Het pensioenstuk dat Trouw niet wilde plaatsen

Het gaat niet goed met ons pensioenstelsel en dat is voor niemand leuk. Nu zijn er een hoop lieden die precies weten wat we moeten doen: de rekenrente verhogen! Onlangs plaatste Trouw een ingezonden brief van een oud-vakbondsman die pal staat voor deze oplossing. Wij riepen Trouw en andere kranten op om zoveel mogelijk van dit soort bijdragen te blijven plaatsen, want daarmee wordt duidelijk dat pensioenbobo's vaak helemaal geen verstand hebben van de materie (onze recensie en oproep hiero). Voor het overige kon de ingezonden brief op veel bijval rekenen van Trouw-lezers. Dat bracht twee Groningse hoogleraren ertoe om ook een brief naar Trouw te sturen. Niet met een mening, maar met enige feiten over de rekenrente. Allemaal omwille van een stukje duiding naar de krantenlezer toe. Die brief werd door Trouw ... geweigerd. Waarom is onduidelijk, maar feiten zijn natuurlijk vermoeiend en passé composé. Enniewees, we hebben gevraagd aan de hoogleraren en economensite ESB - waar het artikel wel is geplaatst - of wij mochten knippen/plakken. Een mooiere hoe-en-wat van de rekenrente hebben we namelijk in tijden niet gezien. Dat mocht en daarom onze dank aan de professoren Spierdijk* en Scholtens* en ESB (lees die site!). Na de breek integraal en in zijn geheel het artikel dat de tere Trouw-lezers wordt onthouden.

Misverstanden over “de” rekenrente
De afgelopen tijd werd in diverse kranten, waaronder de Trouw, weer eens flink geageerd tegen "de rekenrente" die gebruikt wordt bij het bepalen van de dekkingsgraad van pensioenen. De gemoederen liepen hoog op in deze discussie. Een enkele lezer zag zelfs een "flagrante schending van de rechten" in pensioenkortingen. Lezers kwamen met allerlei creatieve oplossingen om tot een hogere rekenrente te komen, met als doel het voorkomen van pensioenkortingen. Omdat economische argumenten geen rol leken te spelen in deze discussie, hebben wij onderstaande bijdrage aan de krant aangeboden met als doel de economische principes van de rekenrente maar weer eens uit te leggen. Helaas was de redactie niet in ons stuk geinteresseerd.

Hoewel er zeker wat valt af te dingen op het huidige pensioenbeleid, zijn er veel misverstanden in omloop over “de” rekenrente die we willen rechtzetten. “De” rekenrente bestaat niet. Om de huidige waarde van de toekomstige verplichtingen van een pensioenfonds te bepalen, worden deze verplichtingen naar het heden verdisconteerd. Dit wordt gedaan door de verwachte pensioenbetalingen te relateren aan de huidige rente. Die rente wordt ook wel de “rekenrente” genoemd. Het is echter geen constante factor, maar een percentage dat afhangt van de looptijd van de verplichting. Moet een pensioenfonds over tien jaar een bepaald bedrag betalen, dan wordt er een andere (hogere) rekenrente gebruikt dan bij een betalingsverplichting over vijf jaar. Dit onderscheid valt helemaal weg in de discussie. Men spreekt over “de” rekenrente, terwijl het gaat over een zogenaamde rentetermijnstructuur.

Hoe kies je die rentetermijnstructuur op economisch verantwoorde wijze? De afgelopen tijd zijn er allerlei voorstellen gedaan. Bijvoorbeeld 10-jaars of 30-jaars beleggings- of aandelenrendement. Of een zogenaamd “redelijk” percentage van 3 of 4%.

