Staat banken swapclaim des doods te wachten?

Verliesverdubbelaar
Verliesverdubbelaar
Nog even over de uitspraak vorige week van het Hof Den Haag in renteswapgate. De zaak die staalbedrijf Kontinex won van de Rabobank kan voor banken nog wel eens consequenties met veel nullen hebben. De crux zit hem erin dat banken volgens de rechter ook een zorgplicht hebben als ze grote bedrijven adviseren over complexe spullen als rentederivaten. Daarmee staat de deur open voor een trits claims van bedrijven die vooralsnog geen schadevergoeding krijgen. Dat er heul veul misging met die swaps is bekend. Ze werden verkocht als lekker flexibel alternatief voor leningen met een vaste rente. De lusten van een variabele lening met boetevrij aflossen, én de zekerheid van een vaste rente. Maar de swaps kregen door dalende rente een negatieve waarde. Daarmee werd tussentijds aflossen een dure grap, want dan moest die negatieve waarde worden afgetikt. Bovendien zagen banken deze negatieve waarde als een extra schuld. Slecht voor de kredietwaardigheid van de bedrijven en voor banken een prima aanleiding om naar hartelust opslagen te verhogen. Niks geen vaste rente dus.

Dat de verkoop van swaps aan ondernemers niet altijd helemaal koosjer verliep, hebben de banken inmiddels toegegeven. Maar banken zouden geen banken zijn als ze niet zouden proberen de schade zo veel mogelijk te beperken. De winstmachine moet blijven draaien, nietwaar? Nettowinst over 2016 voor ABN: 1,8 miljard, Rabo: 2 miljard, ING: 5 miljard). Om claimende ondernemers met renteswaps van het lijf te houden, werd het beproefde recept ingezet van traineren, tijdrekken en lobbyen. Met succes, want ondernemers zitten sinds de derivatenellende in 2012 aan het licht kwam al vijf jaar te wachten op schadevergoeding. Die wordt nu geregeld via het zogeheten Herstelkader. Maar dat geldt alleen voor kleine ondernemers. Van grote bedrijven verwacht de Derivatencommissie dat ze zich een beetje verdiepen in de materie voor ze een swap afsluiten. Zo kwamen de banken er tot nu toe goedkoop vanaf. Samen reserveerden ze 1,3 miljard voor schadevergoedingen. Altijd leuk om even naar de UK te kijken in dezen, want daar werden evenveel swaps verkocht. Wat blijkt: Britse banken stoppen miljarden meer in de stroppenpot voor boze swapklanten. Heeft ermee te maken dat het Britse Herstelkader een stuk rianter uitpakt. Kortom, de Nederlandse banken waren lekker bezig qua damage control. Tot dus het gerechtshof vorige week roet in het eten gooide, en ook bedrijven en instellingen die te groot zijn voor het herstelkader weldegelijk een schadevergoeding kunnen krijgen. Wat dat rechterlijke geintje de banken gaat kosten?

Schattingen
De firma Cadenion rekende al eens uit (pdf) dat in totaal €51 miljard aan rentederivaten verkocht is aan het Nederlandse MKB. Volgens de banken en AFM is €26 miljard daarvan verkocht aan bedrijven die klein genoeg zijn voor het Herstelkader. Dat betekent dat er nog eens voor €25 miljard aan derivaten uitstaat bij grotere bedrijven. En het zou nog wel eens wat meer kunnen zijn. Alleen al bij een aantal grote (semi-)publieke instellingen als woningcorporarties, onderwijsinstellingen en ziekenhuizen telden we een totaal van €24 miljard aan uitstaande derivatencontracten. Als zij dezelfde vergoeding zouden krijgen als kleine bedrijven volgens het Herstelkader, zijn banken dus minimaal het dubbele kwijt aan schadevergoeding. Aan de andere kant van de Noordzee schrok men zich een hoedje toen duidelijk werd dat claims van grootbedrijven de totale schade wel eens zouden kunnen laten oplopen tot een duizelingwekkende €27 miljard.

Euro's terugverdienen
Moeten al die semi-publieke instellingen natuurlijk wel de stap naar de rechter maken. En niet bang zijn dat ze door een misswap hun baantje kwijtraken. Wij vroegen het tientallen zorginstellingen die bij elkaar voor €6 miljard aan derivaten op de balans hebben staan. Ze zagen het probleem niet. Jammer, want instellingen die het wel aandurven, kunnen flink wat publieke euro's voor ons terugverdienen. Vestia gaf een tijdje terug alvast het goede voorbeeld. Meer achtergrond hier en hier.

