Pensioenkortingen? Rekenrente? Zo zit het dus [Uitlegtopic]

Rente? Welke rente?
Rente? Welke rente?
De meest overbodige motie ever ooit staat op naam van de PVV, werd gisteren tijdens een debatje over pensioenen ingediend en is briljant: '(...) verzoekt de regering, de herziening van het pensioenstelsel niet tijdens deze kabinetsperiode ter hand te nemen'. De regelmatige DK-lezer weet dat het kabinet elk stukje pensioendaadkracht ontbeert, dus wat zijn ze bij de PVV denkende? Enniewees, staatssecretaris Klijnsma van pensioenen gaf gisteren daarom nog maar weer eens aan dat er voor het zomerreces een uitwerking volgt van vier varianten voor een stelselwijziging. Het is dan aan een volgend kabinet om te beslissen wat er moet gaan gebeuren. Waarschijnlijk: een stelsel waarin geen pensioenen meer worden beloofd, maar een stelsel waarin pensioenpremies in uw persoonlijke pensioenpotje worden gestort en dan later maar eens zien wat het oplevert. Tot die blijft het aanmodderen met het huidige stelsel waarin we allerlei beloftes doen voor over 80 jaar. Daarom werden er gisteren natuurlijk wederom minder briljante moties ingediend met de vraag of de regering de 'rekenrente' wil verhogen. U weet, een toegezegde pensioenuitkering ligt in de toekomst. Daarmee vormt het pensioen dat een fonds aan iemand belooft een verplichting voor het fonds. En die verplichting moet gewaardeerd worden: wat is de waarde van het pensioentje van tante Mien dat we in de toekomst uit moeten betalen? Niemand weet wat de toekomst brengt, dus daarom zijn er rekenregels opgesteld om tot zo'n waardering te komen. Allemaal glazenbolwerk natuurlijk, maar je moet iets en ergens beginnen.

Een belangrijk onderdeel vormt de rekenrente die fondsen moeten hanteren voor pensioenen die op de keilange termijn moeten worden uitbetaald. Voor die lange termijn is namelijk geen marktrente beschikbaar. Staatsobligaties met een looptijd van 10 jaar zijn er volop, dus dan is het bepalen van de rekenrente voor 10 jaar niet ingewikkeld. Maar obligaties met een looptijd van 40 jaar zijn er niet of nauwelijks. Dus die rente moet zelf verzonnen worden en daar is een hoop heibel over en heeft alles te maken met de wiskundelessen van de middelbare school: hoe lager de rekenrente, hoe hoger de pensioenverplichting van een fonds. Stel dat we tante Mien over 30 jaar €100 moeten betalen. Als de rekenrente 0% is, dan moeten we de verplichting aan tante Mien op €100 waarderen. Maar als de rekenrente 10% is, dan ... €6,36. Scheelt nog al een beetje, TOCH! Daarom willen de populisten onder de politici dat de rekenrente wordt verhoogd. Dan verdwijnen alle pensioenproblemen als sneeuw voor de zon (op papier dus, plus nog meer duiding) en zijn alle kiezers gelukkig en blij. Nu zijn de kiezers niet blij, want onheil nadert met rasse schreden.

De Pensioenfederatie, de lobbyclub van pensioenfondsen, schrijft vandaag dat vier van de vijf grootste fondsen een dekkingsgraad onder de 100% hebben. De dekkingsgraad wordt berekend door de beleggingen van een fonds te delen door de pensioenverplichting. De grootste vijf fondsen hebben de volgende dekkingsgraden (via FD/): Bouw=103,9%, ABP (ambtenaren)=90,4%, PMT en PME (metaal)=90,8% en 91,8%. Hekkensluiter Zorg en Welzijn (dokters en zusters) staat op 88,9%. Daarmee heeft Zorg en Welzijn tegenover elke uit te keren pensioeneuro slechts €0,889 in kas (en daarmee is het eigenlijk technisch failliet). Nu hebben pensioenfondsen een aantal mogelijkheden om hun financiële positie te verbeteren. Zo kunnen de pensioenpremies worden verhoogd en uitkeringen hoeven niet te worden geïndexeerd (=inflatiecorrectie). Het probleem is evenwel dat die tools uitgewerkt zijn. Indexeren doen de meeste fondsen al nauwelijks meer en nog hogere pensioenpremies helpen onze economie natuurlijk om zeep. Daarom gaan, op het pensioenfonds voor de bouw na, de grote fondsen waarschijnlijk korten op de pensioenen. Volgens de Pensioenfederatie is de kans groot dat veel gepensioneerden vanaf volgend jaar enkele euro's pensioen per maand minder pensioen gaan ontvangen. En met die korting, die echt niet leuk is voor de mensen, verbeteren de fondsen hun financiële positie, want minder verplichtingen.

