Moet je Piketty nou lezen of niet?

Vandaag kwam de Nederlandse vertaling uit van het meest gehypte boek van 2014: Kapitaal in de 21ste eeuw van de Franse rockster econoom Thomas Piketty. De held van links Nederland, want dankzij hem staat ongelijkheid ineens weer op de agenda en is het belasten van vermogen weer bon ton en lijkt het zelfs economisch en maatschappelijk zeer verantwoord, zo niet noodzakelijk om ons systeem te redden. Rechts Nederland kijkt met argusogen naar deze 'nieuwe Marx', vreest een ongekende nivelleringsoperatie en het kapotbelasten van ondernemingszin. U vraagt zich intussen (uiteraard) al maanden af: moet ik dat onmogelijk dikke boek nou eigenlijk in de kast hebben lezen? Ook daar hebben we inmiddels een (wat minder dik) boek voor: Waarom Piketty lezen?, dat gisteren uitkwam. Inderdaad een boek over Piketty. WRR-econoom en Piketty-fanboy Robert Went verzamelde tientallen (buitenlandse) artikelen met reacties en kritieken op Piketty's boek. Dat varieert van bespiegelingen van Nobelprijswinnaars tot lollige stukjes 'Hoe je zonder zijn boek te lezen een marxistische kritiek op Thomas Piketty schrijft'. Daarnaast vroeg Went enkele Nederlandse economen en journalisten (oa Bas ter Weel, Bas Jacobs, Hella Hueck en Martin Visser) een bijdrage te leveren. Deze laatsten gingen gisteravond in De Balie met elkaar in debat.

Nou ja, debat. Eigenlijk was iedereen het wel met elkaar eens: RESTECP voor Piketty's monnikenwerk, want supergoeie dataverzameling (Nobelprijs, anyone?). Jammer van het theoretische model, want de kern van Piketty's werk, de formule r>g (rendement op kapitaal is groter dan groei economie), klopt niet op de lange termijn. Ook jammer van Piketty's toekomstvoorspelling (deze eeuw nauwelijks economische groei en accumulatie van kapitaal aan de top), want zelfs CPB-directeur Bas ter Weel gaf toe nog geen tien jaar in de economische toekomst te kunnen kijken, laat staan negentig jaar. De beleidsvoorstellen van Piketty (een wereldwijde vermogensbelasting) konden ook op weinig bijval rekenen aangezien die niet erg concreet zijn. Volkskrant-columniste Sheila Sitalsing vond het teleurstellend dat Piketty geen onderscheid maakt tussen het belasten van vermogen en inkomen uit vermogen. In feite hebben we in Nederland nu als een van weinige landen ter wereld belasting op vermogen (nou ja, we belasten een fictief rendement, 'eufemistische apekool' zoals hoogleraar Bas Jacobs het noemde). Een belasting op het daadwerkelijk genoten rendement op vermogen is eigenlijk veel logischer. Al met al niet heel verrassende conclusies, die we al eerder lazen, bijvoorbeeld hier.

Verder was de avond onderhoudend (plusveelkudos voor debatleider Esther van Rijswijk, geef die vrouw een talkshow!) maar het knetterde niet. Het grachtengordelpubliek was beschaafd, de hooivorken bleven achterwege en de geruststellende conclusie was dat het in Nederland sowieso allemaal wel meeviel. Ook de discussie of ongelijkheid nu eigenlijk goed of slecht is, of wat ongelijkheid precies inhoudt, werd niet gevoerd. Daarover merkt (de op de avond overigens afwezige) Telegraaf-journalist Martin Visser in zijn bijdrage aan Wents boek het volgende op: 'Eén advies: stop met praten over ongelijkheid. Zelfs economen die fan zijn van Piketty hebben er de mond van vol. Of het nu om inkomensongelijkheid gaat (niet zo relevant voor Nederland) of over vermogensongelijkheid (wel relevant voor Nederland), het begrip ongelijkheid impliceert een moreel oordeel. Economen moeten daar verre van blijven. Zij beschouwen ongelijkheid als de logische vertaling van hun statistische onderzoek naar inkomens en vermogen, normale mensen zien ongelijkheid als een politieke kwalificatie.'. Kunnen wij ons dan wel weer in vinden.

