MinFin: nieuwe Doomsday is niet in zicht

Gaat u rustig slapen
Gaat u rustig slapen
Ingewikkelde financiële terminologie in combinatie met het woord crisis jaagt het volk angst aan. En dat is voor hun vertegenwoordigers niet anders. Daarom stelde GroenLinks-Kamerlid Bart Snels een trits kamervragen naar aanleiding van dit artikel in De Groene Amsterdammer over het schaduwbancaire stelsel en de repo-markt. Zo wilde Snels onder meer van MinFin weten of de repo-markt 1) Zoals gesteld wordt in De Groene de Grote Reden achter de Grote Financiële Crisis is. 2) 'voortwoekert als een ongereguleerde "doomsday"-machine waarin allerlei risico’s zich blijven opstapelen buiten het oog van de toezichthouders?' In het verlengde daarvan wil GroenLinks van de MinFin weten of hij de analyse deelt dat we nog altijd geen systeem hebben waarin banken failliet kunnen gaan. Voordat we toelichten waarom Hoekstra denkt dat we niet op de rand van een allesverslindende financiële crisis staan, geven we eerst nog even wat uitleg.

Schaduwbankieren
Want wat is precies het schaduwbancaire stelsel? Zoals we eerder schreven is dat, zoals zo vaak, vooral een definitiekwestie. Hoekstra hanteert in ieder geval de 'enge' definitie van de Financial Stability Board (FSB)*. Schaduwbanken zijn financiële instellingen die onderdeel zijn van een keten van kredietbemiddeling en bankachtige dingen (meestal kredietverstrekking) doen. In tegenstelling tot banken staan zij niet onder bancair toezicht en opereren zij daarom 'in de schaduw'. Onderdeel van het schaduwbancaire stelsel is de repo-markt.

Repo-markt
Repo is een afkorting voor 'repurchasing agreement' oftewel terugkoopovereenkomst. Onder een repo-overeenkomst verkoopt financiële partij 1 (dit kan een (schaduw)bank, pensioenfonds of verzekeraar zijn) stukken (bijv. aandelen, verpakte hypotheken of staatsobligaties) aan financiële partij 2 met de verplichting om die stukken in de nabije toekomst voor een (hogere) prijs terug te kopen. Op deze manier heeft partij 1 de gewenste cash/liquiditeit en partij 2 een extra inkomstenbron. Gaat partij 1 nat, dan kan partij 2 het onderpand ten gelde maken om de schade te beperken. Partij 2 kan op zijn beurt besluiten om cash te lenen van partij 3 en hiervoor het van partij 1 verkregen onderpand zelf als onderpand inzetten. Partij 3 kan hetzelfde trucje uithalen met partij 4 etc. enz. Zo ontstaat er een 'onderpandketting' waarbij een pluk onderpand meerdere leningen dekt.

Repo-markt blijft groot
En dat brengt ons weer bij het artikel in De Groene. Daarin wordt op gezag van experts gesteld dat de repo-markt de hoofdreden voor de Grote Financiële Crisis was. Repo's hebben een korte looptijd van 1 dag (20% van de repo-markt) tot een 1 jaar. Als schuldeisers het vertrouwen in het onderpand verliezen kunnen ze hun centen terugvragen. Kan de schuldenaar niet betalen, dan kan de schuldeiser het onderpand (al dan niet met korting) verpatsen. Droogt de repo-financiering voor banken op dan kunnen ze het gat opvullen door effectenportefeuilles te verkopen en zo donderen de marktprijzen verder in elkaar. Ondanks de veronderstelde cruciale rol van de repo-markt in de crisis, is deze markt sindsdien a) stevig gegroeid en b) nog steeds grotendeels ongereguleerd. c) immer onmogelijk complex. Banken zouden vaak zelf niet weten van wie welk onderpand is.

Ondanks het grote besmettingsrisico houden toezichthouders zich afzijdig. 'Voor de Europese Commissie moest die repo-markt deel uitmaken van de Europese financiële ruimte', zo legt hoogleraar economie en repo-expert Daniela Gabor (*) uit tegenover De Groene. Lidstaten vinden het prima dat hun staatsobligaties als repo-onderpand kunnen dienen. Schaduwbancaire partijen zijn weer heel blij met staatsobligaties, want betrouwbaar. Door deze betrouwbare status kunnen staten goedkoop lenen op de internationale repo-markten.

