Crowdfundproject Blauw in 2011 al 'technisch failliet'

Donderdag was een droevige dag want toen werd bekend dat een van de eerste Nederlandse crowdfundsuccessen - het Haagse filiaal van restaurantketen Blauw - failliet is gegaan. Dat filiaal was gecrowdfund via Geldvoorelkaar en had in 2012 binnen twee weken een bedrag van 125.000 euro bij 80 geldschieters opgehaald. Martijn van Schelven van Geldvoorelkaar zei destijds over het project: 'De campagne van Restaurant Blauw beschikt over een goede onderbouwing, een ingebouwde kortingsactie, een prima pitch met aansprekend filmpje, een professionele accountant, promotie via de eigen website, afijn: alles volgens het boekje.' Of speelde er misschien nog iets anders mee? Volgens MissetHoreca bood Blauw (waar je overigens uitstekend kunt eten) in eerste instantie een rente aan van 7%. Dat leverde na een week slechts 16.000 euro op. Toen gooide eigenaar Stefan Vreugdenburg de rente omhoog naar 10% en, hoppa, binnen een dag had hij het geld bij elkaar. Van Schelven van Geldvoorelkaar zei donderdag tegen Sprout wel dat Blauw was ingedeeld bij de hoogste risicoclassificatie. Maar 'er lag een goed businessplan van een ondernemer met visie, er zat een accountant op, er waren mede door de accountant opgestelde cashflowprognoses (...)'. Van Schelven zegt 'bancair' naar alle aanvragen te kijken en dat hij 'met de kennis van nu' Blauw 'in beginsel' weer zou toelaten op zijn platform. En bij dat laatste kun je vraagtekens zetten.

Vandaag ontving de DasKapital-redactie een dikke envelop met de financiële stukken waarmee Blauw in 2011 geld probeerde op te halen bij investeerders. Conclusie van onze bron: Blauw was toen al technisch failliet. In 2010 waren voor honderdduizenden euro's betalingsachterstanden op zo ongeveer alles, van de huur op twee bedrijfspanden tot en met het pensioenfonds en vakantiegeld van de medewerkers. Er waren betalingsregelingen getroffen met de Belastingdienst en verschillende leveranciers. Daarnaast vernamen wij ook dat er leveranciers gedupeerd zijn omdat ze nooit een cent terug hebben gezien. De zware aflossingsverplichtingen gecombineerd met het forse negatieve vermogen riep de vraag op of het bedrijf over twee jaar überhaupt nog wel zou bestaan. Blauw had veel geld nodig. Niet om uit te breiden maar om de bestaande business te consolideren. Dus aflossen in plaats van groeien. En wat deed Blauw? Exact het tegenovergestelde.

En dat brengt ons precies bij het punt dat we eerder al maakten. Crowdfunding is prachtig, maar pas nou op dat het niet een afvoerputje wordt van ondernemers waar banken noch professionele investeerders (terecht) iets in zien. En waarvan de risico's niet altijd helemaal helder zijn. Want ook al zijn sinds een half jaar credit ratings bij elk voorstel op Geldvoorelkaar verplicht, teksten als: 'Uitgangspunt is een win-winsituatie. De geldlener krijgt een lagere rente en de geldgever een hoger rendement' zijn nou niet echt waarschuwend. Wij zijn niet de enige die bedenkingen hebben, lees ook deze analyse op ondernemerssite WijNoordHolland.nl. Daarin schrijven zij onder meer: 'Dat het restaurant in Den Haag failliet is verklaard, laat echter met zekerheid zien dat bij het optimisme over het succes van de formule (zie de aanvraag voor de crowdfinanciering) vraagtekens geplaatst moeten worden. (...) Restaurant Blauw laat zien dat risico's van crowdfunden reëel zijn.'

Onze deep throat concludeert: 'De financiële situatie was zo extreem dat ik me haast niet kan voorstellen dat iemand deze man wilde bankrollen zonder hem meteen onder curatele te stellen. Dat hij bij crowdfunden is uitgekomen verbaast me niets. Hij had in 2011 al een lening-voor-gratis-eten arrangement met zijn klanten. Maar dat een crowdfunder deze man financiert is absoluut een geval van de kat op het spek binden. Zonder een financiële chaperon kon dat niet goed lopen. Ik ben heel benieuwd wat de crowdfunder heeft gedaan om wat er nu is gebeurd te voorkomen.'