Maarrrrrr, je kunt natuurlijk ook eenvoudigweg de rekenrente verhogen. Dat werkt het snelste en zonder pijn en als de rente binnenkort weer gaat stijgen, dan is het een prima plan natuurlijk. Volgens velen houdt Draghi de rente 'kunstmatig' laag en kan het niet anders dan dat rente binnenkort weer stijgt ('naar normale niveaus'). Het probleem is: DAT WETEN WE DUS NIET, want glazen bol. Als de rente nog jaren laag blijft (hoi Japan!), dan trekken we met een hoge rekenrente de pensioenfondsen te snel leeg. Het aardige in de discussie over de rekenrente is dat de voorstanders van een verhoging van de rente altijd naar Europa wijzen. De EU, of beter gezegd, de Europese verzekeringstoezichthouder EIOPA, hanteert een rekenrente van 4,2%, terwijl Nederland vorig jaar heeft besloten die rekenrente op 3,3% te zetten. Zijn we hier dan gekke Gerrit, want te voorzichtig? Tot voor kort leek dat zo, want waarom weten wij het beter dan de rest, maar eveneens gisteren kwam EIOPA met het voorstel om de rekenrente te verlagen. Vermoedelijk naar 3,6% (het is nog in consultatie). En inspirator voor die verlaging? Nederland! Omdat we hier zo'n goed systeem voor rekenrentes hebben, zegt EIOPA ongeveer, en de 4,2% past niet meer bij de huidige marktomstandigheden, want veel te hoog en kans op ongelukken ook.

Dus daarom, beste mensen, elke politicus die voorstelt de rekenrente te verhogen, gokt met uw pensioencenten. Dat mag natuurlijk, maar dat moeten ze dan wel netjes vertellen ('Let op! Een te hoge rekenrente kan uw pensioen schaden'). Andersom geldt hetzelfde, want een te lage rekenrente kan leiden tot te volle pensioenkassen later en gepensioneerden die op niks af gekort zijn. Dus wat is nou wijsheid? Wij zeggen: wees voorzichtig en hou de rekenrente laag! U hoort pensioenbobo's altijd uitleggen dat ze zulke hoge rendementen halen op de beleggingen, dus dat de rekenrente daarom wat hoger mag zijn dan de huidige rekenrente. Zo lang fondsen hoge rendementen behalen, is er niks aan de hand. Maar vandaag legt pensioenbobo Borgdorff van Zorg en Welzijn uit waar die hoge rendementen vandaan komen: van de extreem gedaalde rente (daardoor is waarde van de obligatieportefeuille gestegen). Voor het overige wordt het waarschijnlijk heel lastig voor fondsen om in de toekomst goede rendementen te blijven behalen (en blijf onthouden: een toegezegd pensioen is een VERPLICHTING, daarom mag je niet al te gemakkelijk uitgaan van hoge rendementen uit het verleden). Aankomende dinsdag wordt over de rekenrente en PVV-niks-doen-motie gestemd. We hopen dat die allemaal in de prullenbak belanden. Nog handiger: een beetje vaart maken met een nieuw stelsel zonder krankzinnige pensioenbeloftes, want dan ben je van het hele rekenrente- en waarderingengezeur af.

Reaguursels

Inloggen

@* Il Principe * | 21-04-16 | 17:31

Nogmaals dank.
Ik word altijd weer erg in verwarring gebracht door de discussie over DC en DB regelingen.
www.zwitserleven.nl/update/11-defined...

Bij de aankoop van mijn pensioenuitkering was ik niet blij met de lage rente. Maar die is inmiddels nog lager geworden, en eigenlijk zie ik 'm in mijn leven niet meer stijgen. Ik denk dat ik al met al nog relatief goed weg kom.