Bovengenoemde keuzes zijn economisch gezien weinig zinvol. Ten eerste ontbreekt het besef dat er een rentetermijnstructuur gebruikt moet worden. Daarnaast wordt een algemeen geaccepteerd economisch principe geschonden: een pensioenbetaling die onafhankelijk is van het beleggingsrendement van het pensioenfonds (en dat is gebruikelijk in Nederland), moet worden verdisconteerd volgens een rentetermijnstructuur die eveneens onafhankelijk is van het beleggingsrendement. De uitkeringen in het Nederlandse pensioenstelsel hangen namelijk niet af van een beleggingsrendement; het merendeel staat vast op 70% van het middelloon. Daarom wordt een rentermijnstructuur gebruikt die is afgeleid van het rendement op risicovrije staatsobligaties. De rente op dergelijke obligaties is al dertig jaar laag en de laatste jaren zelfs heel erg laag. Er lijkt voorlopig ook geen zicht op een hogere rente. En dat treft de waarde van de pensioenvermogens. Maar wie voorstelt om dan maar een relatief hoog beleggingsrendement te gebruiken, rekent zichzelf rijk en schuift de rekening door naar de volgende generaties.

Degenen die voorstellen om een gemiddeld aandelenrendement te gebruiken verliezen nog een ander belangrijk economisch fenomeen uit het oog. Het is wellicht verleidelijk om te denken dat lage aandelenkoersen op den duur altijd weer terug zullen keren naar een lange termijn gemiddelde (“mean reversion”). Helaas heeft de economische literatuur hier nog geen robuust bewijs voor gevonden. Aandelenkoersen schommelen erg, ook over een periode van tien of zelfs dertig jaar. Immers, hoeveel (niet-overlappende) 10-jaars rendementen hebben we nou eigenlijk om uitspraken te doen over het 10-jaars aandelenrendement? Voor de meeste ontwikkelde economieën kan met enige moeite pakweg honderd jaar aandelenhistorie worden verzameld. Dan hebben we dus ongeveer tien van die 10-jaars rendementen. Veel te weinig om een betrouwbare uitspraak over te doen. En bovendien, kun je de economie van 1970 vergelijking met die van 2016? Belangrijke beslissingen over onze pensioenen moeten dan ook niet genomen worden op basis van koffiedik kijken en wensdenken.

Het probleem van het huidige pensioenstelsel is dat er in het verleden beloftes zijn gedaan die niet kunnen worden waargemaakt. Die pijn moet tussen de generaties verdeeld worden, waarbij valide economische argumenten niet buiten beschouwing mogen worden gelaten.

Reaguursels

Inloggen

@En zelfs voltijds tegen minimumloon is al een stuk meer dan bijstand.

Bruine Beer | 31-08-16 | 18:46 | + 4 -
Da s dus niet waar, had u v/d week hiero kunnen zien, mooie tabelletjes.

Uw Verzekeringsadvis | 01-09-16 | 16:39 | + 0 -

Babyboomers willen de feiten liever niet horen. Natuurlijk worden zij genaaid, niemand had ze verteld dat de pensioenen jarenlang niet geïndexeerd of zelfs verlaagd zouden worden.

De bijna-pensionado's worden genaaid, in plaats van de beloofde VUT en 65 jaar moeten ze langer door voor een lager pensioen (middelloon ipv eindloon).

De jongeren staan qua jaren en levensfase het verst van de pensioenen af, maar die zijn helemaal de sjaak: fors hogere premies neerleggen tot ver na je 70e en dan maar zien of er überhaupt nog iets over is.

Het verhaal van de rekenrente is geen raketwetenschap: je hebt een X-bedrag in de pot, en daar moet een Y-aantal mensen de komende Z-aantal jaren een uitkering van krijgen.
Hoe hoog wordt die uitkering bij de voorwaarde dat het bedrag in de pot groot genoeg blijft om ook voldoende te hebben voor de komende generaties? Daarbij uitgaand van voorzichtige scenario's w.b. levensverwachting en rendementen (terecht, want we worden nog steeds ouder en lange termijn beleggingsresultaten geven geen aanleiding tot meer optimisme)

Als je dan blijft drammen om een hogere rekenrente (gevolg: pot eerder leeg en/of véél hogere pensioenpremies voor de huidige werkenden), dan ben je m.i. een egoïstische eikel met oogkleppen op, die zich alleen maar druk maakt om het eigen leventje en de middelvinger opsteekt naar de komende generaties

raskol | 01-09-16 | 16:14 | + 3 -

Altijd fijn, zo'n droog en logisch opgebouwd stuk tussen de emoties en meningen.

