Nog even over ontwikkelingssamenwerking

De vakantieganger die wel eens door Afrika reist, komt in het sub-sahara-deel geregeld borden met de leus 'stay abstinent' tegen. Allemaal neergezet door Amerikaans/christelijke organisaties die met deze goed bedoelde adviezen de Aids-epidemie te lijf denken te gaan. De Afrikanen doen helaas weinig met deze raad (wees eerlijk: zou uw plaatselijke soa-poli minder bezoekers krijgen als we ons land behangen met dit soort leuzen?) en zo worden ontwikkelingsgelden verspild. Nu gaat er wel meer mis in de wereld van de ontwikkelingssamenwerking. Daarom hoopten we oplossingen te vinden in het onlangs gepubliceerde 'Op zoek naar een nieuwe kaart', een boek van oud-PvdA-minister en professor Jan Pronk. Enige duiding voor de millennials onder u: de PvdA is een sociaaldemocratische partij die heel groot was voordat u ter wereld kwam. En Jan Pronk was voor die partij minister van Ontwikkelingssamenwerking (pronk-wiki). Het boek bevat een bundeling van eerder gepubliceerde verhalen (verspreide aantekeningen) en belooft een kompas te bieden voor het denken over ontwikkelingssamenwerking.

Asielbeleid
Nu geeft een kompas duidelijk het noorden aan, maar welke bus, trein of snelweg je moet nemen om daar te komen lees je er niet aan af. Hetzelfde geldt voor dit boek. Pronk schenkt behoorlijk wat aandacht aan ons asielbeleid dat onlosmakelijk met ontwikkelingssamenwerking is verbonden. Als voorbeeld van het zijns inziens te strikte toelatingsbeleid wordt het relaas van een asielzoeker uit Darfur opgetekend. De IND-ambtenaar gelooft de man niet helemaal en daarom moet de asielzoeker terug naar het levensgevaarlijke Soedan. Dat is uiteraard schrijnend, maar de vraag wat de effecten zijn van een door Pronk gewenst ruimhartiger Nederlands toelatingsbeleid worden helaas niet in het boek beantwoord. En dat is het jammere van de keuze voor 'verspreide aantekeningen'. Het toont waar het niet goed gaat, maar het geeft verder weinig concrete uitwerkingen van ingewikkelde vraagstukken.

Drogredenen
Dat neemt niet weg dat er interessante verhalen tussen staan. Pronk is op zijn sterkst als hij ingaat op drogredenen die worden gehanteerd bij de ontwikkeling van arme landen. Om er een paar te noemen: 'mensenrechten zijn westers', 'groei eerst, verdeel later' en 'voedsel is belangrijker dan vrijheid'. Over dat laatste: voedsel natuurlijk, want zonder kan een mens niet leven, maar Pronk weet binnen twee pagina's effectief te overtuigen van het tegendeel. We pogen dat na te vertellen in een paar zinnen: minder vrijheid voor de één is meer macht voor de ander. Bij een permanent scheve machtsbalans komt er nooit voldoende voedsel vrij voor de onmachtigen. Vrijheid versus voedsel is een schijntegenstelling en het ene is daarom niet belangrijker dan het andere.

Hoe het ooit begon
Het streven van ontwikkelde landen om 0,8% van het bruto binnenlands product in te ruimen voor ontwikkelingssamenwerking is gebaseerd op berekeningen uit de 50s van de vorige eeuw. In de tijd van de dekolonisatie rekenden Jan Tinbergen c.s. uit dat de arme landen (arm geworden door de kolonisatie) harder moesten groeien dan de rijke landen om de scheve welvaartsverdeling op te heffen. Voor die groei waren landbouw, industrie, infrastructuur, etc. nodig. Op redelijk ingenieuze wijze werd geschat hoeveel geld daarmee gemoeid zou zijn en in hoeverre die landen in staat waren om die kosten op te vangen met eigen middelen. Wat de arme landen niet zelf konden betalen, werd bijgepast door de rijke landen, die daarvoor in aanvang 1% van hun bbp ter beschikking zouden stellen. De hulp van de rijken aan de armen was gebaseerd op economische en rationele gronden, te vergelijken met de Marshall-hulp die Europa van de Amerikanen ontving. Indertijd was de verwachting dat binnen tien jaar de arme landen hun achterstand zouden kunnen inlopen.