Reaguursels

Inloggen

strategisch financieel sparringpartner. wtf.

koekje erbij? | 02-04-14 | 00:12 | + 0 -

Op WijNoordholland.nl schreef ik, over de kwaliteit van risico beoordeling en financieren bij crowdfunding, eerder dit jaar als eens het onderstaande. Voor de goede orde, het onderstaande heeft geen relatie met de casus Blauw. Mijn artikel dateert van ruim daarvoor.
Mijn conclusie. Financieren is geen rocket science maar wel een VAK.

Grote risico’s bij crowdfunding verlangen toezicht

Onlangs bood de directie van een crowdfunding platform mij, na enige kritische bemerkingen mijnerzijds, gelegenheid om – vertrouwelijk – met ze mee te kijken. Het ging om hun oordeelsvorming in het dossier van ‘ondernemer-X’. Vooral over de beslissing tot publicatie in relatie tot hun risico afweging. M.a.w. waarom de aanvraag tot financiering voor ‘investeerders’ op hun website op deze wijze was gepresenteerd. Helaas heb ik zo kennis gemaakt met een onthutsend gebrek aan financieringskennis en professionaliteit. Met amateurisme in de risicobeoordeling en een zeer hoge risico attitude. Met dermate opportunistisch gedrag bij de marktbenadering dat ik hierdoor oproep tot uniforme richtlijnen en regels. Tot onafhankelijk toezicht bij crowdfunding.

Crowdfunding is een betrekkelijk nieuw fenomeen. En vooropgesteld, ik draag het een bijzonder warm hart toe. Ik zie het als één van de mogelijkheden voor bepaalde ondernemers tóch nog leningen aan te kunnen trekken. Vaak gaat het daarbij om degenen die om reden van het risico elders niet meer terecht kunnen, Zelfs de banken verwijzen er actief naar door. Crowdfunding wordt ook tamelijk ‘sexy’ gevonden en levert stormachtige groeicijfers op.

Risico’s

De risicofactor is een van de oorzaken dat krediet vragers nergens anders meer geholpen worden. Voor veel ondernemers vormt een crowdfunding platform dus een soort van laatste strohalm. Het kwalitatief inschatten van de kredietrisico aspecten en het correct presenteren daarvan aan de ‘crowd’ zou, naar mijn mening, dan ook tot de corebusiness van de platforms behoren. Dat is domweg te typeren als hun maatschappelijke verantwoordelijkheid.

Om die reden zou ieder individueel crowdfunding platform zich dan ook bij elke aanvraag verantwoordelijk moeten gedragen en uiterst behoedzaam handelen. Deskundig en professioneel. Ook om het imago van deze nieuwe sector als geheel niet te beschadigen.

Crowdfunding platforms bemiddelen, op basis van provisie - het zijn, net als banken, immers geen liefdadigheidsinstellingen(!) -, tussen krediet vragende ondernemer en inleggers. In die kringen worden dat gemakshalve ‘investeerders’ genoemd. Hun inleg is echter geen investering maar een deelname in een geldlening die, in meer of mindere mate, risicovol is. Het risico niveau wordt door het platform bepaald en gepubliceerd. Elke volgeschreven lening wordt dan opgebouwd uit talloze relatief kleine bijdragen van een groot aantal kleine ‘investerende spaarders’. Die hopen zo jaarlijks op tot wel meer dan 9% hogere rente dan hun spaargeld bij bank doet. Maar die hoge rente weerspiegelt ook het risico. En wat nu als een kredietvrager niet aan de gewekte optimistische verwachtingen over terugbetaling voldoet?

Verantwoordelijkheden

Zo’n platform kent daarom twee belangrijke verantwoordelijkheden:
1.1. Richting de inleggers. Hen moet, deskundig en volstrekt objectief, informatie worden verschaft over het terugbetalingsrisico. Informatie gebaseerd op een professionele bedrijfseconomische en krediet technische afweging door het platform.
2.2. Naar de krediet vragende ondernemer. Hij die elders niet meer terecht kan. Die meestal geen financieringen specialist is. Hij verdient een toekomstbestendige financiering. Maatwerk voor zijn bedrijf en met extra lasten die hij redelijkerwijs kan blijven betalen. Zonder van de wal in de sloot te geraken.