Tisnietanders | 01-09-16 | 11:00 | + 3 -

Lees nergens dat de greep van 50 miljard, door CDA/PvdA in de jaren 90, de grootste veroorzaker is van het pensioenprobleem. Het kapitaal (50 miljard) en de gestapelde rente zorgen voor een enorm gat bij de fondsen.

Rotisseur | 01-09-16 | 10:39 | + 3 -

ProAsfalt | 31-08-16 | 19:42 |
Hou toch eens op man, je wil gewoon helemaal niks. Ben daar toch eens eerlijk in. Iedere keer als er iets van gezegd wordt, is je repliek: ja maar 400k werkelozen, 150k vacatures boehoehoe.
Er is je zelfs werk aangeboden via de panelen en ook dan geef je niet thuis vanwege de andere 400k werkelozen. Manmanmanman /Rob Geus

Vanilla | 01-09-16 | 08:50 | + 3 -

EefjeWentelteefje | 31-08-16 | 17:57 | + 12 -

Over die vakantie in Thailand.. De overheid gaat er vanuit dat ik 100 wordt. Alleen ik denk niet ouder dan 72 gebaseerd op resultaten van de rest van de familie. Kortom werken tot mijn dood dus wat is dan verstandig, lekker op vakantie gaan of je geld in waarde zien verminderen en op de dag dat je met pensioen mag dood neervallen?

Stonecity | 01-09-16 | 07:29 | + 4 -

@En dan word je werkloos op je 50e. Na de maximale WW-duur (twee jaar), mag je dat zorgvuldig zelf @bij elkaar gespaarde appeltje-voor-later eerst helemaal zelf opvreten (okee, je mag zo'n 5000,= € @overhouden op je bankrekening), voordat je in aanmerking komt voor de bijstand. Lekker, hoor...
@EefjeWentelteefje | 31-08-16 | 17:57 | + 6 -
Ga dan sparen en beleggen offshore, bijv bij de bank van Peter Schiff: Euro Pacific Bank.
Link:https://europacbank.com
""Euro Pacific Bank Limited is regulated by the Financial Services Authority (FSA) in St. Vincent and the Grenadines as a Class A International Bank.""

theo-is-dood | 31-08-16 | 21:44 | + -2 -

Voor je oude dag moet je in de USA veel vaker zelf wat regelen, en daarvoor is dan ook een hele bedrijfstak / infrastructuur aanwezig. Dankzij internet kun je daaraan zelf deelnemen vanuit NL door het kopen van aandelen in allerlei fondsen die iedere maand of ieder kwartaal uitkeren. Begin je halverwege de 20, investeer je EUR 500 per maand, herinvesteer je de opbrengst en kies je voor fondsen die ongeveer 7% opleveren, dan kun je rond je 50e met pensioen als je genoegen neemt met 1x à 2x modaal. Risico's: het blijft beleggen, maar rond die 7% heb ik een voor mij acceptabele balans tussen risico en opbrengst gevonden.

Kijk hier maar eens rond: www.cefconnect.com/

erkomenanderetijden | 31-08-16 | 21:08 | + 10 -

Tsaaah | 31-08-16 | 20:05 |

Het Deense pensioenfonds AP Pension heeft dit jaar 1 miljard aan haar leden teruggegeven. Wegens mooi rendement.

duitse herder | 31-08-16 | 20:19 | + -2 -

@netniet

Nou ja, ik moet nog een jaar of 22 (nu 47). Ik zal net op de wip zitten verwacht ik mbt jongere werkenden en heb ik tav de mensen na mij idd geen klagen.
Blijft natuurlijk triest dat ik nu al zover ben dat ik al zo ontzettend veel heb ingelegd, met minder resultaat dan wanneer ik het zelf had gedaan. Dat als ik zelf had geweten van de keus die ik had (en dat het niet ingewikkeld was, etc) ik veel meer vermogen had gehad. Achteraf is het een koe in de kont kijken, maar wat dat betreft is het internet een zegen om je eigen informatie te vergaren en maximaal weg te blijven van de regelgeving vanuit Den Haag en Brussel.