Magnum Force | 21-04-16 | 18:11 | + 1 -

De rente gaat de komende 10 tot 20 jaar helemaal niet omhoog.
netniet | 21-04-16 | 13:06 | + 4
-
Klopt. Dan gaat iedereen failliet, een deel van de huiseigenaren, die in salaris zijn gezakt, en alle Mediterrane landen.
-
@ dan zou iedereen een pot moeten opbouwen die dusdanig groot is, dat hij/zij het langlevenrisico er mee kan dragen, ook wanneer hij of zij onverhoopt, of gelukkig, 105 jaar wordt en dus +- 40 jaar van zijn individuele potje moet leven...
Nicky-AA | 21-04-16 | 14:26 | + -3 -
-
Onzin. Je spaart voor jezelf, en als je met pensioen gaat, kun je altijd nog een "levenslange" uitkering kopen. Daar is geen collectief geld voor nodig, elk bankbiljet is geldig.

Raider Twix | 21-04-16 | 18:05 | + 0 -

@ Magnum Force | 21-04-16 | 15:05
Het nadeel is onzekerheid.

Wat je bij een DC aan pensioen krijgt, is afhankelijk van het rendement dat je beleggingen doen. Daarna is je uitkering afhankelijk van de rentestand op pensioendatum(want je moet een uitkering kopen van het gespaarde kapitaal). Bij een heel lage rente krijg je weinig pensioen. Mensen die nu pensioneren met een DC regeling, hebben dan ook veel pech...
DC vraagt daarnaast nogal wat meer aan IT resources. Het is een relatief nieuw product.

Bij DB krijg je een bepaald bedrag aan pensioen per jaar voor elk jaar dat je meedoet aan de regeling.
Lekker eenvoudig dus. Bij voorbeeld; je verdient 40.000, minus 15.000 franchise is pensioengrondslag 25.000, dit maal opbouwpercentage van 1,75% is 437 euro per jaar pensioen vanaf je pensioendatum.
Dit bedrag proberen ze dan te indexeren elk jaar.

Bij een DB regeling weten mensen dus wat ze krijgen, bij een DC regeling is dit veel moeilijker in te schatten.

* Il Principe * | 21-04-16 | 17:31 | + 1 -

In hoeverre zijn die mooie hoge rendementen niet veroorzaakt door de steeds groeiende en kopende pensioenfondsen?
Dan zouden die rendementen wel eens zwaar onderuit kunnen gaan omdat de pensioenfondsen nu moeten gaan verkopen vanwege de vergrijzing.

frank87 | 21-04-16 | 16:53 | + 2 -

@* Il Principe * | 21-04-16 | 14:37 | + 0 -

Dank.

Dat pensioen via de werkgever fiscaal wordt gefaciliteerd begrijp ik. Echter, de automatische link naar een pensioenfonds van werkgever of bedrijfstak snap ik nog niet helemaal. Zoals ik mij hierboven ook afvraag, wat is het grote nadeel van een beschikbare premie regeling die bij jou als werknemer hoort en die je overal mee naartoe neemt?

Magnum Force | 21-04-16 | 15:05 | + 0 -

@Nicky-AA | 21-04-16 | 14:26 | + 0 -
@Bytemaster | 21-04-16 | 14:36 | + 0 -

Ah, dank, van die kant had ik het nog niet bekeken.

Maarre... als ik nu een kapitaal bij elkaar heb gespaard en ik koop daarvan als ik stop met werken een levenslange periodieke uitkering? Dan ben ik toch niet de enige? De verzekeraar of wie ook waar ik die uitkering koop, gaat toch óók uit van gemiddelden, waarin de ene koper op korte termijn overlijdt en de andere stokoud wordt?

Ik had wat pensioenkapitaal opgebouwd in "beschikbare premie regeling" en heb daar een pensioenuitkering van gekocht. Is dat nu zo veel onvoordeliger dan een collectieve regeling? Ik vond er namelijk wel voordelen aan zitten. Zo had ik geen gezeur met pensioenbreuken omdat deze regeling "bij mij" hoorde n plaats van bij een werkgever(spensioenfonds).