Maar niet werkt
Helaas bleek die termijn van 10 jaar wat te optimistisch. Het is 2016 en we zijn er nog steeds niet. De redenen daarvoor zijn talrijk, maar met name de winkelnering waartoe arme landen gedwongen worden door hun rijke donoren leidt tot niks (dus Nederland zegt: hier heb je geld, maar besteed dat wel aan Nederlandse producten en maak sowieso gebruik van onze hulporganisaties). Van de huidige populaire trade not aid-gedachte moet Pronk niets hebben. Ontwikkelingsgelden worden nu besteed aan de ondersteuning van bijvoorbeeld Nederlandse bedrijven die zaken willen doen in Afrika vanuit de idee dat dat goed is voor werkgelegenheid en welvaart aldaar (hier meer info). Pronk ziet enkel marktverstoringen opdoemen, met wederom het Afrikaanse bedrijfsleven en Afrika als grote verliezer. Bedrijven redden zich zonder hulp wel, betoogt Pronk. Ontwikkelingsgeld moet naar voorzieningen voor de allerarmsten, omdat de problemen voor die groepen anders niet opgelost gaan worden.

Het idee
Pronks idee voor effectieve hulp loopt langs de volgende lijnen. Ontkoppel de relatie tussen betalende en ontvangende landen. Laat een internationale organisatie de gelden voor ontwikkelingssamenwerking innen. Het geld wordt alleen aan de allerarmste landen verstrekt. Die moeten dat geld besteden aan nutsvoorzieningen, gezondheidszorg en educatie, waarbij die landen zelf bepalen bij wie ze de benodigde producten en diensten inkopen. En dat is een interessante gedachte, zeker omdat een PvdA'er pleit voor meer marktwerking in de ontwikkelingshulp. Maar het boek blijft ook op dit punt een kompas. Het schetst een oplossingsrichting, maar vervolgens worden de ideeën niet verder uitgewerkt. En dat vinden we een gemis (boeken met concrete oplossingen en berekeningen vinden we interessanter). Daarentegen zijn de soms wat gedateerd aandoende opvattingen van Jan Pronk op de een of andere manier toch ook wel weer verfrissend. En fris is altijd goed, want echte christelijke Amerikanen adviseren niet voor niks: stay sober!

Reaguursels

Inloggen

Ik noemde hem steeds de vernieler!
Van structuren in africa met z'n gratis geld en van het geloof dat het óóit nog goedkomt met de socialisten.
Manmanman, je mag niemand op z'n uiterlijk beoordelen maar als je hem zag, zag je droevigheid.

neetegenpvda | 24-01-16 | 19:20 | + 1 -

*
Moet door een ghostwriter geschreven zijn, want Jan Pronk is nooit lang genoeg nuchter om iets op papier te zetten.
McPhart | 23-01-16 | 20:18 | + 8 -
*
Een vriendin zei altijd tegen mij: Die Man heeft een gezicht als een sprekende kut.
zijn uitspraken zijn een afscheiding uit zijn gezicht.
gringo-brd | 23-01-16 | 19:23 | + -5 -
.
😂😂😂😂😂😂😂
MWOEHAHAHAAAAAAAAAAAAA!!!!!!!!

neetegenpvda | 24-01-16 | 19:14 | + 1 -

Wat betreft het voorbeeld van de asielzoeker uit Darfur: Die heeft hier niets te zoeken. Nederland ligt duizenden kilometers bij Darfur vandaan. Er zijn talloze veilige plekken dichterbij.

lauwebal | 24-01-16 | 16:49 | + 2 -

"Bedrijven redden zich zonder hulp wel, betoogt Pronk."
-
De enige PvdA wijsheid die klopt en die ik lees, zo ongeveer zo lang als ik leef, en ik heb Den Uyl nog meegemaakt.
Ik ken de man verder niet, behalve dan als ontwikkelingshulp minister. Bodemloze putten demper.