Een soort van verzekering voor iedereen (bijstand plus of id) voor als het fout gaat en dan al die pensioenfondsen afschaffen. Utopische gedachte natuurlijk en weet ook wel dat 't niet gaat gebeuren. De lobby is net als die van de banken eenvoudig te sterk en hun belangen zijn superieur aan die van de werkende burger. Zou niet zo moeten zijn, maar goed. De EU is er ook niet voor de EU burger, en zo kunnen we nog wel even doorgaan.

Tsaaah | 31-08-16 | 20:05 | + 2 -

Het is een slecht artikel. Terecht dat de krant het niet plaatste. Het artikel geeft geen duidelijkheid, ook niet na meermaals lezen. Wat ik dan vooral mis, is de relatie met de verwachte productiviteit; de 'echte' economie. Maar dit artikel gaat alleen maar over de financiële economie. Met gerommel met cijfertjes ('achter de komma') los je het probleem niet op. Wat nodig is, is uitzoomen.

KlaasGoudsekaas | 31-08-16 | 19:59 | + 1 -

ProAsfalt | 31-08-16 | 17:36

Zo... ik stop met werken. Vandaag. Om plm 5 uur vandaag begonnen. Totaal 15 uur.

6 uur voor mijzelf en 9 uur voor jou. Want totaal belastingen.

6 en 9 = 15

Tot morgen...

duitse herder | 31-08-16 | 19:47 | + 3 -

@Bruine Beer | 31-08-16 | 18:46 |
Nope, mag niet. Als je studeert ben je niet beschikbaar voor de arbeidsmarkt. Hetzelfde argument wordt gebruikt dat je naast de bijstand geen eigen bedrijf mag hebben.

ProAsfalt | 31-08-16 | 19:42 | + -4 -

@GerbenW | 31-08-16 | 18:00
Ik heb de indruk dat er voldoende draagvla kis om wat dat betreft nu wat meer risico te nemen

En daar is het in het verleden misgegaan: politiek (draagvlak) en economie (risico) zij 2 grootheden die wel onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn maar niet verward moeten worden.

Stel wij spelen russische roulette met 10 man (draagvlak) en jij bent als tweede aan de beurt (risico): pas je of haal je de trekker over?

paost712 | 31-08-16 | 19:34 | + 5 -

Gelul en geneuzel. In VK wordt 5x meer aan aandeelhouders (e.g. dividend) uitgekeerd dan aan pensioenen (1). Zal in NL niet veel anders zijn. Laat dat eerst eens uitzoeken voor AEX/AMX, vervolgens verder spreken over rekenrente, dekkingsgraad, beleggingsrendement, etc, etc.

1. www.independent.co.uk/news/business/ne...

Schwanz | 31-08-16 | 19:31 | + 0 -

ProAsfalt | 31-08-16 | 15:59 | + 4 -
Maar gelukkig heb je in de tijd dat je bijstand kreeg gezorgd voor scholing, eventueel via de vele gratis internetbronnen, toch? Want alleen mensen die lamlendig in de bijstand blijven hangen, krijgen niet meer dan een parttime baan op minimumniveau. En zelfs voltijds tegen minimumloon is al een stuk meer dan bijstand.

Bruine Beer | 31-08-16 | 18:46 | + 4 -

Tsaaah | 31-08-16 | 16:25

Het spijt me maar iets zegt me dat jouw generatie niet een oude dag kan genieten, op basis van het beloofde.

netniet | 31-08-16 | 18:16 | + 4 -

Rekenen met rente op staatsobligaties als 'rekenrente' klinkt logisch, maar is ook maar een model om een onbekende toekomst te schetsen. De praktijk is dat pensioenfondsen maar een deel van hun vermogen in staatsobligaties beleggen. Het rendement wat ze behalen kan hoger zijn dan die op staatsobligaties, of lager. Het blijft koffiedik kijken.
Door te kiezen voor de staatsobligatierente zijn we vrij zeker (maar dus niet helemaal) dat er voldoende geld is om aan toekomstige verplichtingen te voldoen. Ik heb de indruk dat er voldoende draagvlak is om wat dat betreft nu wat meer risico te nemen door een hogere rekenrente te gebruiken.

