Wat moeten we met technologische vernieuwing? CPB geeft tips

Het CPB legt vandaag een paar ingewikkelde vragen voor. Leuk dat internet der dingen, Airbnb en robots, maar wat moet je als beleidsmaker? Als je de boel kapotreguleert, hinder je vernieuwing. Als je niks doet, maak je van 020 Venetië, ontstaan monopolies en wordt iedereen digitaal de moeder gehackt. Gelukkig biedt ons geliefde CPB zoals altijd uitkomst met een handig denkkader. Dat gaat dan met name in op de vraag wanneer de grote wetgever moet ingrijpen. Komen we zo op, want eerst en om te beginnen de importantie van de ict, afgemeten naar grootte van bedrijven. Check die top-10 grootste bedrijven in 1997 en 2015, gemeten naar marktwaarde in miljarden dollars en ook nog eens gecorrigeerd voor inflatie:

veranderendlandschap.png

Wat is het nou eigenlijk?
Dat brengt ons vervolgens bij het beetje off topic-gedeelte van het verhaal van het CPB over wat ict nou eigenlijk is. Knippen/plakken we gewoon, want leuk verhaal: 'Economen en historici zijn het erover eens dat ict een algemeen toepasbare technologie (ATT) is. Voorbeelden van andere ATT’s zijn: de boekdrukkunst (1440), die de verspreiding van kennis veel goedkoper maakte, de stoommachine (1698), die productie minder afhankelijk maakte van mens- en dierkracht en centrale elektriciteitsopwekking (1894), waardoor energie overal gebruiksklaar beschikbaar kwam'. Dan zijn we er nog niet, want dan moeten we ook een ATT definiëren. Daar komt ie, ook weer van het CPB: 'Een technologie is een ATT als aan drie voorwaarden is voldaan. De eerste voorwaarde is dat de technologie breed gebruikt wordt. In het geval van ict geldt dit voor de talloze apparaten waar een computerchip in zit. De tweede voorwaarde is dat de technologie zich kan blijven ontwikkelen. ict voldoet hier, met de Wet van Moore, in ruime mate aan. De derde voorwaarde is dat de technologie zorgt voor innovatie in sectoren waar zij toegepast wordt. Bij ict zijn hiervan veel voorbeelden te geven, bijvoorbeeld dat wetenschappelijk onderzoek zelf veel gebruik maakt van ict'.

Dus ict is een att
Die lijn volgend kunnen we concluderen dat internet of things, robots en big data ATT's zijn. En die, concludeert het CPB, veranderen de economie. De discussie die het CPB met zichzelf voert over de vraag of ict echt zo ingrijpend is, laten we hier voor wat het is (brachten de vindingen tussen 1870-1970 niet veel meer veranderingen met zich mee, waarom zien we dat na 2000 de productiviteit niet meer toeneemt, etc.?). De meest cruciale economische verandering die onze computers met zich meebrengen zijn tweeledig: de informatieasymmetrie wordt opgeheven (vroegert moest je de papieren Telegraaf door op zoek naar een tweedehansie, tegenwoordig even kijken op autobahn.eu). En de transactiekosten nemen af (vroeger bellen met de bank voor een aandeeltje Shell of naar het reisbureau voor een vliegticket, tegenwoordig etc.).

Vijf dingen die je in de gaten moet houden
Dan komt het CPB vervolgens met vijf aandachtspuntjes voor ict-toepassingen. Fout gaat het als de gepresenteerde informatie niet correct is (niet aan Iens denken) of nieuwe technologieën leiden tot verliezers, waarvan je je afvraagt of die partijen wel terecht verliezen. Leuk dat Airbnb, maar er is natuurlijk wel een ongelijke strijd tussen kapotgereguleerde hotels en illegale airbnb-appartementen vol met Italiaanse blowtoeristen. En wat moeten we met senior-senioren die niet snappen hoe je online belastingaangifte moet doen? Andere aandachtspunten zijn de privacy en de cybersekjoeritie. En ook leuk ... marktdominantie:

marktdominantie.png

Wat moeten we nou?
Het CPB beveelt beleidsmakers aan bij het ingrijpen op technologische vernieuwing twee assen in de gaten te houden: '(1) de mate waarin de kosten van beleidsaanpassingen toenemen over de tijd (lock-in) en (2) de mate van onzekerheid over de maatschappelijke impact van de ICT-toepassing'. Een mooi voorbeeldje van lock-in is natuurlijk Facebook. Niemand zegt graag zijn FB-vrienden vaarwel en dankzij die gedachte komt Zuckerberg tot wereldheerschappij. Onzekerheid over de technologie is de zelfsturende auto. Doen we dat met treintje-rijden of Google-style? (Voor de oudere lezer: VHS of Betamax?). Dat bepaalt namelijk de vraag of je als wetgever meteen al specifieke technologische standaarden moet introduceren (de huur opzeggen kan alleen per aangetekende en ondertekende brief) of juist technologie-neutrale voorschriften (een overeenkomst sluit je mondeling, per brief, per e-mail, per whatsapp) of iets er tussenin. Een betaaltransactie moet altijd met een twee-factor-authenticatie, maar als je iets beters hebt, mag het ook (uitleg). Goed. Bij ons op de redactie, waar abstractievermogen de grote onbekende is, waren we dus blij dat het CPB daar een matrix-plaatje van schetst:

matrixcpbict.png

En met dat plaatje in de hand vragen we bij dezen aan onze commenters: a) wat voor wetgeving laten we los op de elektrische auto en b) mogen we Airbnb kapotmaken? (spoiler! We zitten dan in kwadrant 4 en hier de toelichting van het CPB op p. 14). Dan gaan wij concreet naar het café.

Reaguursels

Inloggen

@F#ckingAwesome: grappig, ik heb precies het tegenovergestelde gedaan. De verzekeraar heeft of gaat jouw baan uitbesteden aan Spanje of Polen, hoi Atos!, omdat die exact hetzelfde (kunnen) doen als jij voor 1/3 van de kosten. De verzekeringsmarkt echter is gebonden aan nationale wetgeving (pensioenen!) en is niet zo makkelijk over de grens uit te besteden. Of Sap nu in NL of in Spanje draait, maakt niemand wat uit...

ZwarteDag | 12-08-16 | 22:27 | + 1 -

"waarom zien we dat na 2000 de productiviteit niet meer toeneemt"

Nou, best kijkbuiskinderen, dat zou wel eens iets te maken kunnen hebben met de enorme verchuiving van productieve (zeg maar maakindustrie in het digitale tijdperk. Industrie waarin iets gemaakt wordt dat resulteert in een dienst of goed dat geconsumeerd wordt door een natuurlijk persoon, of direct bijdraagt aan de voortbrengingsketen van zo'n product of goed) naar niet-productieve (al die zooi die over de vorm van dingen gaat, niet niet over de inhoud, zogezegd) economie.

Ik bedoel maar: al wordt de paarsebroek nog zo veel paarser van ict, meer waarde creëert ie er niet mee. Want er wordt niets geproduceerd: er wordt harder gevist in een bij benadering eindige vijver, waarin alle vissers gewoon harder zijn gaan vissen. Dan groeit je productiviteit dus niet nee.

Maar als je nu een manier gevonden zou hebben om met ict sneller meer vis te kweken om in die vijver uit te zetten voor vangst en daarna consumptie, ja dan zul je zien dat je meer waarde creëert, want er is een sterk groeiende behoefte aan zooi die je kunt vreten.

Helaas hebben we vooral in Europa de laatste twintig jaar veel van deze verschuiving gezien. Dus roept iedereen om innovatie, en dan vooral in de hoek waar de daadwerkelijke waarde voor groeiende markten gecreëerd wordt. En dat dames en heren, is exact waarom ik bij een verzekeraar vertrokken ben om bij een techbedrijf te gaan werken. Tegen de richting in verschuiven is de enige manier om zeker te zijn dat je straks na al die ict dingetjes van het CBS nog iets van waarde blijkt toe te voegen, en je geen ProAsfaltje overkomt.