Raider Twix | 24-01-16 | 15:46 | + 2 -

Mijn complimenten J. van Wensen, uitstekend boek review. Vrijheid en voedsel gaan inderdaad hand in hand, te meer omdat de distributie van voedsel vaak als een wapen of drukmiddel wordt ingezet om mensen te verplaatsen. Verder, zoals al eerder opgemerkt, als een land als Frankrijk de landbouwsubsidie zou afbouwen en stopt met het dumpen van subsidiekippen in Afrika, dan kan de Senegalese kippenboer wellicht een boterham verdienen.
Ik leen zelf geld via www.zidisha.org/ aan mensen in Afrika en Azië, ik heb er ongeveer $500 in zitten. Ondernemers stellen hun project voor en je kan commentaar en tips geven. Natuurlijk krijg je niet alles terug: sommige van mijn leners zijn overleden en anderen redden het financieel niet. Ik heb echter vele leningen verstrekt die zijn terug betaald en zo in totaal met met mijn $500 ongeveer $1500 aan krediet verstrekt en het is echt leuk als de mensen foto's posten van de dingen die ze opgezet hebben met mijn lening: de trots straalt er af. Kijk eens op www.zidisha.org .
Een andere aanrader om te lezen is Verdeel en Heers: geweldig boek: www.bol.com/nl/p/verdeel-en-heers/1001...

De Veerboot | 24-01-16 | 10:24 | + 7 -

Gaat enorm veel geld naar ontwikkeling. Ik zou wel eens willen weten hoeveel op jasrbasis. En, hoeveel er naar Europa, Griekenland, gelukszoekers en andere projecten gaat. Van ons belastinggeld. Gewoon, leuk om te weten waar ik voor werk

Rotisseur | 24-01-16 | 09:59 | + 4 -

het boek DEAD AID van Dambisa Mojo is een aanrader

ShagzModo | 24-01-16 | 07:28 | + 2 -

Waar komt toch dat rare idee vandaan dat wij iedereen maar moeten ''helpen''.

Gewoon 0 euro gratis weggeven. Als ze het beter willen hebben, moeten ze net als hier gewoon drie generaties opofferen voor de opbouw. Hard werken, niks verdienen. Alleen dan ga je vooruit.

guurderdanguur | 24-01-16 | 00:48 | + 22 -

De enige zichtbare ontwikkeling van ontwikkelingslanden is demografisch.
En zo leidt het allemaal uiteindelijk tot niets.

squadra | 23-01-16 | 23:00 | + 12 -

je kunt ze ook gewoon allemaal hiernaartoe halen en ze dan vertroetelen/knuffelen, dan weet je in ieder geval zeker dat ze niet uit roven en stelen hoeven of omvallen van de honger dat is een beter idee.... oh wacht..

waskuup | 23-01-16 | 22:46 | + 6 -

Schrik --> schril

S. Wollenballs | 23-01-16 | 22:38 | + -3 -

Schrik --> schril

S. Wollenballs | 23-01-16 | 22:38 | + 5 -

Ik vind het niveau van onze comments in schrik contrast staan met het niveau van deze bijdrage. Mag ik dat zeggen? Ja, dat mag ik zeggen.

S. Wollenballs | 23-01-16 | 22:37 | + 1 -

Jan Pronk: Mensenrechtenactivist of Oorlogsmisdadiger
www.vrijspreker.nl/wp/2007/08/jan-pron...
Jan Pronk steunde Swapo en ANC terwijl hij wist dat deze partijen op grote schaal martelden.
"Zowel Pronk als belangrijke beleidsmakers binnen zijn buitenparlementaire achterban waren op de hoogte van deze misdaden en verkozen te zwijgen."

domheid regeert | 23-01-16 | 21:19 | + 14 -

Moet door een ghostwriter geschreven zijn, want Jan Pronk is nooit lang genoeg nuchter om iets op papier te zetten.