Ad. 1 Wanneer een project op het platform is gepubliceerd moet een inlegger erop kunnen vertrouwen dat dit voor hem een acceptabel risico vormt. Daartoe worden er door de platforms zg. riskratings aan kredietaanvragen toegevoegd. Hoe hoger het risico, hoe hoger de in het vooruitzicht gestelde rentevergoedingen. Maar. Bedrijven met onevenredig hoge kansen op discontinuïteit verdienen daar m.i. geen podium. Ook niet met een hoge riskrating!

Ad. 2. Crowdfunding is zelden de enige bron van financiering voor een krediet vragend bedrijf. Er zal vrijwel altijd sprake zijn of worden van een samenloop met verplichtingen aan andere professionele financiers. Bijvoorbeeld de hypotheek bij een bank of lease voor een bedrijfsmiddel. Maar ook van crediteuren. Crowdfunding moet daar naadloos tussen passen. Zo’n lening moet verder ook financiering technisch perfect aansluiten op de behoefte. Zodat er sprake is van een redelijke kans op ongestoorde terugbetaling. Crowdfunders staan nu eenmaal helemaal achter in de rij als het fout afloopt.

Even terug naar het dossier van de krediet vragende ondernemer-X.

In dit geval was de op de website gepubliceerde informatie totaal niet objectief. De gegevens waren zelfs gebaseerd op verkeerde uitgangspunten. Ze bleken ook nauwelijks inhoudelijk en onvoldoende professioneel krediet technisch getoetst. De aan de ‘crowd’ verstrekte informatie was aldus onjuist en onvolledig. Ik wil zelfs zover gaan om daaraan de kwalificatie misleidend toe te kennen al ga ik er wel van uit dat dit niet bewust gebeurde maar dat het pure onkunde bij dit platform was.

Verdere inzage in dit dossier leerde mij o.a. dat ondernemer-X al vele jaren nauwelijks in staat is geweest om het hoofd boven water te houden. Dat er sprake was van teruglopende omzet en winstmarges. Hij heeft een negatief eigen balansvermogen van rond de € 60.000,- en een liquiditeit die kleiner is dan 0,10%. Dat er ook nog een andere grote schuldeiser is aan wie “naar draagkracht” wordt afgelost. Dat bij een geschatte omzet stijging van maar liefst € 70.000,- bovenop de bestaande omzet van € 213.000,- , ineens uitgegaan wordt van hogere winstmarges bij dalende(!) kosten. Dat er zelfs met die overdreven uitgangspunten op jaarbasis slechts € 2.000,- ruimte over zal kúnnen blijven om tegenvallers op te vangen.

Daar komt het volgende nog bij. Voor deze ondernemer werd t.b.v. de aanschaf van een 2e hands productiemiddel (waarop lineair zal worden afgeschreven) een 5-jarige annuïteitenlening van € 50.000,- gepresenteerd zonder voldoende rekening te houden met herinvesteringen. Ondernemer-X kan de éxtra financieringslasten alleen maar opbrengen als werkelijk al die irreële verwachtingen uitkomen én hij 5 jaar lang met geen énkele tegenvaller of kostenstijging te maken krijgt.

Krediet vragende ondernemers hebben recht op een ter zake kundige en professionele financiering. Ook bij crowdfunders. En niet, zoals in het bovenstaande voorbeeld, op een éxtra zetje richting afgrond. Deze hele casus is grotendeels gebaseerd op ‘gebakken lucht’. Hier is sprake van overcreditering en het risico op discontinuïteit is onacceptabel hoog.

Door ondernemer-X toch met misleidende informatie aan de ‘crowd’ voor te leggen als een hoog, maar kennelijk wel acceptabel, risico wordt geen enkel recht gedaan aan maatschappelijk verantwoord handelen. De publicatie op hun platform is m.i. ook te kwalificeren als een grove veronachtzaming van de belangen van ‘investerende spaarders’. Het getuigt op geen enkele wijze van enige mate van zorgplicht in die richting.

De directie van dit crowdfunding platform verschuilde zich desgevraagd achter het argument dat zij er, bij de informatie aan beoogde inleggers, hun hoogste risico klasse aan hadden toegekend. En ja, dat klopt. Zij ontwijken daarmee echter hun verantwoordelijkheid. Is dat in hun ijver om zelf meer omzet te realiseren en hogere groeicijfers te presenteren? Over de rug, en met geld, van anderen?

Het geeft absoluut geen pas dat zij zich na plaatsing op hun website durven te verschuilen achter een ‘disclaimer’ wanneer het onverhoopt verkeerd afloopt. Dat schetst een stuitend beeld van opportunistisch cowboy gedrag.