F#ckingAwesome | 12-08-16 | 16:42 | + 1 -

CPB begrijpt er niks van (want nog nooit een bedrijf van binnen gezien), maar wil blijkbaar ook iets zeggen.
Veel plezier ermee, maar ik ga weer verder B2B software schrijven en meerwaarde creeeren.

Wutbürger_ | 11-08-16 | 22:22 | + 2 -

Wat is de toegevoegde waarde voor het bedrijfsleven als ambtenaren zich met het bedrijfsleven bemoeien ?

duitse herder | 11-08-16 | 22:14 | + 4 -

ICT is bij de belastingdienst alleen maar gebruikt om steeds complexere regelgeving te kunnen introduceren die door niemand meer uit te rekenen is. Inkomensafhankelijke heffingskorting, toeslagen en zo verder. Dat ga zo veel uitvoeringsproblemen dat het aantal ambtenaren op peil kon blijven.

Na de industrialisatie zijn samenlevingen veel meer verschoven naar een diensteneconomie, waarvan een fors deel onzinnige overheidsprojecten en inkomensherverdeling is geworden. ProAsfalt definieert dwangarbeid als werken voor je bijstandsuitkering, terwijl anderen die eerste acht maanden van het jaar die ze voor de fiscus werken als dwangarbeid zien. Het is niet aan mij om mensen gelijk te geven, maar echt gezelliger wordt het niet met die constructie.

Industrialisatie heeft een groter broertje gekregen. Kijk maar hoeveel werknemers het linker rijtje had, en hoeveel werknemers het rechter rijtje nog heeft. Bij Uber mag een taxichauffeur 20% van zijn omzet inleveren vanwege een app die gerund wordt door een server. Komt geen mens meer aan te pas. Je inkomen verdwijnt niet alleen bij de blauwe enveloppen, maar ook bij de zoemende rekken.

Het is dus echt beneden iedere peil hoe het CPB een stukje kan typen over ICT in de samenleving zonder het effect op werkloosheid te bespreken. Dat is niet alleen dom, dat is gewoon werkweigering van een semi-overheidsinstelling waarom onze politici die toch al gegijzeld worden door de waan van de dag ons als lemmingen in de afgrond gaan storten.

Eentje waar straks een fors deel van onze binnenlandse bestedingen onbelast naar de bermudadriehoek verdwijnt, bijna niemand werk heeft, niemand dus geld heeft en ProAsfalt zijn uitkering via austerity meer dan gehalveerd is. Of het nu is omdat het aantal bijstandsgangers verdubbeld is, of het aantal belastingbetalers gehalveerd, de tijd zal leren wat eerst komt. Duurzaam houdbaar is het niet.

Dus, CPB, gaan jullie de P nog waarmaken?!? Met een P.L.A.N.?

Feynman | 11-08-16 | 21:22 | + 12 -

Maar de echt vraag blijft: Hoe zorgen de ATT's er voor dat de overheid, inclusief het CPB, flink ingekrompen kunnen worden zodat belastingen omlaag kunnen en Nederland een kans maakt in de concurrentie met andere landen?
We hebben nu ongeveer 1 semi-ambtenaar per fte werkende Nederlander. Dat moet met een factor 8 omlaag om houdbaar te worden.

W_F | 11-08-16 | 20:40 | + 3 -

Ik snap er geen reet van en dat is de schuld van Jetta Klijnsma (PvdA).

ProAsfalt | 11-08-16 | 20:17 | + 0 -

As 3 mist: in hoeverre de huidige belastingopbrengsten in gevaar komen en die toch gered kunnen worden met nieuwe belastingen.
-
Verder is het academisch geleuter: er is toch geen hond die serieus hier een echt kansrijk bedrijf nog gaat opzetten.

Raider Twix | 11-08-16 | 20:09 | + 4 -

Het CPB publiceert weer eens iets, wat mijn aandachtspanne ongeveer 2 seconden vast kan houden.
Het hele CPB kan vervangen worden door desktop computer.
Dat is pas gebruik maken van technologie.

diddley2 | 11-08-16 | 19:46 | + 5 -

REAGEER OOK

Linktip: Energie vergelijken