McPhart | 23-01-16 | 20:18 | + 11 -

ontwikkelingshulp is als in je broek plassen: je krijgt er kortstondig een warm gevoel van maar al ras besef je dat je er niets mee opgeschoten bent

FW Ta-183 Huckebein | 23-01-16 | 20:10 | + 23 -

Als iets de geschiedenis leert dan is het dat het geven van cadeaus enkel hebzucht bij de ontvangers opwekt. Na de eerste dankbaarheid komen ze voor meer, net zolang totdat de gever leeggezogen aan de kant geworpen kan worden.

KingScarGill | 23-01-16 | 20:07 | + 16 -

Jan Pronk heeft indertijd de familie van Lubbers en Lubbers zelf enorm gestoken door ontwikkelingsgeld aan Indonesie te verstrekken waar dan weer opdrachten aan een dochter van Hollandia Kloos te verstrekken, zonder aanbesteding of wat dan ook. Onze Jan werd daarvoor 'beloond' door Lubbers doordat die hem van het baantje van hoge commissaris van de vluchtelingen afsnoepte. Lubbers raakte dat baantje weer kwijt omdat hij zijn handjes niet kon thuishouden.

bijna_raak | 23-01-16 | 19:47 | + 8 -

Elke ontwikkelingshulp is zinloos zolang men in het Westen op communistische wijze de landbouw blijft subsidiëren en reguleren.

mygfisbrazilian | 23-01-16 | 19:42 | + 10 -

Een vriendin zei altijd tegen mij: Die Man heeft een gezicht als een sprekende kut.

zijn uitspraken zijn een afscheiding uit zijn gezicht.

gringo-brd | 23-01-16 | 19:23 | + -6 -

Een vriendin zei altijd tegen mij: Die Man heeft een gezicht als een sprekende kut.

zijn uitspraken zijn een afscheiding uit zijn gezicht.

gringo-brd | 23-01-16 | 19:23 | + 4 -

@Tarak: Wellicht ziet Pronk zichzelf al aan het hoofd van deze nieuwe organisatie. Gewoon een nieuwe baantjescaroussel nu hij bij de oude clubs eigenlijk niet meer terecht kan.

Overigens ben ik meer voor het geleidelijk afschaffen van hulp en van allerlei handelsbeperkingen van onze kant. En vooral stabiliteit en vrijheid promoten. Er is in Afrika veel bereikt door ontwikkelingshulp en handel, maar helaas wordt dat maar al te vaak teniet gedaan door oorlogen, revoluties, corruptie en rampen waar inadequaat op gereageerd wordt.

Muxje | 23-01-16 | 19:20 | + 9 -

Dus Pronk stelt voor om aan ontwikkelingssamenwerking aan directe democratische invloed te onttrekken zodat de domme kiezer er geen invloed meer op kan uitoefenen. Pronk is een man die zijn hele leven moreel fout zat en dus ook nu weer een moreel fout voorstel doet.

Tarak | 23-01-16 | 18:56 | + 18 -

Tragische man. Zeer intelligent en bevlogen. Maar de toekomst zal uitwijzen dat deze man fout was. Heel erg fout.

Yohean | 23-01-16 | 18:51 | + 22 -

Groei eerst, verdeel later en voedsel is belangrijker dan vrijheid.
Een inkijkje in het "socialisme?
Ik ben van na de 2e wo, maar heb me dit altijd al af gevraagd.Na deze oorlog moest het land opgebouwd en toen kon iedereen aan het werk.Niet voro fatsoenlijk geld maar toch.Toen was iedereen die het kon nodig.Nu is het opgebouwd, en intussen ook verdeelt, (dat staat niet in dat boek) en vissen de opbouwers achter het net.