Goed, maar moet je Piketty nou lezen? Ja, zeiden eigenlijk de meeste sprekers zoals je zou kunnen verwachten (voor de redenen zie coole mattermap hieronder). Het beste argument vóór kwam misschien ook wel van Visser: je voorkomt dat mensen die het niet gelezen hebben ermee aan de haal gaan. Aan de andere kant, het zijn wel 700 pagina's en we moeten eerst nog Das Kapital uitlezen. Overigens staat in het boek van Went ook een artikel met opmerkingen voor mensen die graag willen doen alsof ze Piketty hebben gelezen. Onze favorieten: 'Ik heb altijd gevonden dat je r niet in reductieve termen kunt zien, zeker niet in verhouding tot g' en: 'Het is ook fantastisch uit het Frans vertaald!'.



Debat terugkijken kan hier:

Waarom Piketty lezen? Reflecties op 'Kapitaal in de 21e eeuw' from De Balie on Vimeo.



Reaguursels

Inloggen

Als je het met me eens bent dat "George" niet (op straffe van vrijheidsberoving) "hoeft te helpen", dan kan je Piketty rustig laten liggen: www.youtube.com/watch?v=PGMQZEIXBMs
Beter leest men Atlas Shrugged/De kracht van Atlantis.

mygfisbrazilian | 02-11-14 | 20:11 | + 0 -

Ja maar, moet ik het nu lezen of niet?
Een simpele Ja of Nee had volstaan en je een lap tekst gescheeld Dijkman.
Desalniettemin kan het worden gelezen, want als je naar Piketty moet luisteren dan ben je na 5 minuten al in je REM slaap.

TP 1984 | 31-10-14 | 16:27 | + 1 -

Pikkety is de Stapel van de economie. Hij heeft zijn data aangepast aan de uitkomst.
Tja, politiek uit hetzelfde nest dus onbetrouwbaar.

watergeus | 31-10-14 | 13:15 | + -5 -

@muxje: Volgens mij zeggen u en ik hetzelfde, maar u doet ook de uitleg bij. Dat vind ik erg vriendelijk van u.

pietvanvliet | 31-10-14 | 11:06 | + 1 -

Debat gekeken, en hoewel de voorzitter het zeer goed deed werd er te genuanceerd gedacht om het woord debat te verdienen. Lekker economen afzeiken lukt weer niet, en dat was toch een beetje wat wij lezers van Das Kapital graag zien: struikelende economen die slecht onderbouwde morele uitspraken doen. Niets daarvan, een gemiste kans.

kleuterleider | 31-10-14 | 10:42 | + -1 -

Zolang het vernielen van het milieu ver voor op schema ligt, is dit financieel plaatje totaal onbelangrijk.

fastbikkel | 31-10-14 | 10:18 | + -2 -

Piketty is een politicus van de Franse socialistische partij, zijn boek/onderzoek heeft typische socialistische ideeën als uitkomst. Dit doet sterk vermoeden dat naar die uitkomst is toegewerkt, en dus net zo betrouwbaar is als een WC eend onderzoek van Greenpeace, de PVV of Diederik Stapel. Gezien de socialistische denkbeelden al jaren vaststaan is het alleen nuttig het boek te lezen als je deze denkbeelden voor jezelf bevestigd wilt zien.

WaarDeWindWaait | 31-10-14 | 08:53 | + -2 -

@ Aldous en Dan maar zo!
Piketty maakte zich minder druk om de ongelijkheid zelf dan om de consequenties voor de economische groei. De ongelijkheid leidt tot een concentratie van macht bij het kapitaal. Deze macht zal gebruikt worden om ervoor te zorgen dat de economische groei vooral of uitsluitend ten goede komt aan de bezitters van kapitaal.

Dat klinkt voor ons in Nederland misschien wat vreemd in de oren maar de modale Amerikaan heeft zijn koopkracht de afgelopen 20 jaar niet zien stijgen terwijl de bezitters van kapitaal in diezelfde periode juist een enorme groei hebben gekend. Kortom, er was wel groei van de productiviteit van arbeid, maar de economische voordelen daarvan zijn alleen bij de allerrijksten terecht gekomen.