Reaguursels

Inloggen

mona | 26-02-17 | 16:38
Ja zelfs dan. Daarom en daarvoor bestaan juist protocollen.
Het gesprek zal wel een ander verloop hebben. Maar het zal toch gezegd moeten worden. Maar het gaat hier niet om de oorzaak maar om de behandeling. En daarin wederom. Zodra een specialist de deur binnen loopt is die ook maar een patiënt. Dat die beter feedback kan geven is dan een plus. Maar uiteindelijk wil je een buitenstaander hebben die de situatie beoordeelt vanwege objectiviteit.. Emotioneel of gewoon betrokken zijn vernauwt of verdraait je perspectief. Vandaar de noodzaak en dus de zorgplicht.

kruz | 27-02-17 | 00:38 | + -2 -

Zomaar even een stukje vaste rechtspraak (Hoge Raad), door mij toegespitst op een MKB'er die geen deskundigheid heeft over rentederivaten:

"Ingevolge vaste rechtspraak rust op een financieel dienstverlener (zoals een adviseur van de bank) die door een MKB’er wordt benaderd voor een op hem specifieke situatie toegesneden advies, een bijzondere zorgplicht, die onder meer behelst dat hij naar behoren onderzoek moet doen naar de financiële mogelijkheden, deskundigheid en doelstellingen van de MKB’er en dat hij hem dient te waarschuwen voor eventuele risico's die aan een voorgenomen of toegepaste derivatenconstructie zijn verbonden, alsook voor het feit dat een door hem beoogde of toegepaste constructie niet past bij zijn financiële mogelijkheden of doelstellingen, zijn risicobereidheid of zijn deskundigheid. Deze plicht strekt mede ter bescherming van de MKB’er, tegen het gevaar van een gebrek aan kunde en inzicht of van eigen lichtvaardigheid. De dienstverlener heeft hierbij te gelden als professionele en bij uitstek deskundige dienstverlener, terwijl bij de cliënt (zoals een MKB’er die niet is gespecialiseerd in rentederivaten) doorgaans een zodanige professionaliteit en deskundigheid ontbreken. Dit brengt mee dat de cliënt in beginsel ervan mag uitgaan dat de dienstverlener die zorgplicht jegens hem naleeft. "

Als de adviseur van de bank niet voldoende onderzoek verricht en niet voldoende waarschuwt, dan is hij aansprakelijk voor de schade. En om even terug te komen op bovenstaande discussie; ik denk dat minstens 95% van de MKB'ers niet beschikt over dezelfde mate van deskundigheid inzake rentederivaten als de professionele adviseur van de bank. De vergelijking tussen collega artsen gaat hier dus niet op, aangezien er geen sprake is van een gelijk speelveld.
Rentederivaten zijn namelijk zeer gecompliceerde financiële producten, waarvoor je flink gestudeerd moet hebben om ze volledig te kunnen doorgronden. Zelfs de financiële sector zélf begreep de derivatenconstructies niet meer, wat dan ook één van de belangrijkste redenen was voor de crisis van 2007/2008. Ze waren simpelweg te complex geworden.

JackRyan | 26-02-17 | 23:24 | + 3 -

Verkopen banken eigenlijk ook 'producten' waar de klant (financieel) beter van wordt?
Poekieman | 26-02-17 | 13:24 | + 21
-
Ja hoor. Bank enveloppen voor je papieren overschrijvingen. Dit is een zwendelvrij product.
Wie kent er nog één?

Raider Twix | 26-02-17 | 19:17 | + 4 -

Als ondernemer maak je een plan en daar komt dan uit dat met een x-bedrag te lenen tegen een vast rentepercentage y het gemoedelijk ondernemen is. De bank wil wel lenen maar enkel tegen een variabel 3-maandspercentage. Ondernemer wil dit financiele risico niet en wil een vast percentage. Oplossing bank: de renteswap. Ondernemer zit op rentepercentage y. Rente zakt. Ondernemer 'had ik maar variabel geleend, want goedkoper'. Edoch afdekken renterisico kost geld. Ondernemer betaalt keurig iedere drie maanden zijn rente y. Kan makkelijk want onderneming verloopt keurig volgens plan. Aan zijn kant geen probleem. Bank heeft een probleem. Het risicoprofiel verslechtert. Kan ondernemer de negatieve renteswap betalen? Neen, niet in een keer, maar dat was de bedoeling ook niet. Bank valt ondernemer lastig met renteverhogingen en extra dekkingen. Ondernemer heeft nu een probleem. Geen vaste rente meer (is immers verhoogd) en de kans op executie van zijn bezittingen. Als de bank niet in paniek was geraakt, was er niets aan de hand. Enkel de maandelijkse rapportage aan de centrale bank zou wat ongelukkig zijn uitgevallen.