Ben5570 | 23-01-16 | 18:47 | + 5 -

Pronk was een van de mensen die absoluut niet wilde dat er zwaar materieel naar Srbrenica werd verscheept. Door dat zware materieel zou de Serviers immers op hun teentjes getrapt kunnen worden.
En dus was het zwaarste materieel een YPR met een .50.
.
Er zijn al veel mensen aan de schandpaal gehangen maar Jan Pronk met zijn naieve wereldbeeld die in belangrijke rol heeft gespeeld in het sturen van een leger zonder wapens is nooit te verantwoording geroepen.
Dat zo',n man professor kan worden laat zien dat het niet alleen bestuurlijk Nederland failliet is maar academisch Nederland bezig is een inhaalslag te maken.

General McAuliffe | 23-01-16 | 18:41 | + 57 -

Ontwikkelingssamenwerking is een rechtse hobby.
Echter, zoals zoveel hobby's, een beetje veronachtzaamd en in het slop geraakt, vandaar dat iedereen nu hierheen wil.

Einde van de Domheid | 23-01-16 | 18:33 | + -25 -

Eerst moeten de waarden en normen in zo een land aangepakt worden voor je er geld kunt in pompen. Zolang je dat niet doet mag je er geld in pompen al dat je wilt, de situatie zal er niet op verbeteren.
Is met mensen hier toch ook zo? Sommige mensen mogen geld krijgen/erven/verdienen zoveel je je kunt indenken maar elke maand eindigen ze in het rood en bouwen nooit iets op. Andere hebben een modaal of zelfs bescheiden loon en kunnen toch elke maand wat sparen en iets opbouwen ...
Is met landen zo, een corrupt land waar het bestuurlijk een zootje is en waar er een cultuur heerst dat wie ook maar ietwat extra moeite doet onmiddellijk zijn volledige familie/stam moet onderhouden, nou dat land komt er nooit ...
Maar ja de ontwikkelingshulp wordt gedomineerd door types waar je bovenstaande absoluut niet mag tegen zeggen want 'elke cultuur is gelijkwaardig'

nog-eenbelg | 23-01-16 | 18:29 | + 29 -

Er worden oorlogen begonnen om ontwikkelingshulp te krijgen.
En dat heeft Pronk jarenlang in stand gehouden.

polletjepiekhaar | 23-01-16 | 18:03 | + 12 -

Ontwikkelingssamenwerking is gewoon een linkse hobby.
Echter het volk wil dat gelet op haar stemgedrag.
Alleen de PVV is tegen.

Bedenk goed wat u met uw stem doet!

ProAsfalt | 23-01-16 | 18:01 | + 27 -

Onwikkelingshulp is vooral bedoeld om het zieltogende en achterlijke Nederlamdse bedrijfsleven te subsidieren, net zoals windmolens, treinverbindingen en andere onrendabele projecten. Veel Nederlandse bedrijven kunnen alleen bestaan bij de gratie van ontvangen subsidie en overheidsopdrachten. Nederland Corporatieland! Ondernemen op kosten van de belastingbetaler.

bdn01 | 23-01-16 | 17:50 | + 29 -

Vieze man, bah.

ad melkert | 23-01-16 | 17:41 | + 15 -

Jantje Pronk.. Sinterklaas der lage landen, de absolute PvdA winnaar belastinggeld in bodemloze putten donderen , alhoewel Ploumen ook erg haar best doet.

(c)ZWITSUL | 23-01-16 | 17:37 | + 67 -

Jan Pronk, de Slager van Darfur.
Was daar een conflictje aan de gang. Toen kwam Jan en die maakte van zijn taak zo'n puinzooi dat de strijdende partijen helemaal genocide op elkaar gingen. Uiteindelijk is ie weggehaald daar, door de VN, toen ze zagen wat een verwoestende uitwerking die vent had.

orca | 23-01-16 | 17:17 | + 45 -

REAGEER OOK

Linktip: Energie vergelijken