Vragen, vragen...

Magnum Force | 21-04-16 | 14:52 | + 0 -

@Magnum Force | 21-04-16 | 12:52
Je mag net zoveel sparen voor je oude dag als je wilt, het deel waar de overheid om de hoek komt kijken is het deel waarbij belastinguitstel om de hoek komt.
Pensioenopbouw via de werkgever is onbelast, de latere uitkering is belast. De grenzen daarvan bepaalt de fiscus en dus de overheid.

* Il Principe * | 21-04-16 | 14:37 | + 3 -

@Magnum Force | 21-04-16 | 12:52
.
Van oudsher brachten collectieve pensioenregelingen veel minder risico met zich mee. Bij individuele regelingen wordt iedere voor iedere polis een risico opgenomen dat je zeer oud wordt. Bij collectieve regelingen wordt dit risico over iedereen verspreid. De pot van iemand die met 66 jaar overlijdt wordt ingezet voor degene die 105 wordt bij wijze van spreken. Een collectieve regeling is zo slecht nog niet, maar moet wel moderniseren en niet in de jaren 50 blijven hangen.

Bytemaster | 21-04-16 | 14:36 | + 4 -

Magnum Force | 21-04-16 | 12:52 | + 2 -

Hoi Magnum,

Er kan heel veel over het huidige systeem gezegd worden; maar het grootste voordeel van het huidige systeem is dat je het 'langleven risico' niet volledig voor jezelf hoeft af te dekken. Je weet nu eenmaal (gelukkig) niet van te voren hoe oud je wordt. We doen met z'n allen mee aan een collectieve pensioenregeling, waarbij je een aanspraak opbouwt vanaf xx-jarige leeftijd, voor de rest van je leven. Hierbij wordt uitgegaan van een gemiddelde levensverwachting van x. Doordat de helft van de deelnemers, bij een juiste inschatting, vóór de gemiddelde levensverwachting van x sterft en de andere helft ná de gemiddelde levensverwachting kan voor het collectief een levenslange uitkering worden gegarandeerd, terwijl elk individu dit niet zelfstandig hoeft op te bouwen. Stel dat we allen individueel, zonder enige collectiviteit, een potje zouden opbouwen; dan zou iedereen een pot moeten opbouwen die dusdanig groot is, dat hij/zij het langlevenrisico er mee kan dragen, ook wanneer hij of zij onverhoopt, of gelukkig, 105 jaar wordt en dus +- 40 jaar van zijn individuele potje moet leven...

Nicky-AA | 21-04-16 | 14:26 | + 2 -

De koe is verdronken en het dempen is begonnen. Voor de verdrinking waren knappe mensen bezig om iets te bewijzen. Waar ze heel goed voor betaald werden. Zij waren het resultaat van Head Hunters. De èèn was nog knapper als de ander. Het resultaat. Een klassiek voorbeeld was de trein Fyra. Met in dat spoor pensioen en lage, te laag, rente. In die goede oude tijd van knappe mensen, dè inkomsten melk hoge hypotheek rente tiet. Dit proces was niet in handen van boomers maar Head mensen. Door zuinig leven en inflatie werden boomers, onbedoeld, ook beloont. Zeker niet door plan en daad. Hun pensioen rechten minderen, afpakken, is plan B van heads nu. Dat geld moet naar windmolens. Hun nieuwste Don Quichot belegging.

biltong | 21-04-16 | 13:39 | + -6 -

@netniet | 21-04-16 | 13:06 | +
Kudos. U ziet het heel duidelijk.

Naar mijn mening is het nog erger. Dankzij het wonder van de samengestelde interest wordt de bestaande schuldenberg exponentieel groter, zelfs als er vanaf nu niemand meer iets zou lenen. Dus de "betaalkant" wordt steeds onhoudbaarder. Daarentegen bevinden zich aan de "opbrengstkant" van deze som onder andere de pensioenfondsen....

Kleur de plaatjes en maak het verhaaltje zelf verder af.