Het is hetzelfde als een huis onder water. Als de maandelijkse aflossingen en rente gewoon doorgaan is er niets aan de hand. Behalve dan het risicoprofiel van de bank en uiteraard de daar aan verbonden bonussen.

Joost-Visser | 26-02-17 | 18:30 | + 5 -

kruz | 26-02-17 | 15:06 | + 2 -

Stel: een cardioloog behandelt zijn collega longspecialist voor vernauwde bloedvaten, moet die cardioloog hem dan vertellen welke nadelige effecten vet eten en roken op de bloedvaten kunnen hebben?

mona | 26-02-17 | 16:38 | + 3 -

Mocht het Vestia lukken de geleden schade vergoed te krijgen door de banken, dan komen de tot gevangenisstraffen veroordeelde Vestiabestuurders misschien in aanmerking voor vervroegde invrijheidsstelling?!?

Rhenium | 26-02-17 | 15:31 | + -2 -

mona | 26-02-17 | 13:40 |
Je retoriek klopt niet helemaal. Dus als een arts en andere arts behandelt, is deze vrijgesteld van zorgplicht?
Lijkt mij van niet. En zo is dat ook in dit geval.

Poekieman | 26-02-17 | 13:24
Per definitie staan de belangen van een klant lijnrecht tegen over die van de verkopende partij. Klant wil weinig betalen, veel service en een goed veilig product. Een bedrijf wil het minimale leveren, zonder klanten te verliezen of gezicht. Hoe groter de bedrijf/sector, des te meer macht en des te meer waar deze bedrijven mee weg kunnen komen. Hogere prijzen, minder service etc. Banken, farmaceutische industrie, oliesector en overheid zijn dan ook de corrupste en foute sectoren waar de burger machteloos tegenover staat.

kruz | 26-02-17 | 15:06 | + 5 -

Van grote bedrijven mag je verwachten dat hun financieel directeuren capabel genoeg zijn om rentederivaten te doorgronden. Als zij ze ondanks de risico's destijds toch gekocht hebben is dat eigen verantwoordelijkheid en moeten ze nu niet met schadeclaims gaan aankomen.

mona | 26-02-17 | 13:40 | + 9 -

"Jammer, want instellingen die het wel aandurven, kunnen flink wat publieke euro's voor ons terugverdienen."

Ik heb zo'n hekel aan deze Instellingen. Alleen omdat er geld verloren is gaan we nu kijken of we iets kunnen vinden waardoor we de transactie terug kunnen draaien. Van mensen die een handtekening op een stuk papier zetten mag je toch verwachten dat ze begrijpen waar ze voor tekenen? Hoe is men anders in staat geweest om het tot middelgroot bedrijf te schoppen?
Anderzijds, moeten banken bij transacties die de klant geld oplevert ook gaan zoeken naar redenen om de transactie ongedaan te maken? Het is dezelfde onredelijke grondhouding als in het stuk hierboven ingenomen wordt.

Een en ander natuurlijk wel onder de aanname dat de swap goed is uitgelegd door de adviseur (dat wil zeggen: het fixeren van de rente, niet het maximeren van de rente)

B0kito | 26-02-17 | 13:35 | + 5 -

Maar toch kunnen we stellen dat de bankierswereld en de bankiers zich echt wel hebben aangepast na de crisis. Klantenbelang enzo komen nu echt wel eerste plaats. Kijk maar naar de eed en hoe ze hun best doen om hun fouten recht te zetten.

Ow... Wacht... dat was mijn droom!

De Huisfilosoof | 26-02-17 | 13:32 | + 17 -

Verkopen banken eigenlijk ook 'producten' waar de klant (financieel) beter van wordt?

Poekieman | 26-02-17 | 13:24 | + 37 -

REAGEER OOK

Linktip: Energie vergelijken