GerbenW | 31-08-16 | 18:00 | + -14 -

Generaties lang hebben mensen erop vertrouwd dat 'de overheid', i.s.m. de banken/verzekeringsmaatschappijen, enzovoorts, het allemaal wel goed geregeld had(den), en men komt nu van een koude kermis thuis, want de hele idee dat het wellicht verstandig is om zèlf zaken te regelen voor de toekomst is aan velen voorbij gegaan.
Om een bekend reclamefilmpje te parafraseren: het klinkt nog steeds een stuk stoerder/'trendy'-er' om te roepen dat je (weer) zo'n fantastische peperdure vakantie hebt genoten in Thailand, dan om te roepen dat je datzelfde bedrag hebt gereserveerd voor een pensioenvoorziening...

Wat ook al niet meehelpt is dat sparen voor een appeltje-voor-later gewoon keihard belastingtechnisch wordt afgestraft (VHR, géén bijstand bij onvrijwillige werkloosheid, geen toeslagen, niets!), tenzij je in zee gaat met allerlei vage constructies bij verzekeringsmaatschappijen, en ik geloof dat we het dáár al helemaal niet meer over hoeven te hebben, toch? #woekerpolis

En dan word je werkloos op je 50e. Na de maximale WW-duur (twee jaar), mag je dat zorgvuldig zelf bij elkaar gespaarde appeltje-voor-later eerst helemaal zelf opvreten (okee, je mag zo'n 5000,= € overhouden op je bankrekening), voordat je in aanmerking komt voor de bijstand. Lekker, hoor...

Gelukkig zit er bij mij (NUG'er) nog het een en ander in een potje voor later. Hopelijk, dan.

"Als zzp'er had je zelf de beschikking gehad over je pensioengeld, of je daarmee beter af was dan nu waag ik te betwijfelen."
@ZwarteDag | 31-08-16 | 16:43 |

Yep. Gestraft worden voor verstandig financiëel gedrag, maar, "what else is new" in NL?

EefjeWentelteefje | 31-08-16 | 17:57 | + 20 -

Voor het gemak verzwijgen we maar even dat de obligatie rente een speeltje van de ECB is geworden die ket als zijn taak ziet de zuidelijke landen te behoeden voor saneringen. De euro wat een puik idee was en is dat.

bijna_raak | 31-08-16 | 17:56 | + 12 -

Nu nog proberen Henk "rekenrente"Krol te overtuigen...

cees7191 | 31-08-16 | 17:38 | + 7 -

@duitse herder | 31-08-16 | 17:23 |
Ga uw gang. Ik ben benieuwd.

ProAsfalt | 31-08-16 | 17:36 | + 1 -

@Tsaaaah die optie heeft iedereen die begint met werken, of op elk willekeurig punt in z'n werkzame leven. Het probleem is dat iedereen 25 jaar geleden aannam dat het teveel werk zou zijn om dat zelf te regelen. Dat blijkt behoorlijk mee te vallen.

keepcalm | 31-08-16 | 17:25 | + 5 -

''Het enige mooie van bijstandsgerechtigde zijn, is dat je ....''
ProAsfalt | 31-08-16 | 15:59 | + 0 -

Het enige? Ik schud er zo 15 meer uit mijn mouw...

duitse herder | 31-08-16 | 17:23 | + 22 -

correctie: 2150

Panteni | 31-08-16 | 17:19 | + 3 -

Nou, ik geef de schuld aan de medische wetenschap. Waar we eerst 70 werden, is er nu al een generatie geboren die het jaar 2050 misschien nog kunnen meemaken. Wat doe je met het pension als mensen 130 worden?