Ik hoop van ganser harte dat dit opportunisme, alsmede het gebrek aan inhoud en kwaliteit in het dossier van ondernemer-X, geen graadmeter is voor de risico attitude bij alle dossiers van dit platform. En al helemaal geen voorbeeld voor alle overige platforms. Op basis van mijn waarnemingen i.c.m. de reacties in deze casus vrees ik echter het ergste. Ik roep de directie daarom ook op om zich te laten onderwerpen aan externe dossiercontroles.

Om misstanden te voorkomen acht ik het verder in het belang van alle betrokkenen dat er een brede discussie volgt. Ik pleit voor een onafhankelijk, gelijk, toezicht op alle platforms. Dat zou m.i. moeten leiden tot uniforme kwaliteitsnormen. Met minimum eisen aan zowel de risico beoordelaars als aan de dossiers en beter vergelijkbare gepubliceerde informatie.

Michiel Werkman,
strategisch financieel sparringpartner bij Insparco

Insparco | 31-03-14 | 09:05 | + -3 -

Aandelenuitgifte loopt natuurlijk normaal via een syndicaat van banken, onderschreven en al, soms allleen geplaatst bij (enkele) institutionele beleggers.
Beste lijkt mij om te kijken bij de Engelse versie van Wikipaedia, daarin is de wisdom van de crowd over crowdfunding verzameld.

Hemmenaar7 | 30-03-14 | 10:40 | + 1 -

"Crowdfunding", wat is er mis met het Nederlandse woord "bedelen"?

De Anaalprofeet | 30-03-14 | 05:14 | + 1 -

Wat? Zitten er risico's verbonden aan crowdfunding? Het is maar goed dat dit in het artikel wordt vermeld. Ik dacht dat het risicoloos was.

SilverSurfer1974 | 30-03-14 | 03:31 | + 2 -

Een veilige belegging of investering bestaat niet meer in Europa. Zouden we in Nederland zeker moeten weten met een D-boom die achteraf spaarregels wijzigd en S'nachts bankrekeningen leeg rooft. De geheugens zijn niet meer wat het geweest is geloof ik.

Winston1 | 29-03-14 | 23:07 | + 0 -

terror406 | 29-03-14 | 19:19 |
dan zou ook elke aandelen-uitgifte per definitie crowdfunding zijn. Dat is het dus niet. Niet voor niets is moesten ze een nieuwe term verzinnen voor dit concept. 'crowd' slaat in dit geval op particuliere (zeer laagdrempelige, niet professionele) financiering . Dus niet per definitie 'investering' zoals wel de bedoeling is bij aandelen en leningen.
Als je het letterlijk vertaald zou je dat wel denken, maar dat zou dom zijn. Volgens mij ben jij hier de digibeet.

--sql error-- | 29-03-14 | 21:18 | + -1 -

Ik dacht altijd dat de mensen die geld geven aan crowdfunding dit doen met het idee dat het geld per definitie weg is en dat het een meevaller is als ze er ooit iets van terug zien.
Meer een donatie voor sympathieke plannen dan een investering.

happen naar de baas | 29-03-14 | 20:36 | + 14 -

-weggejorist-

General McAuliffe | 29-03-14 | 20:01 | + 9 -

Waarom zijn er zoveel half-digibeten die denken dat crowdfunding = Kickstarter. Crowdfunding is alles waarbij je het publiek (de crowd) om geld vraagt om iets te realiseren (funding). Kickstarter (geld in ruil voor "perks", meestal het produkt dat er nog niet is, maar het kan ook zoen van de ondernemenr zijn) is slechts één crowdfunding formule.

Publiekelijk leningen of aandelen uitzetten is óók crowdfunding.

Het feit dat een karbonade vlees is betekent niet dat een biefstuk dat niet is.

terror406 | 29-03-14 | 19:19 | + 9 -

Laatst ook al eens gezegd geloof ik: het idee achter crowdfunden is dat je vooraf geld geeft voor een ding of dienst die er nog niet is.
Als je particulier leningen gaat uitwisselen dan kom je inderdaad bij het afvoerputje van de bedrijven terecht.

frank87 | 29-03-14 | 18:46 | + 12 -

heeft niks met crowdfunding te maken.
Doe eens je research aub.

--sql error-- | 29-03-14 | 16:45 | + -14 -

REAGEER OOK