Oplossingen voor het derivatendrama?

Naar goed Nederlands gebruik wordt de put gedempt als het kalf verdronken is. Naar aanleiding van de diverse drama's met rentederivaten bij (semi-)publieke instellingen wil de regering het 'speculeren' met rentederivaten door die instellingen aan banden leggen. Met rentederivaten is namelijk weinig mis, zolang ze maar worden ingezet om risico's af te dekken. Daarom was er gisteren in de Tweede Kamer een debat over dit onderwerp met de financieel 'specialisten' van de fracties. En uiteraard, weer op een bedroevend niveau. Vooral de PVV en de PvdA lieten merken zich niet in het onderwerp verdiept te hebben. Van Dijck (PVV) wil het liefst derivaten bij (mede) door overheidsgefinancierde bedrijven helemaal verbieden. Henk Nijboer (PvdA), waarvan men fluistert dat hij echt wel beter weet, wil zelfs bijstortverplichtingen op derivaten door overheden verbieden (WTF?). Alsof het financiële probleem daarmee weggaat. Minister Dijsselbloem bleef behoorlijk rustig onder zoveel onbenulligheid en gaf een lesje derivaten voor dummies aan Van Dijck en Nijboer. Betere bijdrages waren er van Koolmees (D66), De Vries (VVD) en Omtzigt (CDA). Koolmees ziet geen problemen in het juist gebruik van derivaten en De Vries ziet niets in regels zolang het probleem vooral in de de bestuurscultuur zit. De beste bijdrage van Omtzigt aan het debat was de publicatie van zijn nota 'derivatengebruik' (pdf) eerder op de dag. Een aanrader voor iedereen die snel in de materie wil verdiepen, maar waar Omtzigt ook nuttige aanbevelingen doet om het kind niet met het badwater weg te gooien.

Van de vier aanbevelingen die Omtzigt doet liggen er drie voor de hand. Natuurlijk zouden derivatenposities beter zichtbaar moeten zijn in jaarverslagen, en hij pleit ook voor het professionaliseren van het toezicht(=weg bij politici) en het sanctioneren van het overtredingen. Maar de belangrijkste aanbeveling die Omtzigt doet is het 'principle based' maken van het toezicht. Het is inderdaad onmogelijk om alle mogelijke situaties in regels te vangen en accountants, financiële instellingen en overheden zijn zeer goed in het omzeilen van harde regels. De toezichthouders op de financiële markten handhaven ook op deze wijze, met meer of minder succes dat wel.

Met de aanbevelingen van Omtzigt moeten in de toekomst de meeste van de huidige problemen te ondervangen zijn. Maar dan blijft het belangrijkste probleem nog over (dat Omtzigt ook nadrukkelijk signaleert, maar buiten de scope van nota liet vallen). Zoals Aukje de Vries van de VVD al in het debat aanstipte: het grootste probleem zit in de bestuurscultuur. Bestuurders hebben nu eenmaal een voorkeur voor grootse plannen en prestige, terwijl kritiek, tegenspraak en klokkeluidersregelingen een stuk lager gewaardeerd worden. Daar doet een goede treasury-afdeling ook niet veel tegen.

Reaguursels

Inloggen

@Dean Moriarty | 04-09-13 | 16:47
Misschien moet ik mezelf dan wat verduidelijken. Bij een verzekeraar betaalt de klant een klein, vast bedrag om een mogelijk groot verlies te voorkomen. In het geval van derivaten moet een publieke instelling altijd verzekeringen afnemen, en nooit aanbieden.

Dat is wat ik bedoel met kopen en verkopen. Ik ben geen expert op het gebied, slechts geinteresseerd, en ik geef toe dat je ook je risico af kunt dekken door dingen te verkopen, maar volgens mij maakte mijn reaguursel het principe toch voldoende duidelijk.

Requiescat in pace | 05-09-13 | 09:54 | + 1 -

@Patrickvanc | 04-09-13 | 19:36 |
De marktrente is een variabele rente, dus als een instelling een vaste rente wil, zorgt de bank dat je die kunt krijgen via een swap. Je betaalt de bank een vaste rente en de bank neemt het risico van een renteverhoging over. Alleen als de rente daalt is de vaste rente opeens heel erg hoog en wil de bank een onderpand. Dan moeten instellingen bijstorten.

Om dat laatste snap ik de haat van Kuppeveld niet helemaal op Nijboer. Het is wel een vreemde oplossing maar hij werkt wel. Als de Vestia's onder ons niet meer mogen bijstorten kunnen de banken ze geen swaps meer aanbieden. Geen derivaten dus waarbij je het risico loopt in de toekomst bij te moeten storten. Dit zal banken dwingen andere producten aan te bieden die alleen verzekeren tegen een rentestijging en met een daling geen bijstorting nodig hebben. Caps heten die apparaten volgens mij.

Hermankannietplassen | 05-09-13 | 08:43 | + 2 -

Altijd fijn, gokken met andermans geld, Dexia 3.2.

guurderdanguur | 05-09-13 | 07:29 | + 0 -

Misschien een domme vraag, maar waarom zo iemand deveriaten willen als zijn doel gewoon een vaste rente is?

Je kan toch ook gewoon een lening nemen met een vaste rente?

Patrickvanc | 04-09-13 | 19:36 | + 2 -

Lieve RIP,

Je hebt er zelf ook weinig kaas van gegeten merk ik. Kopen/verkopen - dat maakt in dit verband niet zoveel uit. Vergelijk het met het kopen van een future op de AEX ; niet fundamenteel anders dan verkopen van zo'n ding.

Omzigt stelt terecht : hedgen, niet gokken.

Dean Moriarty | 04-09-13 | 16:47 | + 2 -

Mooi stuk, Kuppeveld. Maar eigenlijk mis ik een van de hoofdpunten van Omtzigt's nota nog: publieke instellingen dienen -niet- te speculeren. Omtzigt merkt terecht op dat Slibverwerking Noord-Brabant en Vestia geen risico's afdekten met derivaten door die te kopen, maar in plaats daarvan risico's op zich namen door derivaten te *ver*kopen.

De oplossing lijkt mij derhalve heel simpel (en ik heb hem ook niet zelf bedacht): als publieke instellingen geld over hebben, mag daarmee niet gespeculeerd worden via derivaten, die (als beleggingsinstrument) vaak ondoorzichtig en risicovol zijn. Publieke instellingen hebben als taak niet winstmaximalisatie maar een publieke functie, en zij hebben niet het mandaat om te speculeren met eigen middelen.

Het beschermen van renterisico's middels derivaten, waarbij het vooral gaat om schulden of toekomstige verantwoordelijkheden die publieke instellingen hebben, is daarentegen volkomen prima: het is beter om een klein ingecalculeerd verlies te maken dan het risico te lopen op een veel groter verlies.

De discussie zou dan ook veel meer onderscheid moeten maken tussen derivaten kopen en derivaten verkopen: dat eerste is voor publieke instellingen die weinig risico moeten lopen, en dat tweede is voor banken die de risico's overnemen. Als publieke instellingen voor bank gaan spelen, gaat het vroeg of laat mis. Zoals we steeds opnieuw bevestigd zien.

Requiescat in pace | 04-09-13 | 15:38 | + 5 -

REAGEER OOK

Linktip: Energie vergelijken