Panteni | 31-08-16 | 17:19 | + 6 -

De pensioen boel bekijken vanaf een jaartal. Dat kan je vergelijken met de 1930 Nederlandse generatie die wilde werken maar niet kon. Het Hoek van Holland regering zootje ontsnapten aan hun verantwoordelijkheid met de naam crises. En kwamen terug als helden met oplossing. Dat spel word opnieuw gespeeld door nog dommer als toen kader elite. Die niet snappen dat pissen in een mens mond iets anders is als het eigen soort naaien. Met als resultaat een Nederland wereld van begrip voor mensen uit andere landen. Een culturele eigenschap wat vorige generatie genaaid worden en er bij staan noemden.

biltong | 31-08-16 | 17:05 | + -13 -

Die beloftes konden prima ingelost worden. Echter politici hebben zich voor het karretje van bankiers laten spannen en hebben verzuimd, in ruil voor groei gefinancierd door diezelfde bankiers, de sector in te dammen en te reguleren. Op 17 maart stemmen we weer voor dezelfde politici dus eigen schuld dikke bult.

Yohean | 31-08-16 | 17:02 | + 2 -

"Het probleem van het huidige pensioenstelsel is dat er in het verleden beloftes zijn gedaan die niet kunnen worden waargemaakt. Die pijn moet tussen de generaties verdeeld worden, waarbij valide economische argumenten niet buiten beschouwing mogen worden gelaten."

Zolang men dit niet onder ogen ziet, kan er geen gesprek over een oplossing plaatsvinden. Iedereen wijst naar elkaar, naar incidenten uit het verleden, heeft het over onrecht, zeurt over een generatie 'die het land opgebouwd heeft' (of andersom)... lekker belangrijk allemaal.
Er is een probleem en iemand moet het betalen en hoe langer we er mee wachten, hoe hoger de rekening.

fail | 31-08-16 | 16:59 | + 16 -

@Tsaaah, heb je het over je pensioengeld? Dat had ook gekund, maar die beslissing heb je niet genomen... Als zzp'er had je zelf de beschikking gehad over je pensioengeld, of je daarmee beter af was dan nu waag ik te betwijfelen.

ZwarteDag | 31-08-16 | 16:43 | + 2 -

Wat had het toch mooi geweest als ik zelf over mijn geld had kunnen beslissen in die 25 jaar dat ik nu heb gewerkt.
Mijn huis was afbetaald geweest, ik had een aardig vermogen opgebouwd en bovendien had ik nu kunnen leven ipv van pas op mijn 73e, als mijn 4 jaar jongere vrouw (die niet werken kán) eindelijk 's haar AOW ontvangt en we dan een volledig pensioen hebben dat de helft van mijn huidige inkomen is.

Tsaaah | 31-08-16 | 16:25 | + 26 -

Het probleem van het huidige pensioenstelsel is dat er in het verleden beloftes zijn gedaan die niet kunnen worden waargemaakt. Die pijn moet tussen de generaties verdeeld worden, waarbij valide economische argumenten niet buiten beschouwing mogen worden gelaten.
J. van Wensen | 31-08-16 | 15:49 | 1 reacties
-
Start je eigen bedrijf, en je kunt die gepensioneerden laten barsten. Wel een in het buitenland oprichten. Duitsland, Roemenië. Daar kun je hier prima mee werken.

Raider Twix | 31-08-16 | 16:07 | + 12 -

Het enige mooie van bijstandsgerechtigde zijn, is dat je geen zorgen hoeft te maken over je aanvullend pensioen, want deze hoef je niet op te bouwen.

En mocht je toch vanuit de bijstand aan een baantje komen dan betaalt deze precies het minimumloon zodat je alsnog geen aanvullend pensioen hoeft op te bouwen.

Bijstand, leuker kunnen wij het niet maken, wel makkelijker.

ProAsfalt | 31-08-16 | 15:59 | + -8 -

REAGEER OOK

Linktip: Energie vergelijken