omvangrepomarkt.png


ECB dumpplek voor onderpand
Nationale overheden zouden geen zin hebben om repo-markten aan te pakken, omdat ze zo hun eigen goedkope financieringsbron dreigen te slopen. De ECB zou de repo-markt niet willen aanpakken, omdat het een cruciale rol vervuld in de geldschepping. 'Tegenover onderpand dat ze van banken via de repo-markt krijgen, geven centrale banken geld uit’, aldus Kjell Nyborg, auteur van dit boek. Alleen zou dit onderpand volgens hem vaak van slechte kwaliteit zijn. Banken droppen volgens Nyborg het slechte onderpand bij de ECB, terwijl ze het goede onderpand houden om met elkaar te handelen. Dit 'slechte' onderpand zou bovendien voor een groot deel op de ongereguleerde markten genoteerd staan. De ECB vindt dit prima want ECB en als het misgaat is daar nog altijd de belastingbetaler. Tenminste zulks is het sentiment in het artikel van De Groene.

Niets aan de hand, doorlopen
GroenLinks wilde van MinFin Wopke Hoekstra weten of dit beeld klopt. Nee, zegt hij. De crisis werd niet veroorzaakt door de repo-markt, maar door miljoenmiljard zaken. Geldschepping gebeurt niet direct door de ECB, maar bij commerciële banken middels schuldaanvaarding tussen bank en klant. Weliswaar koopt de ECB via QE en andere wegen van alles op, maar de onderpandeisen zijn heel streng. Kortom, de ECB is volgens Wopke geen kringloopwinkel voor onderpand. En dat toezicht op schaduwbanken dan? Nou, de European Systemic Risk Board en Financial Stability Board houden op macroniveau het financiële systeem in de gaten. De FSB monitort de schaduwbanken en doet beleidsaanbevelingen die 'veelal op Europees niveau geïmplementeerd worden'. Ook een manier om te zeggen dat advies van de FSB gevoeglijk genegeerd kan worden door Europese beleidsmakers. Verder, zegt Hoekstra, moeten repo-transacties straks in een register moeten worden gemeld. Had Snels ook kunnen lezen bij De Groene, inclusief de kanttekening dat zo'n register een wassen neus is omdat partijen zelf kunnen kiezen wat voor informatie ze aanleveren en in welke vorm.

Desalniettemin wil Hoekstra maar zeggen dat al deze wet- en regelgeving die sinds 2008 van kracht is geworden ons bescherming biedt tegen de volgende Doomsday. Bovendien ouwehoeren De Groene&Snels er maar wat op los, omdat banken wel degelijk stuk kunnen gaan (want bail-ins enzo). 'Ik deel de analyse van het lid Snels niet dat er nog geen systeem zou zijn waarin banken failliet kunnen gaan', zegt Hoekstra. U en de GroenLinks-meneer kunnen dus rustig gaan slapen, want de Europese autoriteiten werken echt keihard om een volgende Doomsday te voorkomen.


* De Financial Stability Board werd in 2009 door de G20 opgericht om de internationale financiële markten te monitoren en beleidsaanbevelingen te doen.

Reaguursels

Inloggen

Huizenprijzen in 020 stijgen al de pan uit, Europa heeft een centraal leger nodig omdat men anders nog niet eens in de buurt van de 2% regel kan komen, Brexit is na ruim een jaar nog geen stap verder (UK-EU dan, UK-US trade deal is al bijna rond), politie kan geen YouTube kijken, strafzaken blijfen liggen en de ECB blijft ook in 2018 doodleuk 60 miljard(!) euro in de economie pompen. Maar een doomsday scenario zit er echt niet aan te komen...

Daarbij als er een schaduw stelsel zou bestaan, gaat de minister dat echt niet in de kamer bekendmaken..

TuurlijkNiet | 09-11-17 | 00:40 | + 3 -

De spaarders en wat de mensen aan afspraken hebben opgebouwd in pensioenfondsen beschermen en de gokkers op de bank een groter risico laten lopen. (wat wol hierboven ook zegt)

Geevee | 08-11-17 | 23:48 | + 3 -

Een flinke crisis op zijn tijd is juist prima. Dat schept mogelijkheden. Misschien dat er dan weer iets van een markt komt.

squadra | 08-11-17 | 23:38 | + 8 -

Waar komt die bizarre conclusie ergens aan het eind van dat Groene artikel vandaan? Verder geheel gelezen en interessant, maar dit:

"... Maar wil je uiteindelijk heel het Europese financiële stelsel hertekenen, dan moet je onder andere pensioenfondsen en verzekeraars nationaliseren. En voor zo’n revolutie is momenteel niemand in..."