Magnum Force | 21-04-16 | 13:25 | + 2 -

Het is natuurlijk peanuts op het geheel, maar ben in deze toch wel benieuwd wat de pensioenfondsen uitgeven aan overhead. Mij onttrekt niet het gevoel dat het leven binnen de pensioenbonzen ooit ook is geïndexeerd aan het sombere vooruit zicht. Uiteraard de echte goochelaars met ons pensioengeld verdienen natuurlijk een riant salaris vanuit gaande dat het rendement ook daarna is.
Maar dan vraag ik me wel af of juist dat rendement steeds verder word afgeroomt en de burger het mag doen met de "reken rente".
Kleine bedragen op het geheel maar ik heb een hekel aan graaiers..

nobodyknows | 21-04-16 | 13:19 | + 5 -

Dat de rente laag wordt gehouden, duidt maar een ding: het spelletje van centraal fractioneel bankieren is uit balans. Geld dat uit de lucht komt vallen, behoeft basaal geen vergoeding en thans zijn we op een punt aangekomen dat de vergoeding ofwel rente, simpelweg niet meer opgebracht kan worden. Er zijn dan 2 smaken of je vraagt toch rente en de boel klapt uit elkaar of je vraagt geen rente en je kunt aan het roer van de macht blijven staan. Europa kost alleen maar, het aanvullen van demografische tekorten met ongeschoolde en nagenoeg kansloze mensen uit den vreemde, kost alleen maar en bijkomend kunnen grote bergen kapitaal uit den vreemde in dit proces onthouden worden aan zij, die er krachtens de wet, recht op hebben. De ECB drukt waardeloos papier waarmee zij zich op zeer grote schaal eigenaar maakt van schulden uit de Europese landen etc. etc. De rente gaat de komende 10 tot 20 jaar helemaal niet omhoog.

netniet | 21-04-16 | 13:06 | + 6 -

Wat is er eigenlijk mis met een systeem waarin de overheid een minimum garandeert in de vorm van AOW, en elk individu zelf mag bepalen in hoeverre hij zijn oude dag goudgerander wil maken door aanvullende pensioenvoorzieningen voor zichzelf te treffen?

Als hartstochtelijke "live free or die" liberaal begrijp ik eigenlijk niet waarom de overheid zich
überhaupt met pensioenen (uitgezonderd de AOW dus) bemoeit. Ik heb uitsluitend als zelfstandige en in vrije beroepen gewerkt en derhalve ook alles zelf moeten regelen. Wat is daar verkeerd aan?

Ik ben toch wel benieuwd naar de inzichten van anderen in deze.

Magnum Force | 21-04-16 | 12:52 | + 6 -

Als ik zo eens Google op 'yield curve dutch treasuries' vind ik een grafiekje waaruit blijkt dat de yield op een 30 yr gov bond maar 1% is. Die 3.6% rekenrente lijkt me dan wat ruimschoots aan de hoge kant eigenlijk...

www.investing.com/rates-bonds/netherla...

En Draghi de rente verhogen? Dan is Eypoland failliet...

Poekieman | 21-04-16 | 12:17 | + 8 -

Nuancering: De dekkingsgraad wordt gevonden door de 'bezittingen' te delen door een bedrag dat als volgt bedacht wordt:

Hoeveel gaat het fonds de komende 50, 60, 70 jaar uitkeren? (Is bekend, want dat weet je per deelnemer)

Hoe lang zullen die mensen blijven leven? Weet geen mens, dus gebaseerd op gegevens uit het verleden. Maar wel met een ruime marge.

En tensotte: hoeveel rendement kan het fonds aan rendement maken maken op het geld dat hij nog niet aan uitkeringen heeft besteed? En daar draait het om: voor die berekening moet het fonds doen alsof hij in niets anders belegt dan in risicovrije waarden de komende 50,60,70 jaar. Vermogensbeheerders zullen vinden dat een belegger een gaatje in zijn hoofd heeft als hij geld - dat hij pas over 50 jaar nodig heeft - nu op een spaarrekening zou gaan zetten. Maar dat is dus wel het uitgangspunt bij berekening van hoeveel ZOUDEN we nu in kas moeten hebben?" Is het dan zo gek dat we ons niet afvragen, houden we onszelf niet voor de gek?

Rob Goedhart | 21-04-16 | 12:09 | + 1 -

REAGEER OOK

Linktip: Energie vergelijken