Om te begrijpen hoe dat is gegaan moet je ook iets weten van de rol van geld bij verkiezingen in de VS en dan begrijp je ook waarom ook Obama de financiële sector niet heeft aangepakt: het was zijn belangrijkste financier.

kleuterleider | 31-10-14 | 08:50 | + 9 -

Aldous | 30-10-14 | 23:37 |

Een groeiende ongelijkheid is schadelijk als het een groei is waarbij een grote groep mensen steeds armer wordt, en een kleine groep steeds rijker... (en met 'armer' bedoel ik niet enkel in geld, maar ook in het verlies van bijvoorbeeld zekerheden). Het gaat dus niet om de ongelijkheid an sich, maar om het verschijnsel dat de 'hoeveelheid mensen met weinig of niks' groter wordt, terwijl een kleine groep mensen steeds meer krijgt. En dat ligt dan niet aan 'talent' of aan 'hard werken', maar puur aan het feit dat kapitaal een hoger rendement oplevert dan de economie (wat logisch is, want kapitaal is internationaal, en met kapitaal kun je de economie STUREN).

Stiekem vind ik het wel goed als de mensen die geld verdienen puur omdat hun papa/opa/overgrootopa geld had (zoals de meesten bovenin de Quote 500), ook eens gedwongen worden te werken voor hun centen.

jatognietdan | 31-10-14 | 08:22 | + -2 -

@pietvanvliet 05:52: Ik denk dat veel van die lui die aan de knoppen zitten niet door Piketty overgehaald hoefden te worden; zij zien in zijn boek slechts bevestiging voor wat ze al lang "wisten" of "voelden". Politici zijn niet zo gemakkelijk om te praten; ze schakelen hoogstens wat tandjes bij als ze menen dat een probleem nijpend is, of dat de tijd rijp is om er lekker mee te scoren.

Wat dat betreft is de hype rond het boek gevaarlijker dan de al dan niet begrepen inhoud: mensen die door de populariteit van het boek overtuigd worden van het idee dat er "iets" moet gebeuren zouden wel eens op de verkeerde mensen kunnen gaan stemmen of hun volksvertegenwoordigers aansporen om rare dingen te doen.

Muxje | 31-10-14 | 07:35 | + 4 -

@Aldous | 30-10-14 | 23:37 | + 0 -
Dat komt inderdaad niet altijd terug in de opinie, maar in het boek worden daar wel argumenten voor gegeven. Een zo'n gedachte volgt uit r>g, het rendement op kapitaal is hoger dan de algemene groei van de economie. Hieruit volgen dan, volgens het boek, dat kapitaal zich altijd concentreert, dat je vroeger of later een situatie creeert waarin merites er niet meer toe doen en dat je op die manier de groei niet meer stimuleert ( arbeid en innovatie verliezen het dan van trouwen met geld om het even plat te slaan).

Dan maar zo! | 31-10-14 | 07:35 | + 3 -

Ik lees altijd van links naar rechts. Dat verrijkt me.

duitse herder | 31-10-14 | 06:42 | + 2 -

Ik voel eigenlijk wel voor het argument van Visser.
 
Daar wilde ik wel graag bij aantekenen dat "mensen die [Piketty] niet gelezen hebben [en] ermee aan de haal gaan" nog niet eens het probleem zijn. Dat zijn de mensen die het niet hebben begrepen en ermee aan de haal gaan.
 
Een verontrustend aantal van die mensen zit in dit land namelijk aan de knoppen.

pietvanvliet | 31-10-14 | 05:52 | + 11 -

@overl0rd
In veel landen kent men geen progressief belastingstelsel, integendeel. Zoals Warren Buffet het verwoorde: ik betaal minder belasting dan m'n secretaresse.

ParksanRecreation | 31-10-14 | 00:44 | + 13 -

Alle data van picketty is gebaseerd op primaire inkomsten voor belastingen en houden dus geen rekening met progressieve belastingtarieven, uitkeringen en pensioenregelingen. Geen wonder dat de wereld er dan opeens heel erg ongelijk uit ziet.

overl0rd | 31-10-14 | 00:18 | + 13 -

De vraag die eigenlijk nooit echt gesteld of beantwoord wordt is: waarom is vermogensongelijkheid eigenlijk een probleem? Het is mooi dat is onderzocht dat het er is en dat het misschien stijgend is maar doet het er eigenlijk toe? Of is het gewoon jaloezie?

Een van de weinigen die ik hem hoorde stellen was nota bene Mark Tuitert tijdens een interview op Radio 1. Jammer alleen dat vd Brink niet door had dat er eindelijk eens een relevante vraag bij hem aan tafel gesteld werd.

Aldous | 30-10-14 | 23:37 | + 6 -

REAGEER OOK

Linktip: Energie vergelijken