Dat komt gewoon uit de lucht vallen als uitspraak\voorkeur (?) van de betreffende hoogleraar Gabor uit Bristol, zonder enige uitleg of onderbouwing? Als dat het zogenaamde "alternatief" is voor dat repo-gedoe, hou ik liever het repo-gedoe met alle crises van dien. Net als dat het kapitalisme of de vrije markt om de zoveel tijd een faillissement of crisis meebrengt. Ook wanneer niet liefdevol geholpen door ongunstige regelgeving van de overheid en het aangaan van teveel (staats)schuld. Maar dat nog altijd niet betekent dat een monopolistische centrale planeconomie ineens beter is.

Je zou denken dat simpelweg verbieden van repo-handelingen toch ook effectief zou zijn als je het zo'n probleem vindt. Zonder meteen Chavista-achtige neigingen te krijgen en te denken dat de staat nog beter is met pensioenen en verzekeringen uitbaten dan de toch al vrij bureaucratische en ondoorzichtige private varianten met en zonder winstoogmerk, waarbij je tenminste nog enige keus hebt bij wie je wilt winkelen. Althans, als het een echte vrije markt was en ze niet door je strot wordt geduwd door de overheid.

En wat mij betreft: laat ze lekker repo'en. Maar laat de Centrale banken niet langer QE'en en allerhande "onderpand" opkopen van banken en staten. Als je íets wilt nationaliseren, doe dat dan met het recht om geld te drukken en laat dat hypocriete "onafhankelijke" Centrale banken gedoe, waarbij die alsnog begrotingstekorten dekken maar dan indirect door staatsschuld te repo'en en daarmee de rente op die schulden te verlagen en de opbrengst van de staatsschuldveilingen te verhogen, voor wat het is. Print dan gewoon lekker direct je begrotingstekort in je eigen nationale munt. Betaal je gelijk de prijs in plaats van met een schuldenberg voor je kinderen nu zelf via inflatie, die je zogenaamd toch al zo graag wilde hebben. Want dat is de hele officiële reden van QE: inflatie op of boven de 2% krijgen.

En als er een bank omvalt, niemand redden, behalve de spaarders. Ook desnoods met nieuw geprint geld. Dan mogen die banken verder in goede tijden repootje spelen tot ze een ons wegen van mijn part, in slechte tijden betalen de aandeelhouders en de bestuurders van de bank, niet de belastingbetalers.

Wol | 08-11-17 | 21:33 | + 7 -

Wie heet er nu Wopke ? Wobbe klinkt nog wel, maar Wopke lijkt toch meer op de whopper van BK.

Ben7943 | 08-11-17 | 21:22 | + 2 -

Wopke mag de heer ook wel danken dat de EU niet nog meer landen gaat opofferen om geopolitieke redenen. Zoals zijn voorganger met Cyprus deed.

Atlas Shruggs 10 | 08-11-17 | 19:37 | + 9 -

Natuurlijk is dit je reinste gelul. Schulden zijn in de wereld alleen maar toegenomen sinds 2008 in elke sector.
Daarnaast hebben alle centrale banken in de wereld een balans opgebouwd door QE, waar je u tegen zegt en die er niet was in 2008. En die nog reversed moet worden.
Onlangs zijn er nog twee banken gered in Italië.. Dan wel onder een andere noemer, want zo rolt het politiek. Hebben ze daar een Non performing loan rate van 30%. Weet niet meer wat het op EU niveau was. 333 miljard of een triljoen aan npl's. Maar beide bedragen zijn enorm. Maar nee geen risico hoor. Alles helemaal top. (Niet dat ze überhaupt wat anders kunnen zeggen in een systeem die gebaseerd is op vertrouwen, want dat zakt het zooitje in elkaar. Dus nieuwswaarde 0,0 eigenlijk)

kruz | 08-11-17 | 18:15 | + 16 -

"Komt er een Doomsday aan?" wordt er gevraagd door een econoom die in de Tweede Kamer zit voor Groen Links. Had hij hier een ander antwoord op verwacht dan Hoekstra heeft gegeven? Is Snel echt zo naïef? Enfin, het is sowieso al merkwaardig dat je als econoom lid bent van een partij als Groen Links.

mona | 08-11-17 | 16:48 | + 16 -

Ok, nu geloof ik deze keer echt mijn overheid.

steekmug | 08-11-17 | 16:40 | + -2 -

Ok, nu geloof ik deze keer echt mijn overheid.

steekmug | 08-11-17 | 16:40 | + 6 -

REAGEER OOK

Linktip: Energie vergelijken