. Tevredenheid (geluk) is per definitie subjectief.

Subsidie voor levensgenieter?

Dat is de eerste reden waarom ik denk dat sturen op geluk onverstandig is. Maar er is nog een belangrijker bezwaar: hoe voer je beleid gericht op tevredenheid en geluk? Door iedereen zo gelukkig mogelijk te maken? Zo simpel is het niet. Economisch beleid gaat over keuzes maken, over herverdelen. Geluksbeleid zou dus de beperkte middelen zo moeten inzetten dat het binnenlands geluk maximaal is, door ze terecht te laten komen bij mensen die echt genieten van consumptie en dus goed zijn in het produceren van geluk. De levensgenieter krijgt subsidie, de zwartkijker een belastingaanslag. Onzin natuurlijk, maar wel de logische consequentie van beleid gericht op maximaal geluk.

Dergelijk beleid zou in Europa zelfs tot een subsidiestroom van zuid naar noord moeten leiden. Want nieuw onderzoek suggereert dat de Denen niet gelukkiger zijn dan de Italianen omdat ze hun zaakjes beter voor elkaar hebben, maar omdat ze daadwerkelijk beter zijn in het produceren van tevredenheid. In het prestigieuze wetenschappelijke tijdschrift Economic Journal verscheen dit jaar een opzienbarend artikel waarin tevredenheid wordt gelinkt aan een bepaalde genmutatie die in Denemarken veel voorkomt. Naarmate een bevolking genetisch meer lijkt op die van Denemarken, zijn de mensen gelukkiger, blijkt uit het onderzoek. Denen (en in mindere mate Nederlanders) zijn tevreden omdat ze betere geluksmachines zijn en dat is genetisch bepaald.

In zo’n wereld moet de overheid nooit proberen het totale geluk te maximaliseren. Burgers zoveel mogelijk een gelijke kans geven op het nastreven van hun eigen geluk, is het hoogst haalbare. Gelukkig maar.

mona | 18-12-17 | 01:18 | + 1 -

Jan Modaal en Jan Dubbelmodaal krijgen de rekening gepresenteerd van dertig jaar financieel wanbeleid van onze overheden. Wat zegt de groei van het Bruto Binnenlands Produkt als dat met schulden is gefinancierd? Hoe hoog is de staatsschuld per hoofd van de bevolking? De omvang van de particuliere schulden (lees: woninghypotheken) is zorgwekkend gestegen. Ondertussen blijft de overheid met geld smijten: wel eens gehoord van de Regeling ADAM? Een subsidieregeling van Amsterdam om zieke poezen, konijnen en parkieten beter te maken van uw belastinggeld.

=>""Dierenartsen geven aan dat mensen met weinig geld vanwege de kosten soms te lang wachten om met hun zieke huisdier naar de dierenarts te gaan. De gemeente vindt dat gebrek aan financiële middelen geen reden mag zijn dat Amsterdammers te laat of zelfs helemaal niet met hun zieke huisdier naar de dierenarts gaan.
De regeling houdt in dat het eerste bezoek aan de dierenarts altijd gratis is. Dit geldt voor alle soorten huisdieren. Als blijkt dat een medische behandeling noodzakelijk is, vergoedt de gemeente de helft van de kosten. De maximum vergoeding per stadspasjaar is € 300. De regeling geldt voor één huisdier per stadspas per stadspasjaar.''
link: www.amsterdam.nl/toerisme-vrije-tijd/...

theo-is-dood | 17-12-17 | 18:04 | + 5 -

Volgens de alom gerespecteerde econoom Prof. Dr. Jaap van Duijn wordt de belastingdruk steeds meer verlegd naar de gewone burger. Ik word daar niet blij van. Het bovengenoemde rapport is inderdaad een roze brillenrapport en weggegooid geld dat beter besteed had kunnen worden. Zo wordt er op alle fronten door de overheid geld over de balk gesmeten. De gewone burger is daar de dupe van. De overheid wil maar niet beseffen dat zij er hoort te zijn voor ons en niet andersom.

mona | 17-12-17 | 16:29 | + 18 -

Het BNP is in 17 jaar van 140 naar 170 gegaan. Hetbeschikbaar inkomen is amper verandert. Dus is die 30 beschikbaar inkomen aan de werkenden voorbijgegaan.

De prijzen zijn wel gestegen, dus 17 jaar geen inflatie correctie. Dat is wel zeker 50% tot 100% duurder huren.

Onder tussen is duidelijk waar het geld wordt verbrand: gratis Miele, smartphone en ga zo maar door.

Raider Twix | 17-12-17 | 15:13 | + 20 -

Analia von Solmsch | 17-12-17 | 14:01
Die van de inkomens wel, die grafiek van het bbp niet. Er staat niet bij welke inflatie gebruikt is. Over de weergegeven 20 jaar kan er wel 30% verschil zitten tussen de diverse methodes om inflatie in te schatten.

W_F | 17-12-17 | 14:41 | + 1 -

@W_F 12:35: in de tekst staat dat de inkomens zijn gecorrigeerd voor inflatie, onder het kopje 'Wie profiteert?'.

Analia von Solmsch | 17-12-17 | 14:01 | + 2 -

Leuk dat soort grafiekjes maar als ik in mijn eigen redelijk grote "bubble" van hardwerkende modale normale nederlanders rondkijk dan zie en hoor ik alleen dat iedereen er jaarlijks financieel op achteruit gaat en de maatschappij in snel tempo zien verloederen.
Dus moeten het wel de graaiers aan de bovenkant en de lamzakken aan de onderkant zijn die er glink beter van zijn geworden ten kostte van de middengroepen.

2voor12 | 17-12-17 | 13:57 | + 39 -

Gemiddeld genomen zijn de inwoners van Nederland inderdaad een stuk gelukkiger en welvarender geworden. Met name de groepen uit Afrika doen dit gemiddelde enorm stijgen en aangezien deze groep steeds groter en groter wordt, neemt ook het gevoel van welvaart toe.

Eigenaar_IJsland | 17-12-17 | 12:55 | + 54 -

“sociaal geaccepteerde antwoorden” + #WODC = SCP onderzoeken zijn kut en kunnen de prullenbak in. Ik zie hier een mogelijke forse bezuinigingspost!

ZwarteDag | 17-12-17 | 12:50 | + 14 -

Bij grafieken over tientallen jaren worden de uitkomsten volledig bepaald door de keuze van inflatie cijfers. Een eenvoudige correctie voor de waarde van de euro (dus de werkelijke inflatie) is de grote van de jaarlijkse overheids inkomsten, omdat Nederland niet groter is geworden en de overheid een groot deel van het bbp is. Er is niets vermeld, dus er is in dit geval helemaal niet gecorrigeerd voor inflatie?

Als je stelt dat het aantal werkenden, hun koopkracht en het jaarlijkse volume aan goederen niet wezenlijk is veranderd, dan komt de toename in euro's overeen met een werkelijke inflatie van 70% (gemiddeld 1.8% per jaar)

W_F | 17-12-17 | 12:35 | + 17 -

REAGEER OOK